Vấn đề ngập lụt ở Quảng Ninh, đặc biệt là tại Hạ Long và Cẩm Phả thực sự đã trở thành vấn nạn. Trước tình trạng đó, việc thực hiện các giải pháp chống ngập lụt hiện đang được xác định là nhiệm vụ cấp bách của tỉnh và hai địa phương.
[links()]Nhiệm vụ cấp bách
Một thành phố du lịch mà tình trạng cứ mưa là ngập là điều không thể chấp nhận được. Vì thế, giải quyết tình trạng ngập lụt, sạt lở đất là nhiệm vụ cấp bách của TP Hạ Long. Tỉnh cũng sẽ ưu tiên dành mọi nguồn lực hỗ trợ thành phố thực hiện các giải pháp xử lý, nên bằng mọi biện pháp thành phố phải tiến hành xử lý ngay các điểm đã bị úng ngập trong trận mưa ngày 5-7, không hành chính hóa các thủ tục đầu tư dự án gây chậm trễ. Đây là chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh tại cuộc họp bàn giải pháp khắc phục tình trạng “cứ mưa là ngập” ở Hạ Long ngày 11-7 vừa qua. Như vậy, nhiệm vụ khắc phục tình trạng ngập lụt ở TP Hạ Long được xác định là nhiệm vụ cấp bách buộc TP Hạ Long phải có những biện pháp cụ thể để giải quyết vấn đề này.
Được biết trong nhiều ngày qua, TP Hạ Long cũng đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hạn chế tình trạng ngập lụt. Qua khảo sát của chúng tôi, nhiều điểm ngập úng đã được xử lý, cụ thể tại Khu vực Hồ điều hòa Yết Kiêu, ngay sau chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy, thành phố đã thay thế máy bơm, sử dụng mô tơ điện để vận hành cánh phai cống thoát nước và bố trí trực 24/24 giờ trong thời gian dự báo mưa, lũ. Nhiều tuyến cống đã được tiến hành nạo vét, khơi thông dòng chảy, mở thêm các cửa thu nước như mương thoát nước Hà Lầm - Hà Trung - Cao Thắng; suối Lộ Phong, phường Hà Phong; cống thoát nước cống cầu 2 và hồ điều hòa khu 2A, 2B, phường Cao Xanh; mương thoát nước cầu 3 và hồ điều hòa khu 3, phường Cao Xanh; tuyến cống thoát nước khu phố 6 phường Bãi Cháy; tuyến cống thoát nước tổ 1, 2, 3, 4, 7, khu 4, phường Hà Tu…; xây dựng thêm các tuyến cống - tuyến mương trực tiếp ra biển ở khu vực Cái Lân…. Thành phố cũng phân công các đội trực nạo vét - khơi thông dòng chảy khi có mưa lớn tại các điểm thường xuyên ngập lụt. Trong năm 2015-2016, TP Hạ Long đã có kế hoạch đầu tư, duy tu, bảo dưỡng 55 công trình, trong đó 16 công trình đã có chủ trương đầu tư, 39 công trình dự kiến thực hiện.
Đặc biệt, công tác quản lý hoạt động giao thông - vận tải, vận chuyển đất đá, vật liệu xây dựng, xây dựng các dự án san đồi - lấn biển cũng được quản lý chặt chẽ hơn. Thành phố đã yêu cầu Công ty CP Tập đoàn FLC khắc phục tình trạng sạt lở đất đá ở dự án của đơn vị xuống khu vực dân cư, tiến hành nạo vét tuyến cống thoát nước đi qua khu vực tổ 1, khu 7A, phường Hồng Hải; cải tạo lại hố ga điểm đấu nối giữa tuyến cống từ tổ 1, khu 7A với tuyến cống qua Quốc lộ 18A. Xây kè đá ở các vị trí thấp như khu 7A, phường Hồng Hải, khu vực tổ 29, 30, 31 phường Hà Trung, nhằm ngăn đất đá trôi xuống khu vực dân cư; đào các hố lắng... Đặc biệt, thành phố đã có nhiều động thái kiên quyết hơn đối với những chủ dự án không tuân thủ quy trình xây dựng để đất đá trôi xuống nhà dân, gây ách tắc giao thông. Cụ thể, đối với dự án quần thể nghỉ dưỡng của Công ty CP Tập đoàn FLC thành phố đã yêu cầu Công ty phải có biện pháp ngăn ngừa đất đá trôi xuống phía dưới và hiện Công ty này đang thực hiện phủ bì thực vật, trồng cỏ để chống xói lở đất trên diện tích 5ha; đồng thời khẩn trương hoàn thành hệ thống thoát nước với 200 cống…
Còn ở Cẩm Phả, thời gian qua thành phố đã ưu tiên dành nguồn lực cho các công trình thoát nước là 23 dự án với tổng kinh phí 137,264 tỷ đồng, trong đó 14 dự án đã hoàn thành với tổng kinh phí 43,965 tỷ đồng. Dự án đã khởi công, dự kiến hoàn thành trong quý 2 năm 2016 là 9 dự án với tổng kinh phí 93,299 tỷ đồng. Các dự án cải tạo, nạo vét hệ thống thoát nước sử dụng nguồn xã hội hóa từ các đơn vị thành viên TKV và Tổng Công ty Đông Bắc đã thực hiện 18 tuyến mương, suối chính từ phường Quang Hanh đến phường Mông Dương và thôn Khe Sim, xã Dương Huy. Tại vị trí Km15, phường Quang Hanh, Công ty CP Tập đoàn INDEVCO đã thực hiện nạo vét hệ thống cống ngầm, khơi thông trước cửa hang, cải tạo hố thu nước...
Cần một quy hoạch chiến lược, lâu dài
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, về Quy hoạch thoát nước dài hạn, Hạ Long, Cẩm Phả cần thiết có các giải pháp tích cực, đồng bộ chung trong công tác quản lý đô thị, trong đó có công tác thoát nước. Trước tiên, cần tiến hành rà soát, điều chỉnh Quy hoạch - thiết kế, đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước phù hợp với không gian phát triển đô thị, phù hợp yêu cầu quản lý mới, ứng phó với biến đổi khí hậu, phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế mới. Đặc biệt, Hạ Long sẽ phải xây dựng hệ thống thoát nước riêng cho thành phố (nước thải sinh hoạt phải được thu gom và xử lý triệt để đạt tiêu chuẩn môi trường trước khi thải ra biển, nước mưa được thu gom thoát riêng ra biển - khắc phục được tình trạng ngập úng khi mưa); phân chia các lưu vực thoát nước mưa hợp lý, xây dựng hệ thống kiểm soát tiêu thoát nước tự chảy và đặt các trạm bơm cưỡng bức cần thiết; thực hiện xã hội hóa việc quản lý hệ thống thoát nước theo các khu vực, lưu vực; đánh giá công tác cán bộ quản lý đô thị thông qua công tác quản lý thoát nước đô thị...
Đối với các hoạt động giao thông - vận tải, xây dựng các dự án liên quan trên địa bàn TP Hạ Long cũng xác định tập trung chỉ đạo việc hoàn thiện, ổn định đối với các dự án phát triển trên đồi. Đồng thời, tiến hành phủ xanh các khu vực đồi, ổn định các mái ta luy, mái dốc, ổn định dòng chảy ở các đồi Cột 3 - Cột 8, đồi Chè phường Cao Xanh, đồi khu vực Bãi Cháy… Song song với việc hoàn thiện các dự án ven biển, ổn định tuyến đường bao biển, các tuyến cống - mương đón nước phía hạ lưu khu vực Hồng Gai, Cao Xanh - Hà Khánh, Hùng Thắng - Tuần Châu… Ở các khu dân cư cũ có cốt nền thấp, trên các sườn đồi dốc từng bước ổn định, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật (xây kè, nâng cốt nền cục bộ, xây cống thoát nước…), hoặc di chuyển các khu dân cư ra khỏi khu vực nguy hiểm, sạt lở, ngập lụt theo Đề án được tỉnh duyệt; hoàn trả lại các khe suối, mương, hành lang thoát nước…
Còn ở Cẩm Phả, định hướng quy hoạch của thành phố sẽ thiết kế hệ thống thoát nước mưa riêng hoàn toàn và tự chảy, hướng thoát nước chính ra các trục sông suối, kênh mương hướng Bắc - Nam thoát ra biển. Đồng thời phân chia thành nhiều lưu vực thoát nước: Khu vực nội thị được chia thành 8 lưu vực thoát nước vào các trục kênh mương dẫn từ trên núi xuống và các mương xây sau đó đổ ra biển.
Để thực hiện những giải pháp chiến lược đó, Hạ Long và Cẩm Phả đều đang tiến hành xây dựng Quy hoạch thoát nước đô thị. Riêng quy hoạch của TP Hạ Long, tỉnh cũng đang lựa chọn danh sách nhà thầu tư vấn để thực hiện dự án thoát nước và xử lý nước thải thành phố. Dự kiến tháng 9 này sẽ ký hợp đồng tư vấn. Song song với đó, các địa phương cũng tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức đảm bảo vệ sinh môi trường, không để rác thải xuống cống thoát nước, thực hiện thu gom rác theo quy định; huy động nguồn lực cải tạo, xây mới hệ thống thoát nước...
Điều cốt yếu nhất theo chúng tôi là các quy hoạch đó phải đảm bảo được tính đồng bộ, hiện đại, đáp ứng được nhu cầu phát triển của các đô thị một cách lâu dài, bền vững. Tránh tình trạng quy hoạch theo kiểu chắp vá, manh mún, lỗi thời nhanh dẫn đến khi có một khu đô thị mới được xây dựng không thể đồng bộ được với khu đô thị cũ. Việc giải bài toán “cứ mưa là ngập” cũng chính là một trong những giải pháp quan trọng để xây dựng Quảng Ninh trở thành nơi cần đến và nơi đáng sống như mục tiêu mà tỉnh đang nỗ lực để thực hiện.
Thanh Hằng - Thu Trang
