Trong thư gửi thanh niên và nhi đồng cả nước nhân dịp Tết 1946, Bác Hồ viết: Một năm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội. Vâng, chúng ta hãy cùng nhau cảm nhận về “mùa xuân xã hội” qua chùm bài viết về những nhân vật trẻ ở Quảng Ninh...
Rạng danh trí tuệ Quảng Ninh
“Nguyen Ngoc Minh Hai from Vietnam - Thí sinh Nguyễn Ngọc Minh Hải đến từ đoàn Việt Nam”. Sau câu nói ấy của MC, cả khán phòng Trung tâm Hội nghị quốc gia (TP Hà Nội) - nơi tổ chức Lễ bế mạc Olympic Sinh học quốc tế - IBO 27 năm 2016 như vỡ oà bởi những tiếng vỗ tay không ngớt. Sau hơn 50 thí sinh các nước đã lần lượt nhận huy chương, Hải là thí sinh đầu tiên của đoàn Việt Nam bước lên bục vinh quang, nhận tấm huy chương đồng quý giá. Cậu học trò của quê hương Quảng Ninh mang theo lá cờ đỏ sao vàng lên sân khấu, sánh vai cùng bè bạn năm châu. Sau 18 năm chờ đợi, cố gắng phấn đấu và nỗ lực không ngừng nghỉ, Quảng Ninh lại có một tấm huy chương ở một kỳ thi Olympic khoa học quốc tế dành cho lứa tuổi học sinh phổ thông.
Giây phút đầy mừng vui, phấn khởi ấy, Minh Hải đã được Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam chúc mừng. Minh Hải chia sẻ: “Lúc đó em không biết nói gì ngoài lời cảm ơn bố mẹ, gia đình, thầy cô và bạn bè đã dành hết tình yêu, sự quan tâm, dạy dỗ và động viên, khích lệ em trong suốt những năm qua. Em cảm thấy rất hạnh phúc vì đã không phụ lại sự kỳ vọng của mọi người. Em cũng muốn nói rằng: Em yêu Việt Nam, yêu quê hương Quảng Ninh và yêu mái trường Chuyên Hạ Long”.
Nhớ lại cơ duyên đưa mình đến với bộ môn Sinh học, Hải kể: “Từ ngày còn bé em đã rất có hứng thú với thiên nhiên. Những câu hỏi ngây ngô trẻ con ngày ấy như “Vì sao lá lại xanh, rồi vàng và rụng xuống?” hay “Vì sao ếch con lại là con nòng nọc?”... Từ những điều nhỏ bé ấy thôi thúc em tìm hiểu, yêu thích rồi đi đến đam mê với sinh học. Hết THCS, em quyết định thi vào lớp chuyên Sinh của Trường THPT Chuyên Hạ Long. Các thầy cô, đặc biệt là thầy chủ nhiệm Vũ Công Nghĩa đã giúp em nuôi dưỡng niềm đam mê ấy bằng kiến thức sinh học vô cùng rộng lớn, phong phú, thú vị. Em nghĩ, ở bất cứ môn học nào, để đạt được thành công trước hết cần nuôi dưỡng đam mê của bản thân, có đam mê là có được một nửa của thành công; tự mình tìm tòi kiến thức ngoài sách vở để thấy được cái hay, cái đẹp của môn học chứ không chỉ thụ động với kiến thức thầy cô truyền đạt ở trường...”.
Trước khi đến với Olympic Sinh học quốc tế, trong suốt 3 năm THPT, Minh Hải đã tham gia nhiều cuộc thi học sinh giỏi từ cấp tỉnh, khu vực đến quốc gia và đều có giải. Lớp 11, tại kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia, em đoạt giải khuyến khích. Đến năm 12, em đã xuất sắc giành giải nhất với vị trí xếp thứ 6 toàn quốc. Tại kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia tham gia Olympic Sinh học quốc tế, Minh Hải tiếp tục chứng tỏ được khả năng của mình khi về đích ở vị trí thứ 3 trong tổng số 33 thí sinh, được lựa chọn là một trong 4 đại diện của Việt Nam tranh tài cùng bạn bè quốc tế.
Hiện nay, Hải đang vừa tập trung học chương trình đại học tại lớp Y1D, K114, niên khoá 2016-2022 của Đại học Y Hà Nội, vừa nỗ lực học thật tốt tiếng Anh. Hải vẫn chưa nghĩ đến con đường du học dù có rất nhiều cánh cửa rộng mở. Hải chia sẻ: Dù có học ở đâu, học như thế nào, em vẫn giữ quyết tâm về Quảng Ninh công tác, đem kiến thức, sức trẻ của mình cống hiến cho quê hương ngày càng giàu mạnh, văn minh hơn.
Smart Home của hai chàng trai miền núi
Mô hình “Smart Home cho các gia đình nông thôn Việt Nam” của đôi bạn Nguyễn Văn Hiếu và Lê Văn Đỉnh (nguyên học sinh lớp 12A1, Trường THPT Đầm Hà, huyện Đầm Hà) đã giúp Quảng Ninh lần đầu tiên đoạt giải nhất tại Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc lần thứ 12 (2015-2016). Với kết quả xuất sắc này, Hiếu và Đỉnh đã được Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam Vifotec lựa chọn tham dự Triển lãm quốc tế dành cho các nhà sáng tạo trẻ châu Á năm 2017 tại Malaysia.
Hiếu và Đỉnh cùng sinh ra và lớn ở huyện miền núi Đầm Hà, bố mẹ làm nông nghiệp, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Cũng từ đó, hai bạn đã nảy ra ý tưởng về mô hình “Smart Home cho các gia đình nông thôn Việt Nam”. Ấp ủ từ lâu về ý tưởng, năm 2015, Hiếu và Đỉnh đã cùng nhau hợp tác hiện thực hoá mô hình. Hiếu chịu trách nhiệm phụ trách phần cứng, mạch điện tử và mã code nạp vào vi điều khiển. Đỉnh phụ trách lập trình phần mềm chạy trên điện thoại dùng hệ điều hành Android... Đây là hệ thống điện đa chức năng nhằm hỗ trợ người nông dân trong việc sinh hoạt, sản xuất một cách thông minh, tiện lợi. Với mô hình, người sử dụng có thể điều khiển hệ thống để bật, tắt các thiết bị điện dân dụng như đèn, quạt, máy bơm, thiết bị chăn gà, tưới cây từ xa bằng tin nhắn văn bản hoặc điều khiển thông qua điện thoại thông minh. Bên cạnh đó, hệ thống còn sử dụng các cảm biến để cảnh báo ra chuông và gửi tin nhắn báo động đến các số điện thoại đặt trước khi nhà có trộm xâm nhập, rò rỉ ga hay cháy nhà. Ngoài cách điều khiển từ xa bằng điện thoại, hệ thống còn được điều khiển bằng các nút bấm được đặt tập trung ở một nơi cùng với đèn báo giúp kiểm soát các thiết bị dễ dàng, an toàn.
Phần mềm điều khiển được các em thiết kế có giao diện thân thiện, dễ dàng sử dụng, nhiều chức năng hữu ích, như: Điều khiển bằng giọng nói, gọi điện thoại, gửi tin nhắn, thậm chí có cả chức năng cho người mù và gửi tin nhắn khẩn cấp. Lê Văn Đỉnh cho biết: Quá trình nghiên cứu, thực hiện, chúng em đặc biệt ưu tiên sử dụng những thiết bị, linh kiện dễ tìm, có sẵn trong nước... Nhận xét về hai “học trò cưng”, cô Vũ Thị Thư, giáo viên chủ nhiệm, cho biết: “Hai em đều thân thiện, gần gũi với bạn bè, thầy cô. Đam mê môn khoa học nhưng hai em vẫn học đều các môn. Nhà trường, thầy cô và bạn bè rất tự hào về các em”.
Ngoài giải nhất kể trên, mô hình “Smart Home cho các gia đình nông thôn Việt Nam” cũng được Ban Giám khảo Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học cấp quốc gia năm 2015 đánh giá cao và trao giải nhì bởi tính ứng dụng thực tiễn trong đời sống. Đồng thời vinh dự được lựa chọn trao giải cho đề tài vận dụng STEM xuất sắc do DTT Eduspec trao tặng. Cũng nhờ thành tích này, hai bạn đã được tuyển thẳng vào trường đại học mà mình yêu thích. Hiện Hiếu đang là sinh viên Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội; còn Lê Văn Đỉnh là sinh viên ngành CNTT, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Đây cũng chính là khởi đầu để các em tiếp tục theo đuổi đam mê của mình.
“Cậu bé vàng” Nguyễn Trường An
Không chỉ đạt rất nhiều huy chương vàng trong các cuộc thi học sinh giỏi cấp quốc gia, cấp tỉnh, Nguyễn Trường An (cựu học sinh Trường THCS Trần Quốc Toản, TP Hạ Long) còn xuất sắc trở thành một trong 8 học sinh Việt Nam được nhận học bổng thường niên ASEAN năm 2016 do Bộ Giáo dục Singapore trao tặng. Nhờ những thành tích đặc biệt ấy, An được thầy cô, bạn bè gọi bằng cái tên trìu mến là “Cậu bé vàng”.
Học giỏi đều các môn, nhưng môn học mang lại nhiều thành tích cho An là tiếng Anh và Toán. Liên tiếp từ lớp 3 đến lớp 9, An đoạt hàng chục huy chương, giải thưởng ở các cuộc thi học sinh giỏi, hùng biện hai môn này. Năm 2012, 2013, An được vinh danh là Tài năng trẻ, Gương mặt trẻ tỉnh Quảng Ninh. Năm 2015, An vinh dự là đại biểu tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ IX; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì những thành tích xuất sắc trong học tập, rèn luyện.
Gian phòng khách gia đình An ở treo kín bằng khen, bằng chứng nhận trong các cuộc thi mà em đạt được. Ngoài ra còn rất nhiều huy chương các loại, kỷ vật được tặng từ các cuộc thi, giao lưu. Chị Vũ Thị Liên, mẹ An cho biết: Khi hơn 2 tuổi, An đã biết đọc, 4 tuổi em đã biết cộng trừ số hàng nghìn. Gia đình biết An có khả năng học tập nhưng cũng cứ để con phát triển tự nhiên, học tập trong môi trường bình thường như các bạn cùng tuổi. Vào tiểu học, An thích học Toán và tiếng Anh hơn cả. Sau này, ngoài Toán và tiếng Anh, An cũng chú ý học đều tất cả các môn, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động của lớp, của trường. Nhờ đó, An khá tự tin, hoà đồng chứ không giống “mọt sách” như nhiều người tưởng tượng... Năm học 2016-2017, An theo học tại Trường chuyên ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và nhận được học bổng thường niên ASEAN năm 2016 do Bộ Giáo dục Singapore trao tặng. Để có được suất học bổng này, An phải vượt qua hàng trăm học sinh trong cả nước với nhiều lần tuyển chọn, thi và phỏng vấn gắt gao. Cuối tháng 10 vừa qua, An đã lên đường sang Singapore, học tại Trường Anderson trong vòng 4 năm để đạt chứng chỉ dự bị đại học. Trong môi trường học tập mới, An dễ dàng hoà nhập, hoà đồng với học sinh các nước cũng như người dân bản địa nhờ vốn tiếng Anh siêu đẳng của mình (năm 14 tuổi, An đã đạt IELTS 8.0).
Mẹ An chia sẻ, dịp cuối năm vừa qua, gia đình đã sang Singapore thăm An. Ở trường mới, An có điều kiện học tập, sinh hoạt rất tốt. An tâm sự, sẽ cố gắng học tập thật tốt và khám phá hết những điều thú vị ở “đảo quốc sư tử”.
Kiện tướng tuổi 15
Còn nhớ năm 2013, khi Nguyễn Thu Trang vừa trở về sau Giải vô địch trẻ và Cup Khiêu vũ thể thao mở rộng toàn quốc với 1 HCB và 1 HCĐ, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng em. Với niềm đam mê khiêu vũ thể thao và ước mơ trở thành kiện tướng Dancesport nổi tiếng như thần tượng Khánh Thi, Thu Trang đã không ngừng nỗ lực tập luyện. Và tại Giải vô địch quốc gia và Cup Khiêu vũ thể thao mở rộng toàn quốc năm 2016, tổ chức tại Đồng Nai, Nguyễn Thu Trang đã chạm tới ước mơ của mình. Thu Trang cùng với bạn nhảy của mình là Đặng Gia Anh Tú xuất sắc giành huy chương vàng điệu nhảy Pasodoble, trở thành kiện tướng Dancesport Việt Nam ở tuổi 15.
Gặp lại Thu Trang, tôi thoáng chút ngỡ ngàng trước một thiếu nữ xinh xắn với nước da hơi ngăm, vóc dáng cao ráo, cân đối. Ngồi xem Trang luyện tập mới thấy, cô bé này luôn giữ được sự tự tin trong từng bước nhảy. Hiện Trang đang là học sinh lớp 10A2, Trung tâm Hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên tỉnh. Vừa học văn hoá vừa tập luyện và tham gia thi đấu, Trang hiện còn làm trợ giảng cho huấn luyện viên (HLV) Hoàng Phong tại CLB Star Kid Quảng Ninh (tầng 4, Trung tâm thương mại Bài Thơ, TP Hạ Long). Thu Trang chia sẻ: “Rất may mắn là mọi người trong gia đình em đều rất ủng hộ, hỗ trợ rất nhiều từ việc tập luyện cho đến những chuyến đi thi đấu ở tỉnh ngoài. Mỗi ngày, em luôn phân chia thời gian hợp lý cho việc học văn hoá ở trường và việc tập luyện. Trước mỗi giải đấu, chúng em sẽ tập luyện nhiều hơn với 3 buổi tập/tuần với HLV”.
Đối với một VĐV khiêu vũ thể thao, bên cạnh việc làm chủ được những động tác khó hay thể hiện tốt tinh thần của từng bài nhảy, từng điệu nhảy thì một ánh mắt có thần, sự phối hợp ăn ý với bạn nhảy cũng sẽ giúp VĐV “ăn điểm” trong các cuộc thi. Để làm được điều này là một quá trình khổ luyện mà trong đó thậm chí có cả những chấn thương... Khoảng 2 năm gần đây, Thu Trang đã có bạn nhảy là Đặng Gia Anh Tú (14 tuổi), đồng thời được tập huấn tại Hà Nội với nhiều HLV, kiện tướng Dancesport dày dạn kinh nghiệm như Khánh Thi, Chí Anh, Ni-Nô. Mỗi HLV có một thế mạnh khác nhau về chuyển động cơ thể, nhờ đó đã giúp Trang đúc rút được nhiều kinh nghiệm cho bản thân và ngày càng chứng tỏ sự trưởng thành qua các giải đấu lớn như: Giải vô địch quốc gia và Cúp khiêu vũ thể thao mở rộng toàn quốc, Cúp các câu lạc bộ toàn quốc...
Nói về cô trò nhỏ, HLV Hoàng Phong nhận xét: Thu Trang là VĐV có năng khiếu, được phát hiện và bồi dưỡng đúng hướng để phát huy tốt năng lực, sở trường của bản thân. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với Thu Trang để sau này có thể tham gia ở nhiều giải đấu lớn hơn cả ở trong nước và quốc tế.
Cô gái Sán Dìu dám thay đổi cuộc sống
Đối với mỗi bậc làm cha, làm mẹ, niềm mong mỏi lớn nhất khi sinh con ra là đứa con được khoẻ mạnh, lành lặn. Thế nhưng, dường như ước mơ ấy lại quá xa vời với gia đình và bản thân Lỷ Ngọc Anh (sinh năm 1996, thôn Nà Tá, xã Quảng An, huyện Đầm Hà) khi em sinh ra đã có những vết chàm nâu đậm dọc sống mũi, một bên má và cằm. Theo thời gian, vết chàm của em lớn dần lên, trở thành những vết sẹo lồi đen lớn chiếm gần kín nửa khuôn mặt. Sự trớ trêu của tạo hoá khiến em không có được những kí ức tuổi thơ tươi đẹp, những ngày tháng cắp sách đến trường vui vẻ...
Tâm sự với chúng tôi, Lỷ Ngọc Anh cho biết: Em sinh ra và lớn lên trong một gia đình người dân tộc Sán Dìu có đông con ở vùng miền núi nghèo khó. Gia đình có tất thảy 5 người con nhưng chỉ mình em bị dị tật như vậy. Do mặc cảm, tự ti gương mặt quá khác người, xấu xí nên ngay từ bé, Ngọc Anh đã sống rất khép kín, ít nói chuyện và giao lưu với người ngoài. Suốt 3 cấp học, Ngọc Anh không có mấy bạn chơi cùng, hầu như không tham gia bất cứ chương trình tập thể hay hoạt động ngoại khoá nào. Trừ những khi đi học ở trường, hầu hết thời gian em chỉ quanh quẩn ở nhà học bài và làm công việc nhà phụ giúp bố mẹ. Và như để “thoát ra” khỏi thế giới mặc cảm ấy, Lỷ Ngọc Anh đã nuôi quyết tâm phải học tập thật tốt. Cuối cùng, không ai có thể ngờ được, một cô học trò nhút nhát, luôn khép mình vì dị tật lại trở thành sinh viên Khoa Dược, Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh. Lỷ Ngọc Anh bảo, vùng quê em vẫn còn nhiều nghèo khó mà em muốn được làm công việc chăm sóc sức khoẻ cho bà con bản làng, vì thế, nên quyết tâm phải thi đỗ vào Trường Cao đẳng Y của tỉnh. Hoàn thành được một tâm nguyện, nhưng trong cô gái trẻ này vẫn ấp ủ một ước mơ nữa. Đó là, có được khuôn mặt bình thường như bao người con gái khác. Lỷ Ngọc Anh yêu thích và thường xuyên theo dõi chương trình “Thay đổi cuộc sống” trên kênh VTV2. Sau khi nhập học tại Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, Ngọc Anh quyết định gửi hồ sơ về chương trình với hy vọng có một “phép màu” sẽ xảy ra với chính mình. Cuối cùng, may mắn cũng đã mỉm cười với cô gái này khi Ngọc Anh có cơ hội được sang Hàn Quốc để phẫu thuật thẩm mỹ gương mặt. Tại đây, Ngọc Anh đã trải qua 2 lần phẫu thuật để xoá những mảng sẹo đen và cắt gọn cánh mũi lẫn gương mặt. Sau hơn 3 tháng chữa trị tại Hàn Quốc, Lỷ Ngọc Anh trở về Việt Nam với diện mạo hoàn toàn khác biệt. Những mảng sẹo biến mất, thay vào đó là làn da trắng mịn màng; khuôn mặt và mũi cũng thanh thoát hơn. Những đường nét hài hoà, ưa nhìn khiến Ngọc Anh trở thành một cô gái khá xinh đẹp.
Ngọc Anh cho biết: “Khi nhìn vào gương, em thực sự vỡ oà trong niềm hạnh phúc mà mình nghĩ rằng không bao giờ có được...”.
Minh Hà-Nguyễn Hoa-Hoàng Quý-Phương Thúy
Ngô Dịu
