Hai bài viết trước của chuyên đề này đã đề cập đến thực trạng, nguyên nhân và những khó khăn trong công tác xoá mù chữ, chống tái mù chữ trên địa bàn tỉnh, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, gây nên khoảng cách chênh lệch giữa các vùng miền. Thực trạng ấy đòi hỏi các cấp, ngành, các địa phương cần phải vào cuộc mạnh, tránh hình thức và có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa, bằng những phương án, giải pháp cụ thể, phù hợp với từng đối tượng.
Những cách làm hiệu quả
Theo số liệu tổng hợp của Sở GD&ĐT, tính đến hết tháng 3-2014, Hoành Bồ chỉ có 578 người trong độ tuổi từ 15-60 chưa biết chữ (chiếm tỷ lệ 1,9%) và 324 người tái mù chữ (chiếm tỷ lệ 1,06%). So với những huyện miền núi khác như Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà… thì con số này thực sự đáng quan tâm tìm hiểu. Anh Trần Thanh Liêm, cán bộ chuyên môn khối THCS, phụ trách công tác xoá mù chữ, Phòng GD&ĐT huyện cho biết: Để có kết quả này, từ cách đây hơn chục năm, huyện đã mở rất nhiều lớp xoá mù chữ cho người dân là người dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng còn nhiều khó khăn. Trong đó, việc tổ chức các lớp học này được sắp xếp, thực hiện linh hoạt phù hợp với các nhóm đối tượng, gắn với tình hình thực tế từng địa phương, cũng như tập quán sinh hoạt của đồng bào dân tộc thiểu số.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, thực hiện công tác xoá mù chữ, huyện Hoành Bồ đã rất chú trọng, tăng cường sự phối hợp giữa ngành Giáo dục với các ban, ngành, đoàn thể, địa phương, lực lượng vũ trang trên địa bàn huyện; phát huy tối đa vai trò của trưởng bản, trưởng thôn để vận động người chưa biết chữ ra lớp. Hằng năm, huyện tổ chức khá nhiều lớp học chuyên đề về y tế, văn hoá, kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt… ở Trung tâm học tập cộng đồng tại các xã; đồng thời tổ chức một số lớp học nghề truyền thống, nghề ngắn hạn cho những người mới biết chữ. Từ nay đến năm 2018, huyện dự kiến sẽ tiếp tục mở 17 lớp xoá mù chữ và 9 lớp tái mù chữ tại các xã Tân Dân, Đồng Sơn và Hoà Bình.
Không riêng huyện Hoành Bồ, tại TP Móng Cái những năm vừa qua, công tác xoá mù chữ và chống tái mù chữ cũng được thực hiện khá hiệu quả. Tính đến hết tháng 3-2014, toàn thành phố chỉ có 419 người trong độ tuổi 15-60 chưa biết chữ (chiếm tỷ lệ 0,57%) và 35 người độ tuổi từ 15-60 bị tái mù chữ (chiếm tỷ lệ 0,04%). Được biết, từ tháng 2 đến tháng 5 vừa qua, thành phố đã mở 3 lớp xoá mù tại các xã Hải Sơn, Bắc Sơn, 1 lớp học tiếp tục sau khi biết chữ tại xã Hải Sơn.
Tạo sự đồng thuận, quyết tâm cao
Cùng với Hoành Bồ và Móng Cái đã thực hiện có hiệu quả công tác xoá mù chữ, chống tái mù chữ thời gian qua, nhiều địa phương khác trong tỉnh như Đông Triều, Uông Bí, Cẩm Phả, Hạ Long, Cô Tô, kết quả xoá mù chữ cũng được đánh giá là khá bền vững. Đặc biệt là huyện Cô Tô, tính đến hết tháng 3-2014, toàn huyện không có người dân nào trong độ tuổi 15-60 chưa biết chữ và tái mù chữ.
Đồng chí Nguyễn Đăng Hợp, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết: “Việc áp dụng các phương án, giải pháp để xoá mù chữ bền vững, hiệu quả phải phù hợp với tình hình thực tế từng địa phương và phải nhận được sự đồng thuận, quyết tâm của chính quyền, người dân, các tổ chức chính trị xã hội, đoàn thể”. Đúng như vậy, trên thực tế các địa phương đều căn cứ vào điều kiện cụ thể để xây dựng những phương án phù hợp. Có những giải pháp mà TP Hạ Long, TX Quảng Yên làm được, hiệu quả nhưng lại không phù hợp với các huyện miền núi như Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên. Đơn cử như: Cách thức huy động học viên ra lớp; tổ chức các lớp xoá mù chữ, chống tái mù chữ; tính toán việc tổ chức các lớp học nghề truyền thống, ngắn hạn…
Cũng theo đồng chí Nguyễn Đăng Hợp, thực hiện công tác xoá mù chữ, chống tái mù chữ, ngành GD&ĐT là đơn vị thường trực tham mưu với UBND tỉnh đưa ra nhiều phương án, giải pháp thiết thực, cụ thể. Nổi bật là giải pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác chống mù chữ dưới nhiều hình thức như qua báo, đài, tờ rơi, băng rôn, áp phích… Trong đó, tập trung vào các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nhằm tạo sự đồng thuận và quyết tâm của chính quyền, người dân; gắn nội dung xoá mù chữ với việc xây dựng xã hội học tập, phát huy vai trò của các nhà văn hoá thôn, khe, bản.
Bên cạnh đó, việc tổ chức các lớp học xoá mù chữ cũng phải được thực hiện phù hợp với từng nhóm đối tượng, phát huy vai trò của trưởng bản, trưởng thôn để vận động người chưa biết chữ ra lớp. Đặc biệt, các địa phương cần phải củng cố các Trung tâm học tập cộng đồng, Trung tâm văn hoá xã, nhà văn hoá thôn để tổ chức các lớp xoá mù chữ cho người dân đạt hiệu quả. Mặt khác, tỉnh cũng đưa ra giải pháp thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên trong và ngoài ngành GD&ĐT tham gia dạy xoá mù chữ; đồng thời bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng giáo dục hoà nhập đối với giáo viên xoá mù chữ cho người khuyết tật; bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số, văn hoá, phong tục tập quán của người dân tộc thiểu số cho giáo viên dạy xoá mù những đối tượng này.
Một giải pháp nữa cũng được đánh giá là sẽ củng cố bền vững kết quả xoá mù chữ, đó là việc đẩy mạnh hoạt động của thư viện xã; tổ chức mô hình thư viện di động phục vụ vùng sâu, vùng xa; triển khai thực hiện tài liệu chuyên đề theo chương trình đáp ứng yêu cầu người học, giúp người học mới biết chữ có những tài liệu đọc hấp dẫn, thiết thực, để có thể áp dụng kiến thức đó vào thực tế cuộc sống, sản xuất.
Lan Anh
[links()] Xoá mù chữ và chống tái mù chữ: Bài 2: Lớp học trong đêm ở Yên Than
