Cùng với việc là nơi gửi gắm tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đội ngũ đại biểu dân cử tỉnh Quảng Ninh cũng đang ngày càng khẳng định vị thế kép: vừa là “người kiến tạo chính sách” ở cả cấp độ quốc gia và địa phương, vừa là “người giám sát quyền lực” mà Nhân dân trao gửi. Trong tiến trình đổi mới, sự kết hợp giữa bản lĩnh cá nhân, cơ chế hỗ trợ hiện đại và ứng dụng công nghệ tiên tiến đã tạo nên diện mạo mới cho hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước tại Quảng Ninh, hướng tới phục vụ Nhân dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026, đã đóng vai trò then chốt trong việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là các Nghị quyết Trung ương về hoàn thiện thể chế và xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Các đại biểu không chỉ tham gia thảo luận mà còn chủ động đề xuất, phản biện để các dự án luật ban hành có tính khả thi cao, phù hợp với thực tiễn địa phương và quốc gia.

Tiêu biểu như trong quá trình xây dựng Luật Đất đai (sửa đổi), Đoàn ĐBQH Quảng Ninh đã tổ chức nhiều cuộc khảo sát chuyên đề tại các địa phương có đặc thù về đất đai như khu khai thác than, vùng quy hoạch du lịch, và khu vực có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Những ý kiến đóng góp của Đoàn tập trung vào các vấn đề cốt lõi như cơ chế thu hồi đất, định giá đất, và xử lý vướng mắc kéo dài trong quản lý đất rừng, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Nhờ đó, Luật Đất đai khi đi vào cuộc sống thực sự tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng nhanh và đô thị hóa mạnh mẽ của Quảng Ninh.

Bên cạnh đó, các đại biểu tích cực tham gia xây dựng các luật liên quan đến kinh tế biển, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường, phản ánh kinh nghiệm thành công của Quảng Ninh trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh".

Đối với HĐND tỉnh Quảng Ninh, từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026 tới nay, HĐND tỉnh khóa XIV luôn kịp thời cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thành các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, bám sát tình hình thực tế với các giải pháp có tính khả thi, vừa giải quyết những vấn đề ngắn hạn, trung hạn, vừa tạo tiền đề cho phát triển bền vững trong dài hạn, tạo nền tảng chính trị vững chắc, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử.

Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức 32 kỳ họp, quyết nghị thông qua hơn 350 nghị quyết, trong đó phần lớn là nghị quyết về các biện pháp, cơ chế, chính sách điều hành phát triển kinh tế - xã hội. Theo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, khoảng 85% nghị quyết được ban hành xuất phát trực tiếp từ kiến nghị của cử tri hoặc kết quả giám sát chuyên đề, khẳng định tính thực tiễn và dân chủ trong lập quy.

Cơ chế “từ dân sinh đến chính sách” được Quảng Ninh cụ thể hóa thông qua Hội nghị chuyên đề trước kỳ họp, nơi đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng thảo luận, phản biện. Năm 2024, hơn 40 hội nghị tham vấn chính sách đã được tổ chức trước mỗi kỳ họp, giúp nghị quyết trở nên dân chủ, khách quan và thực chất.

Một điểm nhấn khác là cơ chế thẩm định tác động chính sách. Trước khi nghị quyết trình ra nghị trường, các tổ đại biểu khảo sát, thu thập ý kiến cử tri, đối thoại với các cơ quan chịu tác động. Quy trình “3 bước: nghe dân – phản biện – điều chỉnh” đã giúp nhiều chính sách như đề án phát triển nhà ở công nhân, cơ chế hỗ trợ du lịch cộng đồng hay thu hút nhân lực chất lượng cao… được hoàn thiện ngay từ khâu soạn thảo. HĐND tỉnh cũng đề nghị các cấp, các ngành căn cứ vào các quy định của các Luật mới được Quốc hội thông qua để tham mưu cho UBND tỉnh trình HĐND tỉnh cụ thể hóa các quy định nhằm đảm bảo việc thực thi một cách đồng bộ ngay sau khi các Luật có hiệu lực thi hành. Thực hiện tốt việc đăng ký danh mục Nghị quyết, nâng cao chất lượng, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các báo cáo, tờ trình dự thảo nghị quyết trình các kỳ họp chuyên đề và kỳ họp thường lệ của HĐND tỉnh.

Tại các kỳ họp, các vị đại biểu HĐND tỉnh đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, ý thức xây dựng để tập trung nghiên cứu kỹ lưỡng các hồ sơ tài liệu để tham gia nhiều ý kiến xác đáng, sâu sắc vào các dự thảo nghị quyết. Đồng thời, tập trung nghiên cứu, thảo luận dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm, đánh giá toàn diện về các nội dung trình tại kỳ họp và thống nhất thông qua các Nghị quyết. Các Nghị quyết được thông qua tại các kỳ họp đã kịp thời cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, tình hình thực tiễn; đồng thời, tạo cơ sở pháp lý để các cấp, các ngành triển khai thực hiện, góp phần hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong từng năm và cả giai đoạn 2021 - 2025.

Đồng chí Trịnh Thị Minh Thanh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh: “Đại biểu dân cử phải có tư duy kiến tạo, dám nói, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích Nhân dân lên trên hết. Sự đổi mới trong từng nghị quyết chính là thước đo bản lĩnh và trí tuệ của HĐND.” 

Song hành với kiến tạo chính sách là bước chuyển mạnh mẽ trong giám sát – chức năng kiểm soát quyền lực của cả Quốc hội và HĐND. Tại Quảng Ninh, giám sát đã thực sự trở thành công cụ kiểm soát quyền lực, thực hiện theo quy trình khoa học, công khai, ứng dụng công nghệ số.

Đoàn ĐBQH tỉnh thực hiện nghiêm các chương trình giám sát tối cao của Quốc hội, đồng thời chủ động tổ chức đoàn giám sát chuyên đề tại địa phương, tập trung vào các vấn đề nóng như đầu tư công chậm tiến độ, quản lý tài nguyên khoáng sản (đặc biệt là than), và cải cách hành chính. Hoạt động này giúp phát hiện kịp thời và kiến nghị xử lý tồn tại, ngăn ngừa vấn đề tích tụ thành hệ lụy xã hội lớn.

Đoàn ĐBQH còn là cầu nối quan trọng trong đối ngoại Quốc hội. Việc tiếp đón các đoàn quốc tế cấp cao, từ Nghị viện Châu Âu, Quốc hội Lào, Thượng viện Campuchia đến Hạ viện Maroc, vừa quảng bá hình ảnh năng động của Quảng Ninh, vừa học hỏi kinh nghiệm lập pháp và giám sát quốc tế, đồng thời xúc tiến đầu tư, du lịch cho địa phương.

Giai đoạn 2021–2025, HĐND tỉnh tiến hành hơn 120 cuộc giám sát, khảo sát chuyên đề, trong đó hơn 60% liên quan trực tiếp tới dân sinh: quy hoạch, môi trường, y tế, giáo dục và cải cách thủ tục hành chính. Tỷ lệ kiến nghị được các cơ quan tiếp thu, khắc phục đạt hơn 90%. Điểm mới nổi bật là Hệ thống quản lý hồ sơ giám sát và kiến nghị điện tử triển khai từ năm 2024. Mỗi kiến nghị được gắn mã định danh, cập nhật tiến độ xử lý theo thời gian thực, công khai trên Cổng Thông tin Điện tử HĐND tỉnh. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng chính quyền số, minh bạch hóa giám sát và giải trình.

HĐND tỉnh cũng đổi mới hình thức chất vấn. Các câu hỏi nóng, liên quan trực tiếp đời sống người dân như quản lý đất đai, ô nhiễm môi trường, đầu tư công chậm tiến độ, được trả lời theo dạng đối thoại trực tiếp, truy vấn đến cùng. Năm 2024, HĐND tổ chức thí điểm “Phiên chất vấn mở”, truyền hình trực tiếp trên kênh truyền hình và livestream trên fanpage của Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, thu hút hơn 180 nghìn lượt xem và hàng trăm ý kiến phản hồi.

Ở cấp cơ sở, giám sát được thực hiện đa tầng, đa cấp. Các tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh phối hợp với MTTQ và HĐND cấp xã để nắm vấn đề “nóng” từ cơ sở, tránh dồn nén thành bức xúc lớn. Mô hình “Giám sát đến tận cùng” giúp giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc tồn đọng – từ khiếu nại đất rừng tại Ba Chẽ, vướng mắc giải phóng mặt bằng ở Vân Đồn, đến quản lý rác thải sinh hoạt tại Hạ Long. Cơ chế này còn khuyến khích trách nhiệm giải trình của người đứng đầu. Mỗi kiến nghị sau giám sát phải được cơ quan quản lý báo cáo tiến độ hàng quý, biến “hậu giám sát” từ khâu yếu thành chỉ số đánh giá hiệu quả điều hành.

Hoạt động tiếp xúc cử tri, giải quyết kiến nghị và tham gia xã hội là nền tảng củng cố niềm tin của Nhân dân. Cả Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp trong tỉnh đều tăng cường tương tác trực tiếp với cộng đồng, không chỉ tại hội trường mà còn ở khu dân cư, khu công nghiệp, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, chia sẻ: “Giám sát không phải để phê phán, mà để đồng hành và thúc đẩy. Mỗi kiến nghị được giải quyết là một bước củng cố niềm tin của dân vào chính quyền.” Nhờ vậy, các kiến nghị về bồi thường giải phóng mặt bằng, nâng cấp hạ tầng giao thông, hay chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục được chuyển tải kịp thời tới Quốc hội, Chính phủ, Bộ ngành Trung ương hoặc HĐND/UBND tỉnh, tạo cơ chế phản hồi thông suốt từ cơ sở đến Trung ương.

Thông tin hoạt động đại biểu, kết quả giám sát, chất vấn, nghị quyết… đều công khai trên Báo Quảng Ninh, Báo Đại biểu Nhân dân và Cổng Thông tin Điện tử, giúp cử tri giám sát ngược lại cơ quan quyền lực. 

Với cách làm bài bản, chuyên nghiệp và minh bạch, đội ngũ đại biểu dân cử Quảng Ninh đang khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới hoạt động đại biểu, góp phần xây dựng chính quyền liêm chính, kiến tạo, hành động vì dân.