Bước chuyển mạnh của "tam nông"

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc thực hiện Đề án “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững gắn với xây dựng nông thôn mới (NTM) tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2015-2020 và định hướng đến năm 2030” là nhiệm vụ trọng tâm đã và đang được ngành nông nghiệp tập trung triển khai. Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp được tỉnh thông qua và bắt đầu triển khai thực hiện từ năm 2015 với mục tiêu nâng cao giá trị, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của các nông sản chủ lực, nâng cao thu nhập, đời sống cho người nông dân.

Những chuyển dịch tích cực

Việc triển khai thực hiện Đề án tái cơ cấu, ngành nông nghiệp của tỉnh đã và đang có những bước tiến, chuyển dịch quan trọng. Các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản, thuỷ lợi, lâm nghiệp đều tập trung phát triển theo hướng nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị. Cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch dần từ trồng trọt sang chăn nuôi và đẩy mạnh phát triển kinh tế thuỷ sản. Giai đoạn 2010-2015, tỷ trọng ngành trồng trọt đã giảm từ 63,9% xuống còn khoảng 56%; trong khi đó lĩnh vực thuỷ sản tăng 45,5% lên 47,4%.

Sự chuyển dịch tích cực còn được thể hiện trong chính nội tại các lĩnh vực  nông, lâm, thuỷ sản. Trong đó, trồng trọt chuyển dần từ việc chỉ tập trung trồng các loại cây truyền thống sang các loại cây có giá trị kinh tế cao. Chăn nuôi từ nhỏ lẻ chuyển dần sang hình thức trang trại, gia trại tập trung với các đối tượng chủ lực như lợn, bò, gia cầm. Thủy sản đã khẳng định là lĩnh vực mũi nhọn của ngành nông nghiệp, phát triển mạnh cả về nuôi trồng và đánh bắt. Trong đó, nuôi trồng thuỷ sản (NTTS) chuyển dịch từ hình thức bán thâm canh, quảng canh sang thâm canh với các vùng NTTS tập trung các vật nuôi chủ lực như tôm chân trắng, hàu Thái Bình Dương, cua biển, tu hài... Diện tích nuôi thâm canh năm 2015 tăng gần 1.100ha so với năm 2010 và tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực NTTS đạt 7,9%/năm. Ngành cũng tập trung phát triển các đội tàu khai thác xa bờ, công suất lớn, giảm đội tàu khai thác thuỷ sản gần bờ. Bên cạnh đó, tăng cường đầu tư hạ tầng sản xuất, đặc biệt là hệ thống thuỷ lợi. Thuỷ lợi từ chỗ mới chỉ đáp ứng cho trồng trọt đến nay đã đáp ứng cho nhu cầu toàn ngành và phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt, nâng diện tích tưới tiêu chủ động lên 80% năm 2015; đảm bảo cấp nước hợp vệ sinh cho người dân khu vực nông thôn đạt trên 95%. Công tác trồng và bảo vệ rừng cũng được đẩy mạnh, nâng tỷ lệ che phủ rừng năm 2015 đạt trên 53,5%.

Một nội dung quan trọng của tái cơ cấu ngành nông nghiệp đó là công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, đưa khoa học công nghệ cao vào sản xuất quy mô lớn. Hiện Trung tâm nông nghiệp công nghệ cao tại Đông Triều và Đầm Hà đã đi vào sản xuất. Các trung tâm đều ứng dụng công nghệ tiên tiến của các nước trên thế giới vào sản xuất; tổ chức khép kín từ khâu sản xuất đến thương mại sản phẩm. Hai trung tâm công nghệ cao này cũng sẽ đóng vai trò là các hạt nhân công nghệ, kỹ thuật để chuyển giao cho 17 vùng sản xuất tập trung của tỉnh.

Bên cạnh đó, với những nỗ lực trong công tác xúc tiến đầu tư, hiện đã có khá nhiều doanh nghiệp có tiềm lực và tâm huyết với nông nghiệp đã và đang đầu tư tại Quảng Ninh. Có thể kể đến như Công ty Việt Long, Thiên Thuận Tường, Vingroup, BIM Group, Việt - Úc v.v.. với nhiều dự án nông nghiệp lên tới hàng trăm tỷ đồng. Đây là bước đi quan trọng của nông nghiệp tỉnh nhà trong quá trình chuyển dịch từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng NTM

Gắn với chương trình xây dựng NTM, kết cấu hạ tầng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và KT-XH vùng nông thôn được tỉnh tập trung đầu tư đồng bộ. Trong 5 năm, toàn tỉnh đã huy động, lồng ghép được gần 20.000 tỷ đồng xây dựng mới và sửa chữa, nâng cấp hơn 1.300km đường giao thông các loại; xây dựng, tu bổ, sửa chữa và nâng cấp hơn 1.000 công trình thuỷ lợi gồm: Bờ bao, cống, trạm bơm phục vụ tưới tiêu; triển khai 3 dự án đầu tư xây dựng hệ thống lưới điện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Bên cạnh đó, tỉnh từng bước hoàn chỉnh hệ thống các chính sách phát triển sản xuất hàng hoá; tạo ra một hệ thống chính sách đồng bộ thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng NTM. Cụ thể là chính sách khuyến khích phát triển sản xuất hàng hoá nông nghiệp, chính sách đặc thù thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm: Cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, hỗ trợ chế biến, sơ chế, bảo quản sau thu hoạch và khuyến khích người dân vay vốn ngân hàng để đầu tư phát triển sản xuất bằng việc hỗ trợ 6% lãi suất/năm. Qua đó, tạo đà cho sản xuất nông nghiệp phát triển, nâng cao đời sống người dân vùng nông thôn.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, đến hết năm 2015, Quảng Ninh đã có 86 xã đạt chuẩn và cơ bản đạt chuẩn; 3 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM (Đông Triều, Cô Tô và Uông Bí). Mức thu nhập của người dân khu vực nông thôn đã tăng từ 10,98 triệu đồng/năm (năm 2010) lên trên 29,5 triệu đồng/năm (năm 2015), tăng gần 2,7 lần.

Ông Nguyễn Hữu Giang, Giám đốc Sở NN&PTNT, cho biết: Mặc dù nông nghiệp hiện chỉ đóng góp khoảng 6% giá trị trong cơ cấu kinh tế của tỉnh những nông nghiệp có ý nghĩa lớn về mặt xã hội, tạo việc làm và ổn định đời sống cho khoảng 37% dân số của tỉnh ở vùng nông thôn. Do đó tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng NTM được xác định là hai vấn đề gắn kết chặt chẽ trong sự nghiệp phát triển KT-XH của tỉnh.

Để thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng NTM, tỉnh cũng sẽ tập trung huy động các nguồn lực để đầu tư, thu hút doanh nghiệp vào địa bàn nông thôn để chuyển nhanh lao động nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ và thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao năng suất lao động. Cùng với đó là triển khai đào tạo nghề cho lao động nông thôn một cách hiệu quả để chuyển dịch lao động sang lao động công nghiệp dịch vụ cho đối tượng không còn đất do tích tụ ruộng đất.

Phương Thuý