Một tháng sau khi khai giảng năm học 2009 - 2010, chiều tối ngày 28/9, Bộ GDĐT đã tổ chức họp báo. Trong cuộc họp, nội dung thu chi tài chính đầu năm học của các cơ sở giáo dục, cũng như những vấn đề phát sinh đầu năm học là điểm nóng mà các phóng viên đề nghị lãnh đạo Bộ này giải đáp.
Có thể không đóng khoản "tự nguyện"? Đối với những cơ sở đã thu tiền của phụ huynh trái quy định, nhưng nêu lý do đã sử dụng khoản thu này để mua sắm trang thiết bị, đầu tư vào cơ sở vật chất mà theo hiệu trưởng "khó có thể bán đi để lấy tiền trả lại phụ huynh", ông Ngữ cho rằng không thể đưa lý do này ra để bao biện cho việc làm sai quy định, nhà trường phải trả lại tiền thu sai cho phụ huynh.
Về hiện tượng lạm thu ở các cơ sở giáo dục được báo chí liên tiếp đăng tải trong thời gian qua, ông Nguyễn Văn Ngữ - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính - cho biết, từ năm học này, bộ yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện "3 công khai", trong đó có công khai thu - chi tài chính. Trong tháng 10, bộ sẽ có đoàn đi xuống các địa phương kiểm tra việc thực hiện yêu cầu này. Những nơi nào lạm thu, bộ sẽ xử lý, kiểm điểm các đơn vị làm trái.
Ông Ngữ cũng cho biết, một số địa phương như Nghệ An đã có công văn yêu cầu các phòng GDĐT phải thực hiện nghiêm quy định thu chi, nơi nào thu không đúng phải trả lại. Trước câu hỏi về các khoản thu "tự nguyện" mà phụ huynh phải đóng, theo ông Ngữ, phụ huynh có thể không đóng mà không phải "sợ" sẽ có sự trù úm hay sức ép đối với con em họ.
Để tạo điều kiện cho thí sinh chọn trường phù hợp với điều kiện tài chính, từ đầu năm 2009, Bộ GDĐT đã yêu cầu các trường ĐH, CĐ ngoài công lập phải công khai mức học phí trong cuốn "Những điều cần biết...". Tuy nhiên, khi chính thức bước vào năm học, một số trường ngoài công lập đã tăng học phí so với mức đã công bố.
Trước câu hỏi của phóng viên liệu việc này có vi phạm quy chế không và ý kiến của bộ như thế nào, vẫn theo ông Ngữ, các trường ngoài công lập được tự quyết định mức học phí. Nếu các trường đã công khai mức học phí, bộ cương quyết yêu cầu các trường thực hiện đúng quy định.
Cũng liên quan đến học phí, nhưng là ở các trường công lập, hiện nay nhiều trường chuyển sang thu học phí theo tín chỉ, nếu tính ra ở mức trung bình từ 400-450 nghìn đồng/tháng, vượt rất xa so với trần học phí 240 nghìn đồng/tháng Chính phủ quy định.
Ông Ngữ giải thích mức trần học phí hiện nay chỉ là quy định cho năm học 2009 - 2010. Theo lộ trình đưa ra trong đề án đổi mới cơ chế tài chính, năm học 2010 - 2011 sẽ có quy định rõ khung học phí đại trà, học phí đối với hệ chất lượng cao, học phí theo tín chỉ...
Chưa chấm dứt tình trạng học sinh bỏ học
Ông Trần Quang Quý - Chánh Văn phòng Bộ GDĐT - cho biết về tình hình học sinh bỏ học trong hè và đầu năm học 2009 - 2010, một số tỉnh phản ánh như sau: Ơ Cà Mau tổng số HS bỏ học là 1.702 em, chiếm tỉ lệ 0,87%; ở Quảng Ninh tổng số HS bỏ học là 513 em (0,25%); ở An Giang tổng số HS bỏ học là 9.034 em, trong đó các nhà trường đã tổ chức huy động được 2.242 HS bỏ học trở lại trường đi học; Ở Bến Tre số HS bỏ học là 1.672 em...
Theo ông Quý, các địa phương đã thực hiện nhiều biện pháp vận động, tuyên truyền, phấn đấu đưa HS 6 tuổi vào lớp 1, HS tốt nghiệp tiểu học lên lớp 6. Đối với HS cũ, các trường học tiến hành cập nhật danh sách HS bỏ học trong năm học trước, số đi học tiếp tục của năm học này để phối hợp với các đoàn thể, hội khuyến học vận động HS trở lại trường. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Nghĩa - Thứ trưởng Bộ GDĐT, việc tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm học thuộc thẩm quyền của các địa phương, bộ không yêu cầu các địa phương phải báo cáo lên.
Trước hiện tượng xuất hiện trở lại tình trạng học sinh phổ thông đi xe máy đến trường, Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh, sinh viên - ông Phùng Khắc Bình - khẳng định, việc xử phạt bên ngoài trường thuộc thẩm quyền của công an, khi có thông tin đến trường, nhà trường chắc chắn sẽ xử lý, từ mức khiển trách cho tới dừng học tuỳ theo mức độ, số lần và thái độ vi phạm.
