Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Sinh ra và lớn lên trong thời đại số, trẻ em đang được trao cơ hội để kết nối, học tập, trải nghiệm không giới hạn nhờ những lợi ích lớn từ internet. Tuy nhiên trên không gian mạng, các em luôn cần có sự đồng hành, định hướng và bảo vệ đúng cách từ gia đình, nhà trường và xã hội để có môi trường phát triển toàn diện.

Những ngày cuối tháng 5, các hoạt động tuyên truyền, giáo dục kỹ năng an toàn cho trẻ em trước kỳ nghỉ hè được nhiều địa phương trong tỉnh đồng loạt tổ chức, huy động sự chung tay vào cuộc của các ngành, đoàn thể và trường học. Mục tiêu nhằm góp phần nâng cao nhận thức của chính các em, cũng như trách nhiệm của toàn xã hội cùng chung tay để có một mùa hè an toàn, lành mạnh, bổ ích cho lứa tuổi thanh thiếu nhi.

Như tại trường Tiểu học và THCS Phương Đông (phường Yên Tử) vào ngày 15/5 vừa qua, chương trình tuyên truyền được nhà trường phối hợp với Đoàn Thanh niên phường và Công an phường tổ chức. Bên cạnh các nội dung về phòng tránh tai nạn thương tích, chương trình đã dành nhiều thời gian để hướng dẫn cho học sinh về kỹ năng an toàn khi sử dụng mạng xã hội. Bao gồm nhóm các nguyên tắc cơ bản khi sử dụng mạng xã hội; kỹ năng chủ động nhận biết những dấu hiệu nguy hiểm và xử lý tình huống bất ngờ phù hợp với lứa tuổi...

Yêu cầu đặt ra cho hoạt động tuyên truyền là giúp các em học sinh dễ liên hệ, ghi nhớ và làm theo, tức là việc giảng giải lý thuyết phải sinh động, không khô khan. Vì vậy chương trình tại trường Tiểu học và THCS Phương Đông đã chú trọng liên hệ trực tiếp vào từng tình huống cụ thể, đã thực sự diễn ra trong thực tế.

Điển hình như việc có đối tượng xấu giả danh người quen để tiếp cận trẻ em, dụ dỗ kết bạn qua mạng xã hội, lợi dụng sự tò mò để lôi kéo các em tham gia các hội nhóm độc hại, thậm chí lừa đảo, xúi dục trẻ vị thành niên thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Ngoài ra, còn có những thủ đoạn như gửi các đường link, ứng dụng không rõ nguồn gốc... để đánh cắp thông tin cá nhân, mật khẩu, hình ảnh riêng tư của trẻ. Từ đó dẫn đến rất nhiều tình huống bạo lực tinh thần, xâm hại trẻ em cả trên không gian mạng và đời thực.

Chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng, internet và các nền tảng mạng xã hội... ngày càng trở nên thiết yếu để phục vụ học tập, nghiên cứu, phát triển bản thân. Tại nhiều địa phương, trẻ em thiếu sân chơi an toàn, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trong khi phụ huynh vẫn phải làm việc cả ngày, điều này khiến cho quỹ thời gian trẻ em dùng cho truy cập mạng ngày càng nhiều hơn nữa. Vì vậy, công tác bảo vệ trẻ em an toàn trên không gian mạng càng trở nên cần thiết, không chỉ dừng lại ở cảnh báo, nhắc nhở mà phải đi vào tập huấn, trang bị những kỹ năng cụ thể, thiết thực. Từ việc tự bảo vệ sức khỏe tinh thần, rèn luyện thói quen sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm; cho đến nhận diện rủi ro, thách thức từ các nội dung tin giả, chống phá, lừa đảo trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân...

Thời gian qua, Công an Quảng Ninh đã tăng cường phối hợp cùng các sở, ban, ngành, đoàn thể, địa phương trong tỉnh để triển khai chiến dịch “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến”. Mục tiêu là giúp trẻ em nâng cao nhận thức, hành động để tự bảo vệ mình và những người xung quanh; đặc biệt là khi thấy dấu hiệu bất thường (bị dụ dỗ, thao túng, lừa đảo, đe dọa...) thì phải mạnh dạn chia sẻ với thầy cô, gia đình hoặc báo cho cơ quan chức năng để được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời. Ngoài ra, trong các chương trình tuyên truyền nâng cao nhận thức về an toàn mạng, nội dung không chỉ hướng tới chủ thể là trẻ em mà còn có cả vai trò của gia đình, nhà trường, cộng đồng dân cư, chính quyền cơ sở...

Theo các chuyên gia, việc xây dựng một môi trường mạng an toàn cho trẻ em không chỉ là vấn đề công nghệ mà là một vấn đề văn hóa và giáo dục, cần sự chung tay của toàn xã hội, từ cơ quan quản lý nhà nước, các nền tảng công nghệ, gia đình, nhà trường cho đến cộng đồng. Đặc biệt, gia đình là “lá chắn đầu tiên” bảo vệ con em mình khi tham gia không gian mạng. Phụ huynh cần có phương pháp quản lý đời sống sinh hoạt, học tập của con phù hợp; nhất là dành thời gian tìm hiểu các nền tảng mà con đang sử dụng, trao đổi với con về những rủi ro có thể gặp phải và thiết lập những nguyên tắc sử dụng mạng hợp lý...