Loại hình trường, lớp mầm non ngoài công lập là một hướng phát triển tất yếu của ngành học mầm non. Sự ra đời của loại hình này đã phần nào giải quyết được nhu cầu gửi trẻ của các bậc phụ huynh ở những vùng đô thị khi mà loại hình trường công lập không được đầu tư mở rộng và cơ sở vật chất không đáp ứng được yêu cầu. Tuy nhiên, bên cạnh cái được ấy, thì các cơ sở này lại ẩn chứa rất nhiều tồn tại khó khắc phục...
Lượng nhiều, chất ít Ở những vùng đô thị, tập trung đông dân cư, rất nhiều gia đình trẻ do điều kiện kinh tế, công tác, đã tìm đến các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập để gửi trẻ. “Có cung ắt có cầu”, vậy là ở những nơi này, rất nhiều cơ sở giáo dục mầm non đã được thành lập. Theo số liệu thống kê của Sở GD-ĐT, hiện cả tỉnh có 11/14 huyện, thị xã, thành phố (trừ Ba Chẽ, Cô Tô và Bình Liêu) có cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập với 4 trường, 297 cơ sở và 481 nhóm, lớp (trong đó, 222 nhóm trẻ; 259 lớp mẫu giáo). Đặc điểm của các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập là được mở ở vùng thuận lợi, có điều kiện kinh tế phát triển và nằm xen kẽ trong các khu dân cư; thời gian đón và trả trẻ, mức đóng góp học phí hàng tháng... được thực hiện trên cơ sở thoả thuận giữa chủ cơ sở và phụ huynh học sinh. Theo các bậc phụ huynh, gửi con ở các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập vừa rẻ, vừa thuận lợi, có thể gửi sớm, đón muộn và có thể gửi cả thứ bảy, chủ nhật, nếu có nhu cầu. Chính những lợi thế đó đã giúp cho các cơ sở giáo dục này có được chỗ đứng và là sự lựa chọn của không ít bậc phụ huynh. Thế nhưng không phải cơ sở nào cũng đảm bảo đủ điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên để chăm sóc giáo dục trẻ. Theo kết quả khảo sát của Sở GD-ĐT, chỉ có một con số rất nhỏ cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập đầu tư được cơ sở vật chất khang trang đáp ứng được yêu cầu để nhận trẻ (Trường mầm non tư thục Huy Hoàng - Đông Triều và lớp mầm non tư thục Hoạ My - Hạ Long), số còn lại đều trong tình trạng thiếu các điều kiện cần thiết tối thiểu cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ theo quy định của Bộ GD-ĐT. Hiện trên toàn tỉnh có 45 cơ sở phải học nhờ nhà dân; chỉ có 44% trong tổng số cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập có được nguồn nước sạch; 33% có công trình vệ sinh đạt yêu cầu; 23,3% có sân chơi, đồ chơi ngoài trời và 7,5% có bếp ăn hợp vệ sinh, đúng quy cách. Hàng năm, các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập cũng chỉ dành 1% trong tổng kinh phí đầu tư để chi cho hoạt động chuyên môn... Chủ cơ sở và giáo viên hầu hết chưa đạt chuẩn, thậm chí có những cơ sở cả chủ và người làm thuê không có chuyên môn và chưa được đào tạo qua bất kỳ một trường, lớp nào. Từ chỗ thiếu và yếu về cơ sở vật chất, đội ngũ quản lý, giáo viên đứng lớp, nên chất lượng giáo dục ở những cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập không được đảm bảo. Chỉ tính riêng số trẻ bị suy dinh dưỡng trong các cơ sở mầm non ngoài công lập đã chiếm gần 50% số trẻ bị suy dinh dưỡng trong toàn ngành học mầm non. Không ít cơ sở dạy trẻ sai chương trình giáo dục của Bộ GD-ĐT. Thậm chí, nhiều cơ sở mở ra chỉ để làm mỗi nhiệm vụ... trông trẻ. Quản lý chưa hiệu quả Theo lời chỉ dẫn của cô bạn đồng nghiệp, tôi mục sở thị một vài cơ sở giáo dục mầm non tư thục. Địa chỉ đầu tiên tôi đến là một cơ sở không có biển, không có tên nằm sâu trong con ngõ nhỏ số 14 gần chợ cột 5 (Hạ Long). Nếu không được chỉ dẫn trước, chắc tôi không thể tìm ra được lớp học này. Gọi là lớp học nhưng thực chất đó là gian phòng khách có diện tích chừng hơn 10m2 được gia chủ tận dụng. Giữa phòng kê 2 chiếc bàn nhựa cùng khoảng 15 chiếc ghế nhựa có lưng tựa dành cho học sinh mẫu giáo. Hơn 10 cháu nhỏ đang ngồi quay ngang, quay ngửa trêu đùa nhau. Lớp học được chiếu sáng bằng một chiếc đèn tuýp và chút ánh nắng hiếm hoi hắt từ khe cửa nhỏ. Ngoài ra, không có bất cứ đồ chơi hay thiết bị dạy học nào. Chủ nhà và cũng là người đứng lớp là một phụ nữ xấp xỉ 40 tuổi. Theo chủ lớp học, người phục vụ ăn, uống cho các cháu là mẹ và chị gái của bà. “Ngày trước, khi chỉ có một vài cháu, tôi còn có thời gian dạy chữ, dạy toán. Bây giờ số trẻ tôi nhận đã lên 15 cháu, tôi chỉ có thể dạy các cháu đọc thơ được thôi. Ngày ăn ba bữa - 2 bữa chính, 1 bữa điểm tâm”. Mỗi tháng các phụ huynh phải đóng học phí 450.000 đồng/cháu. Tôi đến thêm một vài cơ sở giáo dục tư thục khác trên địa bàn TP Hạ Long như: Mẫu giáo Hoa Thuỷ Tiên, nhà trẻ tư thục A-B-C, Mầm non tư thục Đôrêmon.... Tình cảnh cũng chẳng khá hơn lớp mầm non tôi vừa đến. ở lớp mẫu giáo Hoa Thuỷ Tiên (Trần Hưng Đạo - Hạ Long), có khoảng 10 cháu độ tuổi từ 2 đến 4 tuổi chỉ có một cô giáo trông và kiêm luôn cấp dưỡng. Lớp học cũng được tận dụng từ tầng I của ngôi nhà. Học phí là 400.000 đồng/cháu/tháng. Đồ chơi và đồ dùng dạy học ở lớp học này cũng rất nghèo nàn, không có sân chơi, không có đồ chơi ngoài trời... Không riêng gì TP Hạ Long, qua kết quả thanh tra, kiểm tra của Sở GD-ĐT, còn rất nhiều cơ sở giáo dục mầm non tư thục trên địa bàn tỉnh thiếu cơ sở vật chất, điều kiện chăm sóc, giáo dục trẻ tạm bợ, không đảm bảo an toàn, chương trình dạy học bị cắt xén. Cá biệt có cơ sở còn dạy cả chương trình tiểu học cho trẻ em trong một thời gian dài... Cả tỉnh mới chỉ có trên 40% cơ sở được cấp phép hoạt động, trên 40% giáo viên ở các cơ sở này chưa đạt chuẩn đào tạo. Có rất nhiều nguyên nhân khiến cho chất lượng của các cơ sở giáo dục mầm non thấp. Với không ít người, việc đứng ra mở lớp đơn thuần chỉ vì lợi nhuận, vì giải quyết lao động dôi dư trong gia đình. Còn với các bậc phụ huynh, chỉ tính đến những yếu tố thuận lợi cho kinh tế, điều kiện của mình, mà không nghĩ đến tương lai của những đứa trẻ. Bên cạnh đó, công tác quản lý của các cơ quan chức năng chưa phát huy được hiệu quả và sức mạnh. Theo phân cấp quản lý, các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập sẽ do các xã, phường, thị trấn quản lý và cấp phép hoạt động. Các phòng GD-ĐT được phân công quản lý các cơ sở này về mặt chuyên môn. Để việc cấp phép hoạt động đảm bảo chính xác, đúng quy định, các địa phương sẽ phải phối hợp chặt chẽ cùng với phòng GD-ĐT. Tuy nhiên trên thực tế, sự phối hợp này ở hầu hết các xã, phường, thị trấn trong tỉnh còn rất lỏng lẻo. Các địa phương chưa có sự quan tâm đúng mức cho loại hình giáo dục này, thậm chí có nơi chính quyền địa phương gần như thả nổi. Theo cả hai phía (ngành GD-ĐT và địa phương) nguyên nhân là do thiếu lực lượng làm công tác quản lý loại hình giáo dục mầm non này. Theo đồng chí Trần Thị Minh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT: Hiện nhiều trẻ ở độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo còn ít có cơ hội được đến trường, được vui chơi và học tập trong môi trường sư phạm theo đúng yêu cầu quy định, phương pháp giáo dục không khoa học, điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn... Việc nhiều trẻ không được chăm sóc đúng hướng, đúng thời điểm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của trẻ, cũng như không đáp ứng được mục tiêu của chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ độ tuổi mầm non và ảnh hưởng rất lớn đến quá trình giáo dục những năm tháng sau này của trẻ.
Trường Mầm non tư thục Hoa Phượng (TX Móng Cái) - Một trong số ít trường Mầm non tư thục trên địa bàn tỉnh được cấp phép hoạt động.
