Đồ chơi trẻ em là sản phẩm đặc thù liên quan đến an toàn, sức khoẻ của trẻ em, được sử dụng phổ biến trong các gia đình có trẻ nhỏ. Hiện nay, bên cạnh những đồ chơi phù hợp với trẻ theo các lứa tuổi, bảo đảm an toàn cho trẻ, thì thị trường đồ chơi trẻ em vẫn tồn tại nhiều mặt hàng không đảm bảo chất lượng, không phù hợp và thiếu tính giáo dục, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khoẻ của trẻ. Ngoài ra, nhận thức của một số doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân kinh doanh, người tiêu dùng về chất lượng, an toàn của đồ chơi trẻ em còn nhiều hạn chế.
Theo quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em: Đồ chơi trẻ em sản xuất trong nước, nhập khẩu hay lưu thông trên thị trường phải được chứng nhận hợp quy, gắn dấu hợp quy, có đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hoá nhập khẩu và có nhãn hàng hoá. Tuy nhiên, trên thực tế, có rất nhiều tổ chức, cá nhân kinh doanh đồ chơi trẻ em hiện chưa chấp hành nghiêm túc quy định trên. Ở Quảng Ninh, việc kinh doanh, buôn bán, nhập khẩu đồ chơi trẻ em qua biên giới diễn biến phức tạp, khó kiểm soát. Đa phần các cửa hàng bán đồ chơi nhỏ lẻ cùng với các hàng hoá khác. Do đó, việc quản lý nhà nước trong kinh doanh đồ chơi trẻ em tương đối khó khăn.
Thực hiện kế hoạch thanh tra chuyên đề về đồ chơi trẻ em của Bộ KH&CN, Quảng Ninh đã tổ chức thanh, kiểm tra 164 cơ sở kinh doanh buôn bán trên toàn tỉnh, kiến nghị và xử phạt 91 cơ sở với tổng số tiền vi phạm hành chính trên 34 triệu đồng, tịch thu và tiêu huỷ gần 10.000 mẫu đồ chơi không nguồn gốc, nhãn phụ và hàng cấm. Theo cán bộ thanh tra Sở KH&CN, qua thanh tra 18 cơ sở kinh doanh tổng hợp có bán đồ chơi trẻ em ở các địa phương Móng Cái, Hải Hà, Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên, Cẩm Phả, Hạ Long, kết quả cho thấy nguồn cung cấp đồ chơi chủ yếu nhập khẩu từ nước ngoài và do hàng hoá nhập lậu từ Trung Quốc về. Trong đó, chỉ có 8/18 cơ sở được thanh tra thực hiện tốt các quy định về nhãn hàng hoá, gắn dấu hợp quy “CR” theo đúng quy định, còn 10 cơ sở kinh doanh buôn bán đồ chơi trẻ em còn lại vi phạm các quy định về nhãn hàng hoá, không gắn dấu hợp quy “CR”, không rõ nguồn gốc, không hoá đơn hàng hoá… theo quy định của pháp luật.
Đặc biệt, đối với huyện Hải Hà và TP Móng Cái có cửa khẩu và đường biên giới, các loại đồ chơi trẻ em do các hộ đang kinh doanh chủ yếu được mua lẻ từ khu vực chợ biên giới của các đối tượng nhập lậu, nên hầu như chưa được kiểm tra chất lượng, không có nhãn phụ theo quy định. Qua thanh tra có đến 2.125/3.643 mẫu đồ chơi trẻ em không nhãn, không nguồn gốc xuất xứ, không gắn dấu hợp quy “CR”. Qua đợt thanh tra, đoàn thanh tra đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính 5/18 đơn vị được thanh tra đối với các hành vi vi phạm quy định về nhãn hàng hoá, không có gắn dấu hợp quy, hàng cấm, hàng hoá không nguồn gốc xuất xứ. Đoàn đã đề nghị cấp có thẩm quyền xử phạt với số tiền là 2.650.000 đồng, tịch thu tiêu huỷ hơn 3.643 đồ chơi vi phạm quy định.
Theo đánh giá của Thanh tra Sở KH&CN, đa phần các cơ sở kinh doanh đồ chơi được thanh tra là cơ sở buôn bán nhỏ lẻ, do đó đồ chơi trẻ em được bán kèm với các mặt hàng khác như sách, vở, truyện thiếu nhi, hàng tạp hoá... Vì lý do này mà chủ cửa hàng thường không để ý và thiếu hiểu biết các quy định của pháp luật trong kinh doanh mặt hàng này. Bên cạnh đó, có đến 90% số đồ chơi trẻ em lưu thông trên thị trường có nguồn gốc từ Trung Quốc, trong đó có lượng không nhỏ được đưa vào nội địa theo con đường nhập tiểu ngạch, nhập lậu, không được cơ quan chức năng kiểm tra, đánh giá về chất lượng. Phần lớn đồ chơi có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng không có nhãn phụ tiếng Việt hoặc có nhãn phụ bằng tiếng Việt thì nội dung mơ hồ, không đầy đủ, chung chung. Hầu hết các cơ sở buôn bán nhỏ lẻ không giữ được hồ sơ chất lượng, khiến cơ quan chức năng gặp khó khăn trong đối chiếu từng mặt hàng để kiểm tra, đánh giá.
Đối với trẻ em, nhu cầu đồ chơi là rất lớn, hầu hết các gia đình mua đồ chơi cho con nhưng không phải ai cũng chú ý đến vấn đề an toàn cho trẻ. Việc tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn sử dụng đồ chơi trẻ em có tem nhãn theo quy định, đồ chơi đạt chuẩn chưa được sâu rộng, nên người tiêu dùng cũng chưa quan tâm để ý. Do vậy, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục thanh, kiểm tra nhiều hơn, không chỉ để tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, mà còn là cách để nâng cao nhận thức cho các cơ sở kinh doanh buôn bán, nhập khẩu, cũng như người tiêu dùng đối với đồ chơi trẻ em.
Thi Hoàng
