Giá nguyên, nhiên vật liệu xây dựng tăng mạnh trong thời gian gần đây đang tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu thi công trên địa bàn tỉnh. Không chỉ làm gia tăng chi phí, giảm lợi nhuận, nhiều công trình còn đứng trước nguy cơ chậm tiến độ, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư công và sự phục hồi của nền kinh tế.
Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp xây dựng, từ đầu năm 2026 đến nay, giá nhiều loại vật liệu xây dựng chủ yếu đã tăng 10-35%, thậm chí có mặt hàng tăng đột biến. Cụ thể, giá cát vàng lên tới 750.000-850.000 đồng/m³, gạch xây tăng gần 3.000 đồng/viên, bê tông tươi tại một số khu vực tăng 100% so với trước đó.
Giá thép - vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong xây dựng cũng tăng nhanh. Nếu như trước Tết, thép phi 10 chỉ khoảng 90.000 đồng/cây, thép phi 12 là 133.000 đồng/cây, thép phi 14 là 185.000 đồng/cây, thì đến đầu tháng 3, các mức giá này đã lần lượt tăng lên 117.000 đồng, 170.000 đồng và 238.000 đồng/cây.
Không chỉ vật liệu, chi phí nhiên liệu phục vụ thi công cũng tăng mạnh. Giá dầu diesel đã tăng từ 20.000 đồng/lít lên trên 40.000 đồng/lít, tương đương mức tăng trên 100%. Đà tăng giá đồng loạt của vật liệu và nhiên liệu đang khiến chi phí xây dựng bị “đội” lên từng ngày, vượt xa dự toán ban đầu của nhiều công trình.
Biến động giá vật liệu đã tác động trực tiếp đến hoạt động của các nhà thầu. Đại diện một doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh cho biết: Với mức tăng 30-35% của cát, đá, sỏi và chi phí nhân công cũng tăng tương ứng, nhiều nhà thầu buộc phải giảm lợi nhuận, thậm chí bù lỗ để giữ tiến độ công trình.
Áp lực càng lớn khi phần lớn các hợp đồng xây dựng hiện nay được ký theo đơn giá cố định, hoặc theo đơn giá tại thời điểm lập dự án, chưa tính đến biến động mạnh của thị trường. Điều này khiến nhiều dự án đứng trước nguy cơ vượt tổng mức đầu tư, gây khó khăn trong thanh quyết toán. Không ít công trình đã có dấu hiệu giãn tiến độ, thi công cầm chừng, thậm chí tạm dừng một số hạng mục do không cân đối được tài chính. Đặc biệt, tình trạng nguồn cung xăng dầu tại một số thời điểm chưa đáp ứng đủ nhu cầu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thi công.
Những khó khăn này không chỉ tác động đến doanh nghiệp xây dựng, mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Theo các chuyên gia, đà tăng giá vật liệu xây dựng hiện nay là hệ quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết là biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt là xăng dầu do những bất ổn địa chính trị, đã kéo theo chi phí vận tải và sản xuất tăng cao. Bên cạnh đó, giá các nguyên liệu đầu vào như than, quặng sắt, phôi thép… cũng đồng loạt tăng 7-30%, làm tăng chi phí sản xuất vật liệu xây dựng.
Ở góc độ quản lý, việc công bố giá vật liệu xây dựng theo chu kỳ tháng hoặc quý trong khi giá thị trường biến động theo ngày đã bộc lộ những hạn chế. Điều này tạo “khoảng trống” để một số đơn vị lợi dụng đầu cơ, nâng giá, gây bất ổn thị trường. Trước tình hình trên, các nhà thầu kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn, đặc biệt là cho phép điều chỉnh, bù trừ chi phí vật liệu, nhiên liệu trong dự toán, giá gói thầu và hợp đồng xây dựng. Đồng thời, tăng cường kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng, nhất là các vật liệu rời như cát, đá; xử lý nghiêm những hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg (ngày 21/3/2026), UBND tỉnh giao các sở, ngành, địa phương liên quan chủ động bình ổn giá, ngăn chặn tình trạng thao túng thị trường, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và người dân. Sở Xây dựng công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng cần được cập nhật thường xuyên, sát với diễn biến thị trường, bảo đảm cơ sở cho thanh toán, quyết toán các dự án.
Nhiều nhà thầu xây dựng nhận định, nếu không có giải pháp kịp thời, biến động giá vật liệu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư công, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.
Trong bối cảnh giá vật liệu khó có khả năng “hạ nhiệt” trong ngắn hạn do cung - cầu mất cân đối, việc chủ động thích ứng là yêu cầu cấp thiết. Bên cạnh các giải pháp quản lý giá, tỉnh cần đẩy mạnh cải cách thủ tục, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm. Về lâu dài, việc đa dạng hóa nguồn cung vật liệu, phát triển vật liệu thay thế, tăng cường quản lý tài nguyên và kiểm soát thị trường sẽ là giải pháp căn cơ để giảm thiểu rủi ro từ biến động giá.
Giá nguyên, nhiên vật liệu xây dựng tăng cao đang đặt ra bài toán lớn cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Việc kiểm soát tốt giá cả, tháo gỡ kịp thời khó khăn cho nhà thầu không chỉ giúp bảo đảm tiến độ các công trình, mà còn góp phần giữ vững đà tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
