Ngày 26/9, kết thúc cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài 3 tại Washington (Mỹ), Trung Quốc và Mỹ đã nhất trí thành lập một kênh xử lý các sự cố liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đồng thời thúc đẩy công tác liên lạc trong khủng hoảng quân sự.
Trong tuyên bố đưa ra hôm nay, 26/9, Nhà Trắng cho biết hai bên đã nhất trí tiếp tục hợp tác thông qua Ủy ban Thương mại đối với một số vấn đề thương mại song phương được lựa chọn. Ủy ban này đã chính thức đi vào hoạt động trong tuần qua.
Cuộc gặp thượng đỉnh không tạo ra những bước đột phá lớn, nhưng theo một số chuyên gia, các bước tiến hướng tới tăng trưởng hợp tác này rất quan trọng, cho phép hai cường quốc thiết lập các nhóm làm việc nhằm ngăn chặn tình trạng leo thang căng thẳng.
Theo Tân Hoa Xã, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã hạ cánh xuống Bắc Kinh vào 26/9. Trong chuyến thăm này, Tổng thống Donald Trump thể hiện thái độ vô cùng thân thiện với ông Tập Cận Bình, dù trước đó từng leo thang chiến tranh thương mại với Trung Quốc gây ra những tác động toàn cầu trong năm ngoái.
Trong bản thông cáo công bố ngày 26/9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hai bên đã nhất trí ký kết bản ghi nhớ về việc tăng cường liên lạc và ngăn ngừa khủng hoảng giữa quân đội hai nước. Tuy nhiên, bản tuyên bố dài một trang từ phía Trung Quốc có ít chi tiết cụ thể.
Hai bên sẽ thiết lập một cơ chế liên lạc cho các sự cố liên quan đến trí tuệ nhân tạo nhằm thảo luận về rủi ro và lợi ích, với một cuộc đối thoại chuyên đề về AI được lên lịch vào tháng 11.
Tuyên bố cho biết hai bên sẽ tiếp tục hợp tác nhằm thực hiện cam kết giảm thuế quan lẫn nhau đối với lượng hàng hóa trị giá khoảng 30 tỷ USD. Trong cuộc gặp, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm 2 tháng. Tuyên bố của Nhà Trắng cho biết Trung Quốc đã đồng ý nhập khẩu ít nhất 10 triệu tấn than từ Mỹ trong năm 2027 và 2028.
Phần lớn các biện pháp cắt giảm thuế quan nhằm vào các mặt hàng phi nhạy cảm, chẳng hạn như nông sản hoặc đồ trang trí dịp lễ.
Tuyên bố của Nhà Trắng cũng cho biết hai bên tiếp tục giải quyết các quan ngại của Mỹ về nguồn cung đất hiếm, “với mục tiêu bảo đảm khối lượng vận chuyển trở lại mức hợp lý”. Năm 2025, Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm để đáp trả thuế quan của Mỹ, qua đó cắt giảm nguồn cung gửi tới Mỹ và các quốc gia khác.
Hai bên nhất trí gặp nhau tại Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc vào tháng 11, và sau đó tại Hội nghị G20 tại câu lạc bộ golf Trump National Doral Miami ở Florida, Mỹ.
Liên quan đến vấn đề Iran, hai bên cũng tuyên bố rằng Iran nên thực hiện cam kết đã nêu về việc không phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh không quốc gia nào được thu phí trên các tuyến đường thủy quốc tế. Tuyên bố này ám chỉ Eo biển Hormuz, khu vực ghi nhận lưu lượng tàu thuyền giảm đáng kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bùng nổ.
Tuyên bố của Mỹ cũng cho biết nước này hoan nghênh động thái của Trung Quốc trong việc bổ sung kiểm soát xuất khẩu đối với 2 hóa chất tiền chất dùng để sản xuất fentanyl. Hai bên lưu ý rằng các cơ quan thực thi pháp luật đã tiến hành được một số vụ bắt giữ trong các vụ án liên quan đến fentanyl gần đây.
Mặc dù chuyến thăm không tạo ra những bước đột phá lớn đối với các khác biệt cơ bản giữa hai nước, các nhà phân tích nhận định rằng những bước tiến nhỏ này rất đáng chú ý. Theo ông Vương Tử Thần (Wang Zichen), Phó Tổng thư ký Tổ chức tư vấn Center for China and Globalization (trụ sở tại Bắc Kinh), ngoại giao cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo đóng vai trò quan trọng, nhưng việc chú trọng vào các hoạt động đối thoại cấp chuyên viên, đối thoại quân sự và cơ chế quản lý khủng hoảng cho thấy nỗ lực nhằm củng cố sự ổn định đó theo hướng bền vững và mang tính thể chế hơn.
