Tháng 10 vừa qua, thực hiện chủ trương tái cơ cấu của Vinashin, Công ty Đóng tàu Hạ Long đã thực hiện sắp xếp lại bộ máy cũng như lao động. Theo đó, trong 7 công ty con thì có 3 công ty phải chuyển nhượng cổ phần cho cổ đông khác, 3 công ty phải giải thể, 1 công ty sáp nhập; tinh giản 1.090 lao động. Trong số 142 lao động gián tiếp mất việc thì có tới 59 kỹ sư, cử nhân. Còn trong số lao động trực tiếp có rất nhiều thợ bậc cao cũng phải ngậm ngùi rời khỏi công ty sau nhiều năm gắn bó. Theo báo cáo của Công ty, trong 3 năm Công ty đã cắt giảm trên 3.000 lao động.
Chậm giải quyết chế độ chính sách cho người lao động
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Hạ Long phân trần khi trao đổi với chúng tôi: “Vì lý do khủng hoảng kinh tế và chính sách của ngành, Công ty không thể giải quyết được việc làm cho người lao động vì vậy việc cắt giảm số lượng lớn lao động khiến Công ty rất trăn trở. Đến nay việc chi trả BHXH cho lao động đang gặp rất nhiều khó khăn, thế nhưng số nợ cũ từ năm 2012 trở về trước của các đơn vị thuộc Vinashin, Vinalines đã được Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh chỉ đạo cho khoanh nợ. Về cơ bản, Công ty cũng đã hoàn chỉnh biểu mẫu, hồ sơ báo cáo gửi Tập đoàn và các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời xúc tiến chốt sổ cho người lao động. Hiện Công ty cũng đang cố gắng ưu tiên đóng trước cho số lao động nghỉ việc. Trước mắt chưa biết sẽ xoay xở thế nào, nhưng Công ty cũng sẽ cố gắng vay tiền để giải quyết chi trả cho người lao động sau khi đã chấm dứt hợp đồng”.
Còn ông Lê Văn Hải, Phó Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Công đoàn Công ty Đóng tàu Hạ Long tâm sự: “Cắt giảm lao động là việc cực chẳng đã thôi. Tình hình khó khăn như vậy bắt buộc phải cắt giảm. Công ty cũng đã xin ý kiến với Tập đoàn là chỉ giãn lao động chứ không cắt hợp đồng, thế nhưng không thể thay đổi chủ trương của Tập đoàn. Vì vậy Công ty đã tổ chức, thực hiện 7 bước theo quy trình sắp xếp và tinh giản lao động, đảm bảo các biện pháp quy trình thực hiện từ bình xét chấm điểm tại các đơn vị một cách công khai, có chữ ký đầy đủ của các tổ chức đoàn thể, quản đốc, trưởng phòng; thành lập tổ tiếp dân do Chủ tịch Công đoàn làm tổ trưởng để tiếp nhận những ý kiến, kiến nghị của người lao động. Tuy nhiên, do tình hình khó khăn, hiện Công ty mới chỉ xử lý làm thủ tục hồ sơ BHXH, giải quyết chế độ trợ cấp mất việc làm cho gần 300 lao động; số tiền trợ cấp mất việc làm cho khoảng 914 lao động còn lại khoảng 32 tỷ đồng hiện đang chờ quyết định trợ cấp của Tập đoàn. Tổng nợ BHXH của Công ty từ trước đến nay trên 40 tỷ đồng, trong năm 2013 còn khoảng 9 tỷ đồng”.
Nỗi niềm người ra đi
Đầu giờ sáng ngày 21-11, chúng tôi có mặt tại Công ty Đóng tàu Hạ Long đã có hàng trăm trong số 1.090 lao động mất việc làm của đơn vị xếp hàng chờ cán bộ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội xử lý hồ sơ, thủ tục hưởng trợ cấp mất việc làm cho người lao động.
Trong số những lao động phải ra đi đợt này, anh Nguyễn Hữu Huân, Phân xưởng Hàn thõng thượt buông tiếng thở dài: “Chán, bức xúc!”. Nhận được quyết định nghỉ việc từ tháng 10 của Công ty, Nguyễn Hữu Huân đã gửi hồ sơ xin việc khắp nơi nhưng đều bị từ chối với lý do: Năm hết Tết đến. Trong khi Huân là lao động chính trong gia đình có 3 con đang tuổi ăn học. Nguyễn Hữu Huân bức xúc bởi, Công ty xét duyệt cho lao động nghỉ và ở lại bằng cách chấm điểm, thế nhưng có người 61 điểm vẫn được ở lại, còn người 71 điểm thì phải ra đi. Chị Dương Thị Mai tiếp lời: “Tôi đã có 7 năm gắn bó với Đóng tàu Hạ Long, thôi thì chúng tôi cũng hiểu và chia sẻ với Công ty trong lúc khó khăn và chấp nhận nghỉ việc, nghe Công ty thông báo rằng cầm quyết định nghỉ việc sẽ có tiền trợ cấp mất việc thế nhưng đã hơn 1 tháng nay rồi vẫn chưa có và cũng chưa rút được sổ BHXH. Một số người đã xin được việc làm ở chỗ khác nhưng chưa thể tham gia BHXH ở nơi làm mới vì Công ty còn nợ BHXH…”.
Trong số hàng trăm lao động phải nghỉ việc hôm ấy, có lẽ anh Khổng Vũ Sơn, Quản đốc Phân xưởng Điện là gương mặt lạc quan nhất mà chúng tôi gặp được. Nếu như người khác chỉ còn 3 năm nữa sẽ đủ số năm công tác mà phải về hưu thì rất tiếc, nhưng anh Sơn suy nghĩ khác: “Tôi tự nguyện xin nghỉ chứ không phải nằm trong diện phải xét nghỉ, bởi mình nhiều tuổi rồi nhường cơ hội việc làm cho người trẻ. Lúc nào chính thức nghỉ việc, nhận sổ BHXH, các chế độ, trợ cấp mất việc làm tôi sẽ tìm việc đúng với nghề mình đã gắn bó 30 năm nay, nhưng mà 51 tuổi rồi, nếu không thì xin làm bảo vệ ở cơ quan nào đó cũng được. Có lẽ đây là cách mà người thợ lâu năm này chia sẻ với công ty, đồng nghiệp trong lúc khó khăn này”.
Cách nào giúp người lao động vượt cơn bĩ cực?
Hơn 1.000 lao động Công ty Đóng tàu Hạ Long mất việc làm sẽ kéo theo nhiều hệ lụy đó là điều rất rõ. Vậy cần phải có những giải pháp gì để giải quyết quyền lợi chính đáng, hợp pháp cho người lao động? Trong buổi làm việc với sự có mặt đầy đủ đại diện các ban ngành liên quan của tỉnh để nghe Công ty báo cáo về tình hình tổ chức thực hiện tinh giản lao động vào đầu tháng 11 vừa qua, bà Đỗ Thị Lan, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh đề nghị: “Công ty cần làm báo cáo gửi Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và các cơ quan chức năng về những vướng mắc, kiến nghị, danh sách người nghỉ để tìm cách giải quyết chế độ cho người lao động và tìm kiếm cơ hội việc làm cho những lao động mất việc này…”.
Theo ông Vi Văn Phú, Phó Giám đốc BHXH tỉnh: “Với tình trạng hiện nay của đơn vị, nên cố gắng đóng BHXH, trả trợ cấp mất việc làm cho số lao động đã nghỉ việc để chốt sổ trước. Với số nợ BHXH trong năm, đơn vị cần làm cam kết trả theo từng thời hạn; cần có xác nhận đơn vị thực sự khó khăn… để các cấp, ngành có cơ chế giải quyết chế độ cho người lao động”. Còn ông Nguyễn Thế Thịnh, Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội: “Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động doanh nghiệp cần báo cáo cấp trên đề nghị sớm hỗ trợ, giải quyết, nhanh chóng chốt sổ bảo hiểm cho những lao động này. Đặc biệt phải tổ chức hội nghị với 1.090 lao động, nghe ý kiến, chia sẻ, làm tốt công tác tư tưởng cho người lao động và để thông báo với họ lộ trình giải quyết, triển khai các phương án đảm bảo minh bạch, công khai; thực hiện tốt chính sách cho số lao động này trước. Đề nghị BHXH tỉnh chủ động tiếp nhận đề nghị của Công ty, giải quyết theo thẩm quyền, có ý kiến với các cơ quan chức năng phối hợp tháo gỡ khó khăn cho Công ty về chốt sổ bảo hiểm, chế độ thai sản, ốm đau.
Theo chúng tôi, bên cạnh đảm bảo quyền lợi cho người lao động về chế độ chính sách, thì quan trọng nhất là các cơ quan, ban ngành, chính quyền địa phương phối hợp quan tâm tìm cơ hội, tạo việc làm cho người lao động trên cơ sở nguyện vọng, khả năng của họ. Được biết, các trung tâm giới thiệu việc làm của tỉnh đang tích cực vào cuộc nhằm giúp người lao động vượt qua cơn “bĩ cực” này.
Thanh Hằng
