Để giúp đội ngũ nhà giáo có sự chuyển biến mạnh về chất, cách mà Sở GD&ĐT thực hiện quyết liệt trong mấy năm gần đây, đó là động viên, khuyến khích các cán bộ quản lý, giáo viên tham gia các cuộc thi, hội thi, phong trào nghiên cứu, sáng tạo KHKT. Thông qua đó, giáo viên có cơ hội rèn luyện tay nghề, nhất là giáo viên trẻ, từ đó phát hiện, bồi dưỡng các tài năng, làm cơ sở xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực cao cho tỉnh.
[links()]
TỪ ỨNG DỤNG VÀO GIẢNG DẠY
Nhắc đến cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan (giáo viên môn lịch sử, Trường THPT Uông Bí), không chỉ các thế hệ học trò, thầy, cô giáo, mà cả phụ huynh đều yêu mến, bởi sự tận tuỵ, sáng tạo với nghề. 12 năm công tác, cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan luôn trăn trở “Làm sao cho bộ môn lịch sử, một môn học được cho là khô khan, lôi cuốn được các em học sinh?”. Để trả lời câu hỏi đó, cô đã không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, thay đổi phương pháp giảng dạy sao cho mới mẻ và khoa học. Mặc dù không được đào tạo về lĩnh vực công nghệ thông tin, nhưng cô đã tự mày mò, học tập nhằm đưa môn lịch sử đến gần với học sinh, để các em không chỉ nắm được kiến thức, mà còn thêm yêu thích bộ môn này. Cô chia sẻ: “Tôi phải đầu tư khá nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị một giáo án điện tử. Việc dạy học lịch sử bằng giáo án điện tử giúp giáo viên hạn chế bớt phần thuyết giảng, có thời gian thảo luận và cung cấp cho học sinh nhiều tài liệu sống động bằng hình ảnh, âm thanh. Đồng thời học sinh có ý thức chuẩn bị bài ở nhà trước khi đến lớp, nhằm giải thích và minh hoạ những hình ảnh, slide thuyết trình và cả những đoạn phim về bài học đó”.
Nhờ mạnh dạn nghiên cứu các bài giảng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, cô giáo Nguyễn Thị Hương Lan đã xuất sắc đoạt giải ba cấp quốc gia cuộc thi “Giáo viên sáng tạo trên nền tảng công nghệ thông tin năm 2016” do Bộ GD&ĐT phối hợp Microsoft Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi “Dạy học theo chủ đề tích hợp”, cô liên tục đoạt giải nhất cấp tỉnh (các năm từ 2014-2017); đồng thời đoạt giải nhì (các năm từ 2014-2016), giải ba (năm 2017) cấp quốc gia. Cô còn tích cực giúp đỡ học sinh thực hiện các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học. Gần đây nhất, dự án “Góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị của Khu Di tích - Danh thắng Yên Tử với học sinh TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh” do cô hướng dẫn, 2 học sinh Hoàng Thị Kiều Anh và Nguyễn Thị Thanh Hằng (lớp 12C10) đã xuất sắc đoạt giải nhì cuộc thi KHKT cấp quốc gia năm học 2016-2017, khu vực phía Bắc.
Với cấp mầm non, đồ chơi, đồ dùng học tập là những dụng cụ không thể thiếu khi giảng dạy của giáo viên. Tuy nhiên, có một thực tế là không phải trường nào cũng có nguồn chi đủ mạnh cho việc mua sắm, bổ sung tất cả đồ dùng học tập cho trẻ. Thế nên, ngoài công việc chính là chăm sóc, giáo dục trẻ, giáo viên mầm non còn kiêm luôn nhiệm vụ sáng tạo đồ dụng học tập và đồ chơi cho trẻ. Bằng việc sử dụng những nguyên liệu gần gũi với thiên nhiên như hoa, lá, vỏ cây... hay những nguyên liệu không sử dụng nữa như chai lọ, giấy báo, quần áo..., các giáo viên mầm non đã sáng tạo ra hàng loạt những dụng cụ học tập, đồ chơi mới lạ cho trẻ. Năm 2016, Sở GD&ĐT đã tổ chức Triển lãm đồ dùng, đồ chơi cấp mầm non. Tham gia Triển lãm, 14 gian hàng của 14 phòng GD&ĐT các địa phương đã mang đến 70 sản phẩm đồ dùng, đồ chơi bắt buộc và hàng trăm sản phẩm đồ dùng, đồ chơi bổ trợ, trên cơ sở được tuyển chọn từ triển lãm cấp huyện. Mặc dù tổ chức lần đầu tiên với quy mô cấp tỉnh, song Triển lãm đã rất thành công, là cơ hội để tôn vinh các tập thể, cá nhân có sản phẩm đồ dùng, đồ chơi mầm non tự tạo chất lượng, sáng tạo, có tính ứng dụng cao trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.
ĐẾN ÁP DỤNG VÀO THỰC TẾ
Không chỉ áp dụng vào việc giảng dạy, các cán bộ, giáo viên của tỉnh tham gia các cuộc thi, hội thi, phong trào nghiên cứu khoa học đã có nhiều nghiên cứu vào ứng dụng thực tế cuộc sống. Tiêu biểu kể đến là giải pháp “Nghiên cứu chế tạo bột huỳnh quang phát xạ ánh sáng đỏ và xanh lam ứng dụng trong chế tạo đèn huỳnh quang và huỳnh quang compact phục vụ trong chiếu sáng nông nghiệp công nghệ cao” của nhóm tác giả Đỗ Quang Trung, Nguyễn Thị Thanh Hà, Nguyễn Thị Thanh Hoa (Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh) đã xuất sắc đoạt giải nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần V (2014-2015). Giải pháp góp phần hạn chế sử dụng các loại thuốc hoá học kích thích trong sản xuất nông nghiệp, giúp bảo vệ môi trường, tạo ra các sản phẩm chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm. Nhóm tác giả đã phối hợp với Công ty CP Bóng đèn phích nước Rạng Đông ứng dụng giải pháp trong sản xuất.
Bên cạnh đó, các giải pháp “Biên soạn giáo trình điện tử nghiệp vụ bar” của Trường Đại học Hạ Long; “Chia sẻ nhanh dữ liệu cho phòng học thông minh” của Trường THPT Uông Bí; “Hướng dẫn giải toán bằng phần mềm trong Androi” của Trường Đại học Hạ Long... được áp dụng, góp phần giải quyết các vấn đề còn hạn chế trong công tác dạy và học ở các đơn vị. Hội thi Sáng tạo kỹ thuật lần thứ VI (2016-2017), các giáo viên đã đăng ký đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục về đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin...
Năm học 2016-2017, ngành GD&ĐT tỉnh còn thu hút được nhiều đề tài, giải pháp, công trình nghiên cứu khoa học của giáo viên thông qua các cuộc thi sáng kiến kinh nghiệm, giáo viên giỏi, giáo viên sáng tạo trên nền tảng công nghệ thông tin... Cùng với đó, giáo viên còn tích cực tham gia các cuộc thi y tế học đường, tìm hiểu pháp luật, văn nghệ, thể dục thể thao... Học sinh Quảng Ninh đã đoạt nhiều giải cao ở các cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng; sáng tạo KHKT dành của học sinh trung học. Cùng với sự nỗ lực nghiên cứu sáng tạo của học sinh, các em cũng nhận được sự hỗ trợ tích cực của các giáo viên trong việc hướng dẫn, định hướng. Bởi hầu hết các em còn bỡ ngỡ khi tiếp cận với việc nghiên cứu khoa học, vì vậy vai trò của thầy, cô giáo là vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, việc thực hiện đề tài, dự án của giáo viên thông qua các hội thi, cuộc thi thời gian qua được đánh giá còn khá khiêm tốn, chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp. Ngành Giáo dục tỉnh phân tích, nguyên nhân do năng lực nghiên cứu khoa học của giáo viên vẫn còn hạn chế; có quá nhiều cuộc thi, hội thi ở các cấp; kinh phí dành cho hoạt động này rất ít, đa phần không có. Làm thế nào để tiếp tục nâng cao chất lượng của các đề tài, dự án khoa học của giáo viên trong những năm tới còn là một bài toán khó. Chế độ, cơ chế ưu tiên đối với giáo viên tham gia công tác nghiên cứu khoa học thiết nghĩ cần phải được quan tâm nhiều hơn.
Nguyễn Hoa
Bài 4: Bứt phá để đổi mới
