Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị vừa phát hiện bệnh Perkinsus sp trên ngao nuôi tại xã Quảng Hà, một tác nhân gây bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm trên nhuyễn thể nuôi, tỷ lệ chết có thể lên tới 95% khi môi trường bất lợi.
Thực hiện Kế hoạch số 343/KH-UBND ngày 16/12/2025 của UBND tỉnh về phòng, chống dịch bệnh ngành Nông nghiệp tỉnh năm 2026, trong tháng 3/2026 Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Quản lý, bảo vệ phát triển rừng (Sở NN&MT) triển khai thu mẫu giám sát lưu hành một số loại bệnh nguy hiểm thường gặp trên nhuyễn thể nuôi tại khu vực nuôi Quảng Minh 3 (xã Quảng Hà).
Kết quả xét nghiệm cho thấy 2/3 mẫu nhuyễn thể dương tính với ký sinh trùng Perkinsus olseni. Đây là một trong những tác nhân thuộc nhóm Perkinsus sp, bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm đối với các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ như ngao, hàu, nghêu.
Đáng chú ý, bệnh Perkinsus sp là bệnh nằm trong Danh mục các bệnh nguy hiểm phải công bố dịch theo quy định tại Thông tư 04/2016/TT-BNNPTNT ngày 10/5/2016 của Bộ NN&PTNT về phòng chống dịch bệnh.
Khi nhuyễn thể nhiễm bệnh Perkinsus sp, tỷ lệ chết có thể lên tới 95% trong điều kiện môi trường bất lợi, làm suy giảm tốc độ sinh trưởng, xuất hiện hiện tượng nổi lên mặt cát, mở vỏ và chết hàng loạt. Bệnh phát triển mạnh vào mùa hè và đầu mùa thu, khi nhiệt độ tăng cao; đồng thời lan truyền nhanh trong điều kiện độ mặn lớn, đặc biệt trên 25‰. Tác nhân gây bệnh là ký sinh trùng đơn bào, phát triển mạnh trong các thời điểm trên, gây hiện tượng gầy yếu, xuất hiện các nốt sần màu nâu trên mô và dẫn đến chết hàng loạt.
Trên địa bàn tỉnh, bệnh do Perkinsus sp đã từng xuất hiện và gây thiệt hại nặng nề trên tu hài nuôi tại khu vực biển Vân Đồn, Cẩm Phả (cũ) giai đoạn năm 2012.
Ngay sau khi có kết quả xét nghiệm, ngày 2/4, Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư (Sở NN&MT) đã tổ chức Đoàn công tác đến làm việc tại xã Quảng Hà.
Qua kiểm tra thực tế cho thấy, trên địa bàn xã có hiện tượng ngao, hến chết ở một số khu vực ở thị trấn Quảng Hà cũ, xã Quảng Minh cũ. Nguyên nhân được xác định chủ yếu do thời tiết giao mùa với nền nhiệt cao, kèm sương mù và độ ẩm lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút phát triển. Bên cạnh đó, một số bãi nuôi có địa hình cao, nền cát xốp, thời gian cạn bãi kéo dài, tiếp xúc nhiều với nắng nóng, cùng với mật độ nuôi dày (có cơ sở thả tới 600 con/m²) đã làm gia tăng nguy cơ thiệt hại. Ước tính, diện tích bị ảnh hưởng khoảng 200ha tại xã Quảng Minh (cũ) và khoảng 300ha tại thị trấn Quảng Hà (cũ), tập trung chủ yếu tại các khu vực Phú Hải, Quảng Điền.
Trước tình trạng này, Đoàn công tác đề nghị UBND xã Quảng Hà nhanh chóng triển khai các giải pháp: Tiếp tục theo dõi và giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên các đối tượng nuôi (đặc biệt là ngao), nhằm kịp thời phát hiện, trao đổi với Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư; Chi cục Chăn nuôi và Thú y để phối hợp trong công tác kiểm tra, xác minh nguyên nhân dịch bệnh, hướng dẫn xử lý, khoanh vùng và khống chế dịch bệnh không để lây lan trên diện rộng; chủ động bố trí kinh phí của địa phương để thực hiện kế hoạch phòng chống dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản; hướng dẫn các cơ sở nuôi trồng thủy sản thực hiện các biện pháp cải tạo môi trường nuôi, xử lý ao, bãi nuôi sau dịch bệnh và lựa chọn con giống đảm bảo chất lượng để tái thả nuôi.
Đồng thời, tổng hợp tình hình thiệt hại, nhu cầu hỗ trợ của các cơ sở nuôi trồng thủy sản, trong trường hợp phát sinh các nội dung vượt thẩm quyền, có báo cáo cụ thể gửi Sở NN&MT để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh xem xét, giải quyết.
Đặc biệt, trước nguy cơ dịch bệnh lây lan, Đoàn công tác đề nghị xã Quảng Hà cần tăng cường tuyên truyền đến các hộ dân các biện pháp phòng ngừa, như: Thu hoạch sớm đối với ngao đã đạt kích cỡ thương phẩm để giảm thiểu thiệt hại; theo dõi chặt chẽ diễn biến môi trường, đặc biệt trong thời điểm độ mặn tăng cao; giảm mật độ nuôi, không di chuyển nhuyễn thể từ khu vực bị nhiễm bệnh sang khu vực khác; thường xuyên vệ sinh bãi nuôi, thu gom và xử lý xác ngao chết, tránh ô nhiễm cục bộ; tuyệt đối không thả giống mới trong thời điểm dịch bệnh đang diễn biến phức tạp; sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm dịch.
Cùng với đó, người nuôi cần kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương và cán bộ thú y khi phát hiện dấu hiệu bất thường để được hướng dẫn xử lý, hạn chế lây lan.
Các đơn vị chức năng của Sở NN&MT tỉnh nhận định, với đặc thù vùng nuôi biển hở, việc kiểm soát dịch bệnh gặp nhiều khó khăn, do đó phòng bệnh vẫn là giải pháp then chốt nhằm bảo vệ sản xuất và sinh kế của người dân ven biển.
