Với lợi thế đường biên dài giáp ranh với tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc đã giúp cho hoạt động giao thương qua các cửa khẩu, điểm thông quan trên địa bàn TP Móng Cái thời gian gần đây luôn chiếm tỷ lệ cao, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế chung của tỉnh.
Chỉ tính giai đoạn 2008-2013, tổng giá trị hàng hoá hai chiều qua hệ thống cửa khẩu của TP Móng Cái đạt gần 20 tỷ USD. Trong đó, cửa khẩu Quốc tế Móng Cái chiếm tỷ trọng lớn. Vì tại đây, trung bình mỗi năm có khoảng 2,5 triệu lượt người xuất nhập cảnh (XNC). Cùng với đó, lượng phương tiện qua lại cửa khẩu Quốc tế Móng Cái cũng khá nhiều và ổn định. Tuy nhiên, có một thực tế là, đến nay, sau nhiều năm đi vào hoạt động, cửa khẩu Quốc tế Móng Cái đã dần xuất hiện một số bất cập, khó có thể đáp ứng được yêu cầu phát triển của Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái trong tình hình mới. Vì thế, qua nhiều cuộc tiếp xúc cử tri của ĐBQH, Đại biểu HĐND tỉnh, lãnh đạo cấp uỷ, chính quyền và đông đảo cử tri TP Móng Cái đều kiến nghị về sự cần thiết phải nâng cấp cửa khẩu này.
Mới đây, tại kỳ họp thứ 18, tổ chức cuối năm 2014 của HĐND tỉnh, ông Trần Đức Lâm, Giám đốc Sở KH-ĐT cũng đã chỉ rõ hiện trạng và tình hình hoạt động của cửa khẩu Quốc tế Móng Cái. Theo đó thì cửa khẩu Quốc tế Bắc Luân, TP Móng Cái (cửa khẩu Quốc tế Móng Cái) là cửa khẩu quốc tế quan trọng ở phía Bắc Việt Nam trong việc giao thương với Trung Quốc và quốc tế. Công trình được nghiên cứu, đầu tư xây dựng từ năm 1997. Đến nay, tổng diện tích khu vực Cửa khẩu Bắc Luân hiện đang sử dụng là 15.871m2 gồm các công trình: Nhà kiểm soát cửa khẩu, khu bãi kiểm hoá, khuôn viên trong và ngoài cửa khẩu, nhà chờ. Nhà kiểm soát cửa khẩu gồm 2 tầng. Tầng 1 chia làm 3 khu vực gồm: Khu vực giữa để trạm cân và lối cho xe qua lại rộng 9,5m; hai bên bố trí làm cửa xuất cảnh và cửa nhập cảnh, mỗi bên phân thành 3 luồng kiểm tra XNC. Còn tầng 2 là khu vực làm việc của các ngành chức năng ở cửa khẩu. Tại phía cửa nhập cảnh, mỗi cửa XNC có 6 bàn tạo thành 12 lối XNC và 4 lối XNC tự động bằng thẻ từ. Về tình hình hoạt động, ở thời điểm cuối năm 2014, tại cửa khẩu này ngày thấp nhất có khoảng 10.000 lượt người làm thủ tục XNC, ngày cao điểm có khoảng 22.000 lượt người làm thủ tục XNC; lượng xe qua, lại cửa khẩu thời điểm cao nhất lên đến khoảng 150 xe/ngày. Do cửa khẩu Quốc tế Bắc Luân được xây dựng từ lâu, quy mô, diện tích của khu vực XNC hạn chế, không đáp ứng được nhu cầu thông quan dẫn đến tình trạng quá tải thường xuyên xảy ra. Do đó, việc cải tạo, mở rộng, nâng cấp cửa khẩu là cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng an ninh. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở KH-ĐT, việc nâng cấp, mở rộng cần tính toán đến số lượng người, hàng hoá, phương tiện thông quan hiện tại, đặc biệt là trên cơ sở dự báo khi Cửa khẩu Bắc Luân II được đầu tư, đưa vào hoạt động và khả năng tương hỗ với cửa khẩu này trong tương lai. Bên cạnh đó, việc đầu tư, nâng cấp Cửa khẩu Quốc tế Bắc Luân II cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đầu tư cửa khẩu, xin ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, nên cần phải có thời gian…
Tìm hiểu thực tế, chúng tôi cũng thấy yêu cầu nâng cấp cửa khẩu Quốc tế Móng Cái đã và đang rất bức thiết. Thượng tá Ngô Quang Sơn, Chính trị viên Đồn BP Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái cho biết: “Do thiết kế các luồng vào, ra của cửa khẩu rất hẹp, dẫn đến muốn tăng cường lực lượng làm thủ tục để giảm ùn tắc cục bộ vào những giờ cao điểm của các cơ quan chức năng gặp không ít khó khăn. Do đó, chúng tôi mong các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, sớm nâng cấp cửa khẩu một cách phù hợp”.
Được biết, UBND tỉnh đã có Công văn số 6841/UBND-QH2 ngày 1-12-2014 chấp thuận triển khai điều chỉnh Quy hoạch mở rộng, nâng cấp cửa khẩu Quốc tế Bắc Luân trên cơ sở cập nhật và đánh giá toàn bộ hiện trạng khu vực, dự báo tương lai (có tính đến hoạt động của cửa khẩu Bắc Luân II); giao UBND TP Móng Cái phối hợp với Sở Xây dựng và các sở, ngành có liên quan báo cáo UBND tỉnh để xin ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao theo Điều 8 của Nghị định 34/2014/NĐ-CP ngày 29-4-2014 của Chính phủ, đồng thời tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc Nhà kiểm soát liên ngành cửa khẩu theo quy định. Lãnh đạo Sở KH-ĐT cũng khẳng định, sau khi xin ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và có kết quả thi tuyển phương án kiến trúc Nhà kiểm soát liên ngành cửa khẩu Bắc Luân, Sở sẽ báo cáo UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và UBND TP Móng Cái khẩn trương triển khai các bước tiếp theo về việc nâng cấp cửa khẩu Quốc tế Móng Cái.
Quang Minh
