Ở Báo Quảng Ninh, nói đến các cộng tác viên “thường trú” tại các địa phương trong tỉnh thì Nguyễn Xuân Quảng (bút danh Xuân Quảng) là một trong số cộng tác viên đặc biệt, tích cực gắn bó với báo thường xuyên nhất. Ông Nguyễn Xuân Quảng, sinh năm 1962, hiện đang làm cán bộ tư pháp - hộ tịch tại UBND phường Mạo Khê, TX Đông Triều. Tính đến nay, ông đã có hơn 30 năm là cộng tác viên tích cực Báo Quảng Ninh. Hễ có chương trình, sự việc gì ở Đông Triều mà phóng viên không đến được, gọi cho ông là có tin, bài ngay.
Nhớ lại những ngày đầu làm quen với viết báo, ông Nguyễn Xuân Quảng kể: Một lần xuống toà soạn Báo gặp nhà báo Đỗ Kha, tôi tình cờ được gặp và nói chuyện với các nhà báo đang công tác tại Báo Quảng Ninh lúc đó là Trần Mạnh Trử, Nguyễn Hải Chinh, Nguyễn Công Vượng, Nguyễn Chí Thiết, Ngô Tiến Cảnh, Trọng Khang và các nhà báo trẻ Thân Quốc Huấn, Trần Giang Nam… Nghe mọi người bảo “Ở Đông Triều có tin gì hay thì viết gửi xuống cho báo” nên sau khi về, tôi cũng tập tành viết thử. Vài năm sau, tôi được Báo Quảng Ninh cho đi tập huấn nghiệp vụ viết báo.
Ông Quảng cho biết, không được đào tạo từ các trường lớp chuyên nghiệp về báo chí nên để có những kỹ năng cơ bản trong viết tin, bài, ông thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu sách báo cũng như giao lưu, học hỏi kinh nghiệm của những cây bút gạo cội trong làng báo thời đó. Nhờ vậy, năng lực viết của ông tiến bộ, chuyên nghiệp từng ngày và dần có những tác phẩm hay. Nhiều tác phẩm đoạt giải báo chí của tỉnh, như loạt bài “Khai thác than trái phép - chuyện cũ, chuyện mới”, “Thực trạng lưới điện nông thôn ở Đông Triều”…
Ông Quảng tâm sự: Cộng tác viên là những người sinh sống tại địa phương, hiểu rõ những vấn đề ở địa bàn nên kịp thời phản ánh những thông tin “nóng” diễn ra tại đây. So với phóng viên chuyên nghiệp, người viết báo nghiệp dư cũng có những cái hay riêng. Người viết không bị sức ép về thời gian, đề tài hay định mức hàng tháng. Chính vì thế, đối với những đề tài có vấn đề, cộng tác viên có thời gian “nuôi” đề tài và phát triển thành bài một cách tỉ mỉ, kỹ lưỡng. Tất nhiên, để làm được điều này, cộng tác viên cần có chút kỹ năng viết, niềm say mê, biết lắng nghe hơi thở cuộc sống và có tấm lòng chân thành để viết về cuộc sống một cách chân thật.
Bên cạnh những thuận lợi như ông Quảng đề cập, làm báo nghiệp dư cũng gặp phải không ít trở ngại, khó khăn. Đặc biệt, những người làm báo nghiệp dư phải gan lì, biết vượt qua trở ngại. Nhiều khi, cộng tác viên phải vận dụng cơ chế “xin - cho” chỉ vì một mẩu tin. Cộng tác viên Long Vũ (tên thật là Vũ Hải Long), giáo viên dạy văn ở Trường THCS Liên Vị, TX Quảng Yên chia sẻ: Có lần tôi đi lấy tin về vụ tai nạn lật thuyền đánh cá khiến hai vợ chồng ngư dân thiệt mạng do giông lốc. Sau khi chụp ảnh hiện trường, tôi lân la tại khu vực xảy ra vụ giông lốc để tìm hiểu thông tin thì một đồng chí công an thị xã ngăn lại hỏi anh là ai, ở cơ quan nào, có giấy tờ gì không? Trong người tôi lúc đấy chỉ có cái chứng minh thư và thẻ giáo viên chứ không có thứ gì chứng minh rằng mình đang đưa tin cho một tờ báo. Cuối cùng, tôi đành nhỏ nhẹ, mềm mỏng năn nỉ đồng chí này cho tiếp cận với các lực lượng chức năng đang làm việc vì không muốn rời khỏi hiện trường theo cái xua tay của họ.
Tuy nhiên, cơ chế “xin - cho” không phải lúc nào cũng hữu dụng đối với các cộng tác viên. Chính vì thế, nhiều năm cộng tác với Báo, anh Long tập trung khai thác sâu các đề tài xã hội, nhất là ẩm thực, văn hoá, địa chỉ nhân đạo… Trong đó, những hoàn cảnh khó khăn được anh tìm hiểu, viết bài đăng trên chuyên mục “Địa chỉ nhân đạo” của Báo Quảng Ninh đã nhận được nhiều sự thăm hỏi, động viên và giúp đỡ kịp thời từ các nhà hảo tâm, các đơn vị tổ chức. Từ đó, giúp họ có thêm nghị lực vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống.
Chị Nguyễn Thu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin KHCN (Sở KH&CN) cũng là một trong số cộng tác viên đặc biệt của Báo Quảng Ninh. Trước đây, chị làm phát thanh viên của Đài TT-TH huyện Ba Chẽ sau đó được cử đi học chuyên ngành báo chí của Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Đến năm 2008, do hoàn cảnh gia đình, chị chuyển về làm việc tại Sở KH&CN. Mặc dù không được công tác trong ngành, song niềm say mê đối với báo chí vẫn luôn thôi thúc chị viết, cộng tác với các cơ quan báo chí. Riêng với Báo Quảng Ninh, chị đã có gần 20 năm gắn bó.
“Để không mai một chuyên môn đã được học cũng như duy trì đam mê của bản thân, tôi bố trí, sắp xếp hợp lí thời gian và kết hợp lồng ghép giữa công việc và viết báo. Nếu như trước kia, tôi viết báo trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội thì giờ tôi chuyển hẳn sang viết mảng KH&CN. Điều này không chỉ giúp tôi giữ được sở thích viết báo, mà còn nâng cao được chuyên môn, nghiệp vụ công việc mà mình đang đảm nhiệm” - Chị chia sẻ.
Không chỉ ông Quảng, anh Long, chị Hương mà hiện trong tỉnh còn có rất nhiều người viết báo nghiệp dư cộng tác với các cơ quan báo chí. Đội ngũ những cộng tác viên này rất đông đảo, đến từ nhiều lứa tuổi và lĩnh vực công tác, từ học sinh đến giáo viên, cán bộ nghiên cứu, chính khách, văn nghệ sĩ, cựu chiến binh… Nhờ sự đam mê viết báo, đội ngũ cộng tác viên đã góp phần mang đến cho bạn đọc những góc cạnh của cuộc sống, những mảng hiện thực nóng hổi từ cơ sở, khiến tờ báo thêm sinh động, hấp dẫn, gần gũi với quần chúng, trở thành món ăn tinh thần bổ ích cho mọi người.
Hoàng Anh
