Bài 3: Xã hội hoá giáo dục mầm non - Cần một cách làm mới

Nhìn một cách tổng thể, bậc học mầm non được đánh giá là đã thực hiện chủ trương xã hội hoá khá mạnh mẽ. Ngoài việc phát triển các cơ sở, nhóm lớp mầm non tư thục ngành học này còn nhận được khá nhiều sự quan tâm của các cấp, các ngành đến các bậc phụ huynh. Tuy vậy, kết quả đạt được chưa như mong muốn...

* Nhiều cơ chế mở...    '

Tuy còn không ít khó khăn, hạn chế nhưng phải thừa nhận ngành học mầm non đã có những bước chuyển biến. Mạng lưới trường, lớp phát triển tương đối rộng khắp (toàn tỉnh hiện không còn xã trắng cơ sở giáo dục mầm non); chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ cũng dần được nâng lên; trình độ và đời sống đội ngũ giáo viên đã được cải thiện đáng kể... Có được kết quả này là nhờ sự quan tâm của các cấp, các ngành thông qua việc ban hành hàng loạt cơ chế, chính sách trong thời gian qua để tạo điều kiện “gỡ khó” cho ngành học mầm non.Trên cơ sở các chủ trương, văn bản hướng dẫn đó, UBND tỉnh cũng đã ban hành nhiều quyết định ưu tiên phát triển ngành học mầm non. Ngoài ra, hàng tháng, hàng quý trong chương trình công tác, UBND tỉnh còn bố trí lãnh đạo làm việc trực tiếp với ngành GD-ĐT tỉnh để kịp thời nắm bắt và có hướng giải quyết những khó khăn, vướng mắc đối với từng bậc học, từng lĩnh vực cụ thể trong ngành.

 Hiện nay, vấn đề “nóng” nhất trong ngành GD-ĐT mà cũng là vấn đề thu hút được sự quan tâm của nhiều người chính là việc giải quyết biên chế cho cấp học mầm non cũng đã tìm được hướng giải quyết. Trong phiên họp thường kỳ UBND tỉnh tháng 7 vừa qua, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Nội vụ, chủ tịch UBND các địa phương phải tổ chức thi tuyển biên chế giáo viên mầm non xong trước năm học mới.

Cùng với những gợi mở về cơ chế chính sách nói trên, ngành học mầm non còn nhận được sự quan tâm của nhiều tầng lớp trong xã hội. Với tỷ lệ 70% số cha, mẹ trẻ được tuyên truyền, phổ biến kiến thức khoa học về nuôi dạy trẻ, nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng về vị trí, vai trò của ngành học mầm non đã được nâng lên, góp phần đáng kể giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng, tăng tỷ lệ trẻ được giáo dục trước khi vào lớp 1. Nhờ đó, ngành cũng thu hút được một bộ phận nhân dân và cộng đồng bỏ vốn để xây dựng trường, lớp mầm non tư thục, đưa ngành học phát triển đa dạng về loại hình (công lập, bán công, tư thục). Theo số liệu của Sở GD-ĐT, hiện toàn tỉnh có 58 trường mầm non bán công, huy động được trên 13.000 trẻ em ra lớp; 4 trường mầm non tư thục, 510 nhóm lớp tư thục huy động trên 9.000 trẻ em ra lớp. Hàng tháng mức thu học phí ở các trường, lớp mẫu giáo tư thục và nhóm trẻ gia đình được thực hiện theo sự thoả thuận giữa cơ sở giáo dục mầm non và cha, mẹ trẻ. Lương của giáo viên hợp đồng được chi trả chủ yếu từ nguồn thu học phí này. Bên cạnh đó, việc khuyến khích xã hội hoá ở nhiều trường còn huy động được sự đóng góp của cha, mẹ trẻ để mua sắm đồ chơi, đồ dùng, trang thiết bị phục vụ công tác chăm sóc - giáo dục trẻ và đầu tư xây dựng trường chuẩn quốc gia. 

* ...nhưng khó đi vào cuộc sống

Trong số những hạn chế bộc lộ khi thực hiện xã hội hoá giáo dục bậc học mầm non ở các địa phương, đầu tiên phải kể đến việc triển khai một số chủ trương, chính sách của T.Ư, của tỉnh. Theo phân cấp quản lý, hiện nay, ngành học mầm non được giao cho các huyện, thị xã, thành phố trực tiếp quản lý. Các vấn đề như: quy hoạch, định hướng phát triển, đầu tư xây dựng trường chuẩn quốc gia, xây dựng cơ sở vật chất, biên chế, chính sách thu hút giáo viên... đều do các địa phương trực tiếp chịu trách nhiệm trên cơ sở những văn bản chỉ đạo hướng dẫn của T.Ư, của tỉnh. Nhưng trên thực tế ở nhiều địa phương, nhất là các huyện miền núi, những vấn đề trên gần như bị bỏ ngỏ. Cơ sở vật chất, trường, lớp đều trông chờ vào nguồn đầu tư của tỉnh, của T.Ư. Có không ít nơi còn khoán trắng cho chính quyền cấp xã. Vì vậy cho đến giờ, diện mạo ngành học mầm non vẫn gần như không có nhiều thay đổi, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm non vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về chất lượng; giáo viên trẻ có năng lực không được vào biên chế, không được đóng bảo hiểm xã hội, thu nhập thấp, đời sống gặp nhiều khó khăn... Đơn cử như vấn đề biên chế cho giáo viên mầm non, sau nhiều cuộc làm việc giữa ngành GD-ĐT với Sở Nội vụ, UBND tỉnh đã có quyết định về việc điều chuyển, bổ sung chỉ tiêu biên chế sự nghiệp GD-ĐT cho cấp học mầm non năm học 2007-2008 (Quyết định số 30/QĐ-UBND, ngày 8-1-2008) nhưng cho đến cuối tháng 7 vừa qua, vấn đề này vẫn chưa được các địa phương giải quyết. Hay như việc tuyển dụng vào biên chế cho 51 cán bộ quản lý đã được bổ nhiệm ở các địa phương cũng chậm được giải quyết...

Sự tắc trách của các địa phương không chỉ khiến cho nhiều cơ chế chính sách của T.Ư, của tỉnh khó đi vào cuộc sống, gây thiệt thòi cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cả ngành học, mà còn tạo ra những “rào cản” không đáng có cho việc huy động sức người, sức của trong cộng đồng tham gia vào sự nghiệp giáo dục. Hạ Long, Cẩm Phả, Móng Cái, Đông Triều, Uông Bí, Yên Hưng được đánh giá là những nơi có tiềm lực trong việc thực hiện xã hội hoá giáo dục. Thế nhưng kết quả công tác xã hội hoá ở những nơi này lại cho thấy chưa khơi dậy được những tiềm lực đó.Hiện Hạ Long vẫn có tới 99% trường mầm non hoạt động theo mô hình công lập. Trong 6 địa phương kể trên chỉ có 5 địa phương (trừ Uông Bí) xây dựng được 7 trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Việc chuyển đổi loại hình trường mầm non từ công lập, bán công sang tư thục, dân lập gặp nhiều khó khăn (hiện cả tỉnh mới chỉ có Hạ Long, Cẩm Phả chuyển đổi được 2 trường). So với 8 huyện miền núi còn lại của tỉnh, 6 địa phương kể trên phát triển khá mạnh loại hình nhóm, lớp mầm non tư thục, tuy nhiên qua kết quả kiểm tra của Sở GD-ĐT, hầu hết các nhóm, lớp này đều chưa được cấp phép hoạt động, phát triển nóng về số lượng, nên không đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, việc kêu gọi các nhà đầu tư xây trường mầm non tư thục gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân là do địa phương thiếu quỹ đất để các nhà đầu tư mở trường... ở những huyện miền núi còn khó khăn hơn nhiều. Do không có điều kiện phát triển kinh tế, đời sống của người dân còn nghèo, nhận thức hạn chế, vì vậy việc huy động trẻ đến trường luôn là bài toán khó giải, dẫn đến cũng không thể huy động các nhà đầu tư mở trường hoặc mở nhóm, lớp tư thục.

Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp.

Theo đồng chí Trần Thị Minh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT, để gỡ khó cho ngành học mầm non, các cấp, các ngành cần tích cực thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Đó là tuyên truyền để cộng đồng nhận thức đúng, đầy đủ về vị trí, vai trò của cấp học mầm non. Các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương, cơ quan, ban ngành đoàn thể, tổ chức xã hội, nhân dân có trách nhiệm cùng chăm lo cho sự nghiệp phát triển giáo dục mầm non. Trước mắt ổn định và củng cố loại hình trường mầm non công lập, bán công, tiến tới chuyển trường mầm non bán công sang loại hình trường công lập thực hiện theo cơ chế trường mầm non công lập tự chủ tài chính ở khu vực thành phố, thị xã. Ưu tiên dành quỹ đất, đầu tư kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước xây dựng trường mầm non đạt chuẩn quốc gia đối với các vùng miền. Kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với những cơ sở giáo dục không đủ tiêu chuẩn. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách phát triển loại hình giáo dục này trên địa bàn tỉnh v.v..

>> Bài 1: “Tấm chăn” vừa cũ, vừa hẹp

>>Bài 2: Giáo dục mầm non ngoài công lập - Khó trong công tác quản lý