Sáu giáo sư và nhà nghiên cứu người Việt Nam ở nước ngoài đang tiến hành xây dựng Đề án xây dựng Đại học chất lượng cao ở Việt Nam, với mong muốn góp phần giúp học sinh Việt Nam được hưởng một nền giáo dục tiên tiến ngang bằng thế giới.
Sáu nhà khoa học Việt kiều tâm huyết này gồm Giáo sư Trần Hữu Dũng, Khoa kinh tế Đại học Wright State University Dayton (Mỹ), Giáo sư tin học Hồ Tú Bảo và Giáo sư kinh tế Trần Văn Thọ ở Nhật Bản Giáo sư kinh tế Trần Nam Bình ở Ôxtrâylia, Giáo sư toàn học Hà Dương Tường ở Pháp và ông Vũ Quang Việt, chuyên viên cao cấp tại Liên hợp quốc.
Trong sáu giáo sư, người có thâm niên lâu nhất đã có 40 năm giảng dạy và nghiên cứu ở các trường đại học trên thế giới, người thâm niên ít nhất cũng đã có 20 năm kinh nghiệm. Ý tưởng xây dựng một đại học chất lượng cao đã đến với 6 nhà nghiên cứu gần như cùng một lúc, khi họ tham dự một cuộc hội thảo mùa hè tại Việt Nam vào năm 2005 có chủ đề về cải cách giáo dục Việt Nam.
Sau hơn 3 tháng trao đổi, với hơn 3.000 email qua lại, sáu nhà nghiên cứu cũng đã hoàn thành bản đề án xây dựng đại học chất lượng cao và gửi tới Chính phủ Việt Nam vào cuối năm 2005.
Đến nay, 6 nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục thu nhận ý kiến đóng góp của những người quan tâm, qua trang web http://ww.viet-studies.org, để tiếp tục hoàn thiện bản đề án, tăng tính thuyết phục đối với chính phủ về tính khả thi của kế hoạch. Trang web này đã trở nên quen thuộc với giới trí thức Việt Nam ở trong và ngoài nước và các tác giả đã nhận được trên 50 ý kiến đóng góp bổ sung đề án.
Theo ông Vũ Quang Việt, quy mô của đại học chất lượng cao được đưa ra trong đề án ở mức độ vừa phải, phù hợp với tình hình Việt Nam hiện nay. Trường sẽ đào tạo các cấp độ từ cử nhân đến tiến sĩ. Trong đề án, các nhà nghiên cứu đã vạch rõ các quy định về bộ máy tổ chức và các tiêu chí tuyển lựa giáo sư, giảng viên trong trường.
Chương trình đào tạo của trường đại học này sẽ bao gồm hai phần khoa học và xã hội, được sắp xếp tương tự như các trường đại học nước ngoài. Trong những năm đầu tiên, bất cứ ngành nào cũng phải học những kiến thức cơ bản như lịch sử-văn minh hay các vấn đề kinh tế-xã hội.
Đặc biệt, để được nộp đơn xét tuyển vào hệ đại học, học sinh phải là học sinh xếp hạng trong số 5% đầu lớp trong trường trung học của họ trong hai năm cuối và điểm TOEFL tiếng Anh đạt ít nhất 300 điểm.
Đề án cũng đề cập tới việc khai thác tiềm năng chất xám của đội ngũ trí thức người Việt Nam đang sống và làm việc tại nước ngoài. Các tác giả của đề án cũng đã bày tỏ mong muốn được đem những kiến thức và kinh nghiệm nghiên cứu, giảng dạy tại nước ngoài về đóng góp xây dựng nền giáo dục của đất nước.
