Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi xu hướng học tập tại các trường đại học ở Mỹ. Ngày càng nhiều sinh viên thuộc các ngành ngoài công nghệ đăng ký các khóa học về AI để trang bị kỹ năng, chuẩn bị cho thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.
Không có nền tảng về lập trình, Faith Maeba – sinh viên ngành Tâm lý học tại Đại học Virginia Commonwealth (VCU) – từng do dự khi mẹ khuyên đăng ký các lớp học về trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, khi tìm hiểu các chương trình cao học nghiên cứu hành vi con người trong môi trường làm việc – lĩnh vực đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI – nữ sinh 21 tuổi đã quyết định theo học thêm chuyên ngành phụ về AI.
“Điều đó giúp tôi có lợi thế và tạo sự khác biệt” - Maeba chia sẻ.
Trong bối cảnh nhu cầu tuyển dụng lập trình viên mới giảm do AI ngày càng đảm nhiệm nhiều công việc, số lượng sinh viên theo học ngành khoa học máy tính và khoa học thông tin tại Mỹ cũng đi xuống. Dù vậy, tại nhiều trường đại học, giảng viên khoa học máy tính lại bận rộn hơn bao giờ hết khi ngày càng nhiều sinh viên từ các ngành khác đăng ký các môn học liên quan đến AI.
Theo nhiều trường đại học đây là xu hướng tất yếu khi các nhà tuyển dụng ngày càng quan tâm đến kiến thức và kỹ năng về AI của sinh viên tốt nghiệp, bất kể họ theo học ngành nào.
“Chúng ta phải phổ cập AI. Cũng giống như mọi người đều cần biết toán, đọc và viết, tôi nghĩ ai cũng cần có một mức độ hiểu biết nhất định về AI” - Giáo sư Peter Stone, Chủ nhiệm Khoa Khoa học Máy tính của Đại học Texas tại Austin, nhận định.
Nhiều trường đại học đã nhanh chóng điều chỉnh chương trình đào tạo. Đại học Virginia Commonwealth mở ngành phụ về AI dành cho sinh viên ngoài khối công nghệ; Đại học Purdue đưa AI trở thành yêu cầu tốt nghiệp; Đại học Harvard giảng dạy về các mô hình ngôn ngữ lớn, bản quyền và thông tin sai lệch trong các lớp viết học thuật; còn Đại học bang Ohio yêu cầu sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo về năng lực AI. Bên cạnh đó, nhiều chương trình đại học và sau đại học chuyên về AI cũng liên tục được mở mới.
Các khoa khoa học máy tính mở rộng đào tạo cho sinh viên ngoài ngành
Tại Đại học Northwestern, sinh viên ngoài ngành khoa học máy tính đã quan tâm đến các môn học của khoa từ trước khi ChatGPT ra mắt vào năm 2022. Tuy nhiên, khi đó số lượng chỗ học thường không đáp ứng đủ nhu cầu bởi khoa học máy tính từng được xem là “tấm vé vàng” để có một công việc với mức thu nhập hấp dẫn.
Hiện nay, số lượng tân sinh viên đăng ký ngành khoa học máy tính bắt đầu giảm. Trong khi đó, đội ngũ giảng viên, vốn đã được mở rộng để đáp ứng nhu cầu tuyển sinh bùng nổ trước đây, nay chuyển sang giảng dạy nhiều hơn cho sinh viên ngoài ngành.
Đại học Northwestern, vốn đã có chương trình phụ về AI thu hút đông sinh viên, hiện tiếp tục mở thêm ngành đào tạo chính về AI, đồng thời đơn giản hóa các điều kiện tiên quyết để sinh viên ngoài ngành dễ dàng tiếp cận các môn học về AI và học máy.
“Nhìn chung, việc tiếp cận các lớp học sẽ thuận lợi hơn rất nhiều trong thời gian tới” - Chủ nhiệm khoa Samir Khuller cho biết. Ông cũng tiết lộ trường đang tuyển thêm ba giảng viên khoa học máy tính.
Không chỉ lĩnh vực công nghệ, Trường Âm nhạc Bienen thuộc Đại học Northwestern cũng đã triển khai chương trình cấp chứng chỉ về âm nhạc và trí tuệ nhân tạo.
Theo dữ liệu của National Student Clearinghouse, số sinh viên theo học ngành khoa học máy tính và khoa học thông tin tại các trường đại học bốn năm ở Mỹ trong học kỳ mùa Xuân năm nay giảm hơn 8% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng thời điểm, số lượng tin tuyển dụng lập trình viên cũng sụt giảm.
Trong khi đó, nhu cầu học các kiến thức nền tảng về AI, đặc biệt là lập trình với sự hỗ trợ của AI, lại tăng mạnh ở hầu hết các lĩnh vực đào tạo. Chẳng hạn, sinh viên âm nhạc đang sử dụng AI để chỉnh sửa âm thanh hoặc tạo phần nhạc đệm chỉ trong thời gian ngắn.
Tại Đại học Eastern Mennonite (bang Virginia), một học phần mới sẽ đưa sinh viên âm nhạc, nghệ thuật, sân khấu và truyền thông số học cùng sinh viên toán học, khoa học máy tính và kỹ thuật điện.
“Mục tiêu là đào tạo những người có thể làm việc ở giao điểm giữa nghệ thuật và công nghệ” - trợ lý giáo sư âm nhạc Benjamin Guerrero cho biết.
Theo ông, AI không khác nhiều so với những bước tiến công nghệ trước đây như máy hát đĩa, radio, máy đếm nhịp, đàn tổng hợp hay máy tính – những công nghệ từng làm thay đổi cách con người sáng tạo âm nhạc.
AI mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều lo ngại
Ngay cả trước khi AI bùng nổ, nhiều sinh viên các ngành khoa học tự nhiên như vật lý hay sinh học đã học lập trình để phục vụ nghiên cứu. Tuy nhiên, theo nghiên cứu sinh Murtaza Ali của Đại học Washington, các công cụ AI mới đã giúp rút ngắn đáng kể quá trình học.
Dẫu vậy, ông cũng cảnh báo AI có thể khiến sinh viên phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ.
“Khi bạn yêu cầu AI làm thay, bề ngoài có vẻ nó chỉ viết mã lập trình. Nhưng thực tế, AI còn đảm nhiệm cả quá trình phân tích và hiểu yêu cầu của bài toán thay cho người học.” - Ông Ali nói.
Theo ông, điều này có thể khiến một bộ phận sinh viên tốt nghiệp không nắm vững những kiến thức nền tảng của chuyên ngành.
Các trường đại học tăng tốc điều chỉnh chương trình đào tạo
Paul LeBlanc, học giả tại Trường Giáo dục Sau đại học Harvard, cho rằng tốc độ thay đổi của giáo dục đại học hiện nay là điều chưa từng có đối với một lĩnh vực vốn nổi tiếng chậm thích nghi.
“Không tổ chức nào có thể theo kịp hoàn toàn tốc độ phát triển của công nghệ, và điều đó đúng với mọi lĩnh vực trên thế giới hiện nay” - LeBlanc nhận định.
Các trường cao đẳng cộng đồng có lợi thế hơn khi có thể mở nhanh các khóa học ngắn hạn không cấp tín chỉ. Tại bang Kansas, một trường đã triển khai khóa học về “vibe coding”, giúp những người không có nền tảng công nghệ vẫn có thể tạo ra các phần mềm hoạt động nhờ AI.
“AI đang rút ngắn khoảng cách giữa người hoàn toàn mới và chuyên gia” - Grant Carlson, phụ trách chương trình phát triển nguồn nhân lực và giáo dục thường xuyên tại Johnson County Community College, cho biết.
Trường này cũng đang xây dựng các khóa học AI dành riêng cho nhiều lĩnh vực như nhân sự và y tế.
Tại Đại học Virginia Commonwealth, thời gian xây dựng và phê duyệt một môn học trước đây mất khoảng một năm rưỡi. Hiện nay, quá trình này chỉ còn tính bằng vài tháng, thậm chí vài tuần.
Bên cạnh việc mở thêm các chương trình đào tạo, các trường đại học cũng phải chuẩn bị cho sinh viên những cách tiếp cận AI phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp của từng lĩnh vực.
Althea Pappas, sinh viên năm hai ngành sáng tác âm nhạc tại VCU, cho biết cô học AI không phải để phục vụ công việc mà để tìm lời giải cho những câu hỏi triết học về bản chất của sự sống.
Trong khi đó, Makenzie Stovall – sinh viên ngành sinh học với mục tiêu trở thành bác sĩ thần kinh – lại bị cuốn hút bởi cách AI mô phỏng hoạt động của bộ não con người.
“Nếu mục tiêu của tôi là giúp bộ não con người hoạt động tốt nhất có thể, thì tại sao lại không nghiên cứu AI?” - Anh Makenzie Stovall chia sẻ.
Với nhiều sinh viên, AI không còn là lĩnh vực dành riêng cho khối công nghệ mà đang dần trở thành một kỹ năng nền tảng, được kỳ vọng sẽ trở thành yêu cầu cơ bản trong hầu hết các ngành nghề của tương lai.
