Chuyển hóa vốn đầu tư công thành động lực tăng trưởng

Năm 2026, Quảng Ninh tiếp tục xác định đầu tư công là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh giá xăng dầu, nguyên vật liệu xây dựng tăng cao, việc tăng tốc giải ngân không chỉ là yêu cầu tiến độ, mà còn là "bài toán" về điều hành linh hoạt, hiệu quả nguồn lực.

Chủ động từ sớm

Theo kế hoạch, tổng nguồn vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là 24.768 tỷ đồng, bao gồm vốn kéo dài 3.794 tỷ đồng, vốn kế hoạch năm 2026 sau điều chỉnh là 19.924 tỷ đồng, tăng hơn 4.000 tỷ đồng so với nghị quyết HĐND tỉnh giao đầu năm. Toàn bộ kế hoạch vốn đã được phân bổ 100% cho 245 dự án, bao gồm nhiều công trình trọng điểm, có sức lan tỏa lớn. Trong số đó, 23 dự án đã quyết toán, 79 dự án hoàn thành, 117 dự án đang triển khai, 12 dự án đang đấu thầu xây lắp và 14 dự án đang lập thiết kế kỹ thuật.

Ngay từ những ngày đầu năm, UBND tỉnh đã chỉ đạo quyết tâm đẩy nhanh tiến độ giải ngân khi ban hành một loạt văn bản yêu cầu các chủ đầu tư, sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường, đặc khu tập trung tháo gỡ vướng mắc, đưa nhanh dòng vốn đầu tư công vào nền kinh tế.

Ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Tinh thần chung là không để vốn “nằm chờ”, không để chậm tiến độ vì yếu tố chủ quan. Từng dự án đều được các chủ đầu tư phân công rõ trách nhiệm, có kế hoạch giải ngân cụ thể.

Thực tế tại nhiều địa phương, chủ đầu tư cho thấy sự vào cuộc quyết liệt trong công tác giải ngân vốn đầu tư công. Đặc khu Vân Đồn đã phát động đợt thi đua cao điểm “100 ngày đêm” với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân tối đa kế hoạch vốn được giao, gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng dự án cụ thể, từng mốc tiến độ.

Dự án cải tạo, nâng cấp, chỉnh trang khu đô thị Thống Nhất (đặc khu Vân Đồn) được liên danh các đơn vị nhà thầu tập trung máy móc thiết bị, nhân lực tổ chức thi công ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026. Hiện nay, trên công trường duy trì trên 200 công nhân, kỹ thuật, tổ chức thi công ở hầu hết các gói thầu thuộc dự án. Liên danh các đơn vị nhà thầu quyết tâm phấn đấu hoàn thành toàn bộ dự án vào ngày 30/4/2026, chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4 (1975-2026), về trước kế hoạch 6 tháng so với hợp đồng xây dựng được ký kết với chủ đầu tư.

Anh Vũ Mạnh Lực, Chỉ huy trưởng công trường, chia sẻ: Đơn vị đã huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công 3 ca liên tục. Tuy khó khăn về chi phí nhiên liệu tăng cao, nguồn vật liệu đá ốp lát vỉa hè khan hiếm, nhưng với quyết tâm chung, các đơn vị đều nỗ lực giữ tiến độ, phấn đấu về đích như cam kết với chủ đầu tư.

Tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I - đơn vị được giao quản lý trên 3.580 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026 (không bao gồm vốn kéo dài), với 204 dự án (135 dự án hoàn thành, 37 dự án chuyển tiếp và 32 dự án chuẩn bị đầu tư). Công tác điều hành được Ban triển khai cụ thể; đơn vị đã trực tiếp làm việc với các nhà thầu thi công, tổ chức ký cam kết về từng mốc thời gian, tiến độ thực hiện các hạng mục, nhất là đối với các dự án được xác định là động lực, trọng điểm, có số vốn được phân bổ trong năm lớn. Đồng thời, thành lập tổ công tác đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn các dự án do Ban làm chủ đầu tư, trong đó, Tổ trưởng là đồng chí Giám đốc, Tổ phó là các Phó Giám đốc. Dự kiến hết quý I/2026, Ban thực hiện giải ngân đạt khoảng 23% kế hoạch vốn năm, phấn đấu đến hết năm sẽ giải ngân đạt 100% kế hoạch.

Ông Nguyễn Thành Hưng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I, cho biết: Đơn vị xây dựng, giao kế hoạch giải ngân nguồn vốn cho 4 phòng chức năng gắn với từng dự án, công trình cụ thể và được kiểm soát tiến độ theo tuần, tháng; kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ công trường, không để dồn ứ khối lượng.

Dự án cải tạo, nâng cấp QL279 được liên danh đơn vị nhà thầu tổ chức thi công đồng bộ, liên tục ở các gói thầu, nhất là khâu đào đắp nền đường để hoàn thành khối lượng trước mùa mưa năm 2026. Trước mục tiêu của tỉnh đã đề ra phải hoàn thành dự án trong năm 2026, liên danh nhà thầu đã sắp xếp, tổ chức lại phương án thi công, đảm bảo vừa tiết kiệm nhiên liệu, song vẫn hoàn thành được khối lượng thi công từng hạng mục. Hiện nhiều km đường trên tuyến đã được rải thảm nhựa asphalt, hạng mục chính cầu Diễn Vọng đã hoàn thành, các mái taluy dương dọc tuyến đã được gia cố, đảm bảo không để sạt trượt vào mùa mưa.

Nhờ chủ động những giải pháp đồng bộ, quyết liệt ngay từ sớm của chủ đầu tư, đơn vị nhà thầu các dự án, hết quý I/2026, dự kiến toàn tỉnh giải ngân vốn đầu tư công đạt 5.016 tỷ đồng, đạt 92% chỉ tiêu kịch bản quý I của UBND tỉnh đề ra (5.453 tỷ đồng), đạt trên 22% kế hoạch năm - mức khá cao so với cùng kỳ nhiều năm gần đây.

Cần giải pháp mạnh, đột phá

Dù đạt kết quả tích cực, song áp lực giải ngân trong những tháng tiếp theo là rất lớn, nhất là trong bối cảnh giá xăng dầu tăng trên 50% so với cuối năm 2025, kéo theo giá vật liệu xây dựng tăng mạnh. Giá thép cây xây dựng các loại trước Tết chỉ khoảng 90.000-185.000 đồng/cây, nhưng sang tới đầu tháng 3/2026, giá đã tăng lên 117.000-238.000 đồng/cây. Điều này khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn về dòng tiền, nguy cơ chậm tiến độ, thậm chí phải giãn, hoãn thi công.

Ông Đào Văn Hằng (đại diện một doanh nghiệp xây dựng) cho biết: Biến động giá vật liệu khiến chi phí đội lên đáng kể, trong khi hợp đồng đã ký theo đơn giá cũ. Nếu không có cơ chế điều chỉnh kịp thời, nhà thầu sẽ dẫn đến thua lỗ, rất khó duy trì thi công liên tục.

Một số dự án trọng điểm còn đang gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng hoặc chưa hoàn thiện thủ tục lựa chọn nhà đầu tư dẫn đến tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công chưa đồng đều giữa các đơn vị.

Trước thực tế đó, gần đây UBND tỉnh đã tổ chức một số hội nghị nhằm lắng nghe những đề xuất của chủ đầu tư, đơn vị nhà thầu; qua đó từng bước nghiên cứu, có giải pháp căn cơ để tháo gỡ. Trong đó, chỉ đạo các sở, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn triển khai đồng bộ các giải pháp. Nổi bật, Sở Xây dựng thường xuyên theo dõi, bám sát diễn biến thị trường xây dựng, chủ động xây dựng nguồn thông tin, tăng cường thu thập, xử lý thông tin, dữ liệu về giá vật liệu xây dựng để kịp thời công bố, cập nhật giá vật liệu xây dựng, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công, chỉ số giá xây dựng, đảm bảo kịp thời, đầy đủ, phù hợp mặt bằng giá thị trường, đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, đẩy nhanh công tác lập, trình phê duyệt quy hoạch, thẩm định thiết kế bản vẽ thi công, cấp giấy phép xây dựng, nghiệm thu đưa công trình hoàn thành vào sử dụng.

Các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I và khu vực II rà soát lại các hợp đồng xây dựng đã ký kết với nhà thầu, xem xét giải quyết kiến nghị về điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng theo các quy định hợp đồng, Luật Xây dựng và pháp luật có liên quan; rà soát lại các dự toán chi phí, đặc biệt là những dự án có yếu tố nhập khẩu hoặc phụ thuộc nhiều vào chi phí vận chuyển; ưu tiên các nguồn hàng tại chỗ, quãng đường vận chuyển ngắn để giảm chi phí.

Trên các công trường thi công, các chủ đầu tư, địa phương chỉ đạo đơn vị thi công huy động ngay các tổ đội thi công có năng lực, chuyên môn cao, bổ sung kịp thời máy móc, thiết bị, tổ chức thi công liên tục “3 ca, 4 kíp” và duy trì 24/24 giờ để đẩy nhanh tiến độ thi công, bù đắp khối lượng đã chậm trễ theo đúng cam kết.

Các chủ đầu tư, nhất là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I và khu vực II khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, tổ chức đấu thầu, lựa chọn nhà thầu thi công đảm bảo công khai, đúng quy định của pháp luật. Đặc biệt, nhanh chóng triển khai thực hiện các dự án, bao gồm cả dự án đang triển khai và dự án chuẩn bị đầu tư, bao gồm: Trung tâm hành chính mới; đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái; mở rộng Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển; mở rộng Bệnh viện Đa khoa tỉnh; cải tạo, nâng cấp QL4B; đường ven biển Tây Bắc Vịnh Cửa Lục; đường bao biển Trần Quốc Nghiễn - Cầu Bang; nút giao QL18B với cao tốc Vân Đồn - Móng Cái; đường nối bao biển Hạ Long - Cẩm Phả với QL279; hạ tầng kết nối đảo Vân Đồn; nâng cấp QL279; cầu Cửa Lục 2; giải phóng mặt bằng đường sắt cao tốc; cầu Bắc Luân III. Những dự án này chiếm giữ lượng vốn lớn trong năm, nếu sớm triển khai, lựa chọn được nhà thầu, dòng vốn đầu tư công sẽ nhanh chóng được “bơm” vào nền kinh tế, tạo động lực tăng trưởng cho nhiều ngành, lĩnh vực của tỉnh.

Ông Trần Việt Dũng, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực II, cho biết: Đơn vị xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Đơn vị đang phối hợp với các địa phương, sở, ngành tập trung tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể, nhất là trong giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu.

Năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt trên 13%, cao hơn mức kế hoạch ban đầu (12,5%), trong đó đầu tư công đóng vai trò “vốn mồi” dẫn dắt các nguồn lực xã hội. Việc đẩy nhanh tiến độ thi công và chuẩn bị khởi công các dự án trọng điểm không chỉ góp phần tăng trưởng ngắn hạn, mà còn tạo nền tảng phát triển lâu dài. Trong bối cảnh nhiều biến động, việc tỉnh chủ động, linh hoạt điều hành, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhà thầu sẽ là yếu tố quyết định để duy trì “nhịp đập” của các công trường, gia tăng tỷ lệ giải ngân nguồn vốn hằng tháng.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng tinh thần chủ động, sáng tạo của các chủ đầu tư và đơn vị nhà thầu, Quảng Ninh đang từng bước biến nguồn vốn đầu tư công thành động lực tăng trưởng thực chất, góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026 và những năm tiếp theo.