Hàng năm vào dịp cuối tháng 10, đầu tháng 11 (Âm lịch), Bình Liêu lại bước vào vụ thu hoạch củ dong riềng. Đây là nguồn nguyên liệu chính để sản xuất ra sản phẩm nổi tiếng mang thương hiệu miến dong Bình Liêu.
Những ngày này, tiết trời Bình Liêu giá lạnh, thỉnh thoảng kèm theo những cơn mưa phùn nhưng bà con khắp các thôn bản vẫn cần mẫn trên nương để thu hoạch dong riềng. Vui vẻ trò chuyện với chúng tôi, chị Hoàng Thị Tằng, thôn Lục Nà, xã Lục Hồn, năm nay nhà chị trồng trên 0,2ha dong riềng. Cây dong riềng dễ trồng như nhiều loại cây có củ khác như đậu, khoai, sắn… nhưng khi thu hoạch thì phải mất nhiều công sức hơn. Trước khi thu hoạch, chúng tôi phải cắt hết cây khô, lấy cuốc đào hết lớp đất bên trên cho lộ củ, dùng dao cắt rễ rồi đem rửa sạch trước khi bán. Như hai vợ chồng tôi, tối đa một ngày cũng chỉ thu hoạch được khoảng 2 tạ củ. Vụ năm nay nhà tôi tính thu hoạch được khoảng 4 tấn củ, thu khoảng 12 triệu đồng.
Còn anh Vi Quốc Hoà, thôn Chè Phạ, xã Đồng Tâm, có diện tích trồng dong riềng lớn nhất thôn với 0,5 sào cho biết: Gia đình tôi trồng cây dong riềng lâu lắm rồi nhưng trước đây chỉ trồng với số lượng ít chủ yếu trồng để làm miến thủ công, nhưng từ khi có doanh nghiệp sản xuất miến đóng tại thôn, lại được hỗ trợ về giống nên chúng tôi đã trồng với diện tích lớn hơn để bán cho Công ty. Năm nay do thời tiết mưa nhiều nên cây dong riềng phát triển chậm hơn. Mọi năm khoảng hết tháng 11 âm lịch là thu hoạch xong nhưng năm nay vào thời điểm này mọi người mới bắt đầu thu hoạch. Đặc điểm của cây dong riềng thích hợp trồng ở những nơi đất ven đồi, cây dong riềng không chịu được nước. Mùa bắt đầu trồng là từ tháng 2 âm lịch, đến tháng 10 âm là thu hoạch (thời gian khoảng 8 tháng). Củ dong riềng sau khi thu hoạch sẽ bán cho Công ty CP Thương mại Dịch vụ Bình Liêu với giá ổn định là 3.000 đồng/kg. Ước sản lượng năm nay của gia đình anh Hoà khoảng 10 tấn củ, cho thu nhập khoảng 30 triệu đồng.
Dong riềng làm nguyên liệu chính để sản xuất ra sản phẩm nổi tiếng mang thương hiệu miến dong Bình Liêu. Hiện trên địa bàn huyện Bình Liêu có Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu đang thu mua củ dong riềng cho người dân với giá 3.000 đồng/kg. Đây là doanh nghiệp có công nghệ sản xuất hiện đại, hàng năm tiêu thụ 60% nguồn nguyên liệu củ dong riềng trên địa bàn (khoảng 900 tấn củ), với sản lượng 200 tấn miến thành phẩm/năm. Ngoài ra, trên địa bàn huyện có 20 cơ sở sản xuất miến dong có quy mô HTX và hộ gia đình, cơ bản đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ nguồn nguyên liệu của bà con với sản lượng 70 tấn miến thành phẩm/năm. Theo thống kê của Phòng NN&PTNT huyện Bình Liêu, đến nay, diện tích cây dong riềng trên địa bàn toàn huyện là 123ha, sản lượng củ đạt 4.900 tấn. Các xã có diện tích trồng nhiều nhất là: Húc Động có 51ha; Lục Hồn 23ha; Đồng Tâm 21,3ha; Tình Húc 20ha. Phát huy thế mạnh đó, trong những năm qua, Bình Liêu đã ban hành nhiều Nghị quyết quan trọng để phát triển cây dong riềng. Trong đó, Nghị quyết 165 của HĐND huyện về quy hoạch sản xuất hàng hoá tập trung năm 2015, định hướng đến năm 2020 để quy hoạch sản xuất vùng trồng dong riềng đạt 500ha. Theo đó, huyện đã quy hoạch 5 xã thành vùng trồng cây dong riềng chủ lực (Đồng Tâm, Lục Hồn, Húc Động, Tình Húc, Vô Ngại). Tại đây, các phòng chuyên môn của huyện phối hợp chặt chẽ với các địa phương, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân trồng mở rộng diện tích. Đồng thời, huyện cũng đã đề xuất tỉnh thực hiện các cơ chế chính sách hỗ trợ về giống, kỹ thuật, vốn đảm bảo nơi tiêu thụ dong riềng ổn định cho người trồng. Các ngành chức năng cùng vào cuộc, hỗ trợ người dân kỹ thuật canh tác để nâng cao năng suất chất lượng, tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích cho người dân tham gia trồng. Bên cạnh đó, huyện Bình Liêu cũng đã tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, hoàn thiện hệ thống giao thông, kênh mương thuỷ lợi cho các vùng sản xuất tập trung. Năm 2015, huyện đã thực hiện dự án khoa học tuyển chọn đưa 2 giống cây dong riềng DR1 và DR2 vào trồng trên diện tích 3ha tại xã Vô Ngại, tạo nền cho việc phát triển diện tích dong riềng bền vững. Hiện nay, huyện Bình Liêu đang tiếp tục vận động các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất miến dong liên kết với người dân để tổ chức sản xuất và thu mua củ dong riềng.
Bà Lê Thị Thu Hương, Phó Phòng NN&PTNT huyện Bình Liêu cho biết: Thời gian tới, huyện tăng cường vận động các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất miến dong trên địa bàn. Có cơ chế khuyến khích nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành sản xuất, nâng giá thu mua củ dong cho người dân. Hỗ trợ doanh nghiệp về mặt bằng, lãi suất vay vốn ngân hàng để thu mua củ dong. Tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm miến dong mở rộng thị trường tiêu thụ ra thị trường cả nước.
Dương Trường
