Còn thiếu sự cộng quản...

29/11/2011 05:36

“Mạnh ai nấy... chiếm”

Với mật độ các tuyến đường giao thông dày đặc như hiện nay đã tạo ra những điều kiện thuận lợi để thúc đẩy kinh tế phát triển nhưng cũng đặt ra những vấn đề nan giải và bức xúc trong công tác bảo đảm ATGT đường bộ. Nguyên nhân là do trong quan niệm của nhiều người, “mặt tiền” là ưu đãi, là điểm hấp dẫn để kinh doanh, giao thương phát triển kinh tế. Vì thế mà sinh ra chuyện “nhà bám đường”, “doanh nghiệp bám đường”. Theo đó, việc lấn chiếm HLATĐB đã trở thành “chuyện thường ngày”, mạnh ai nấy chiếm.

Cảnh họp chợ lấn chiếm vỉa hè tại khu vực đường tránh thuộc phường Cẩm Thạch (Cẩm Phả). Ảnh: NGUYỄN DUY — Cảnh họp chợ lấn chiếm vỉa hè tại khu vực đường tránh thuộc phường Cẩm Thạch (Cẩm Phả). Ảnh: **NGUYỄN DUY**

Toàn bộ hệ thống đường bộ của tỉnh hiện có khoảng 2.283km; trong đó, 369km quốc lộ (QL18A Đông Triều - Móng Cái; QL18C Tiên Yên - Hoành Mô; QL10 đi qua địa bàn tỉnh; QL4B từ Đình Lập - Lạng Sơn đến Mũi Chùa - Tiên Yên; QL279 từ ngã ba Hà Khẩu đến - Hạ My); 10 tuyến tỉnh lộ (đường 326, 330, 332, 333, 334, 336, 337, 340 và đường khác) dài 141km; 60 tuyến huyện lộ dài 535,5km; đường xã có 1.162km. Chỉ tính riêng đường đô thị có 48,8km; mật độ đường (tính đến cấp huyện lộ) là 0,190km/km2, cao hơn so với mật độ đường trung bình toàn quốc...

Theo các văn bản pháp lý đều khẳng định: Dải đất hai bên quốc lộ là HLATĐB nhằm bảo vệ công trình và bảo đảm quy tắc giao thông. Nhưng trong thực tế, hành lang an toàn luôn ở trạng thái mất “an toàn” nghiêm trọng. Đi trên các tuyến quốc lộ đi qua địa bàn tỉnh, nhất là tuyến “xương sống” - QL18A từ Đông Triều đến Móng Cái đều có thể bắt gặp tình trạng lấn chiếm HLATĐB. Việc lấn chiếm cũng rất đa dạng. Chỗ thì xây bồn hoa; san lấp mặt bằng; làm đường đấu nối… chỗ lại xây tường rào; dựng lều quán… Trong số các vi phạm HLATĐB nổi lên là tình trạng lắp đặt biển quảng cáo không đúng quy định làm che khuất tầm nhìn. Bên cạnh đó còn khá phổ biến tình trạng vi phạm HLATĐB do việc đấu nối trực tiếp đường ra vào của các cửa hàng kinh doanh xăng dầu, các khu đô thị với QL18A. Theo tìm hiểu, chúng tôi được biết rất nhiều cửa hàng xăng dầu nằm dọc QL18A và hầu hết các dự án khu đô thị trên địa bàn TP Uông Bí đều vi phạm. Điển hình như cửa hàng xăng dầu tại Km98 (phường Đại Yên, TP Hạ Long); cửa hàng xăng dầu tại Km74 (Hồng Thái Tây, Đông Triều) đã xử lý nhưng vẫn tái lấn chiếm; hay như dự án san lấp khu đô thị Km58 QL18A...

Tình trạng lấn chiếm HLATĐB hiện vẫn diễn ra phổ biến và ngày càng gia tăng. Bên cạnh những công trình lấn chiếm do lịch sử để lại (tính từ năm 2008 trở về trước) thì trên địa bàn tỉnh còn xuất hiện thêm nhiều công trình lấn chiếm mới, nhất là từ khi thực hiện nâng cấp QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái. Theo số liệu thống kê của Sở Giao thông - Vận tải, tính từ khi dự án bắt đầu được triển khai đến nay, trên đoạn quốc lộ này đã có 55 trường hợp công trình cụ thể và 20 điểm san gạt trái phép lấn chiếm HLATĐB. Các trường hợp này được thể hiện dưới dạng: Xây dựng nhà ở, tường rào, kè chắn; trồng cây, đấu nối trái phép; san gạt tạo mặt bằng… Nếu tính tổng cả trường hợp vi phạm cũ và mới phát sinh trên toàn tỉnh, con số vi phạm đã đội lên đến hàng nghìn trường hợp.

Cần thay đổi tư duy

Theo phân tích của cơ quan chức năng, tình trạng vi phạm, lấn chiếm HLATĐB được chia làm 3 nhóm vi phạm chính. Đó là: Nhóm các vi phạm HLATĐB mà Ban Quản lý dự án thuộc UBND thành phố, huyện, thị xã làm chủ đầu tư; nhóm các vi phạm HLATĐB của các công trình, dự án của các doanh nghiệp, công ty có phê duyệt của các cấp có thẩm quyền và nhóm các vi phạm HLATĐB thuộc các hộ cá thể bám theo QL18Ađể kinh doanh. Các vi phạm trên, dù là thuộc nhóm nào cá nhân hay doanh nghiệp đều dẫn đến tình trạng nhiều đoạn rãnh dọc bị vùi lấp; cống ngang bị lấp đầy đất, đá không có khả năng thoát nước ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ của các công trình giao thông; nhất là khuất tầm nhìn làm mất ATGT. Những vụ việc vi phạm đều đã được Sở Giao thông - Vận tải kịp thời phát hiện, xác định nhóm vi phạm và lập biên bản. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm, lập lại trật tự HLATĐB gặp không ít khó khăn. Theo số liệu thống kê, từ đầu năm 2011 đến nay, lực lượng Thanh tra (Sở Giao thông - Vận tải) mới xử lý được 34 trường hợp vi phạm. Con số này còn quá khiêm tốn so với số trường hợp vi phạm được phát hiện.

Theo ý kiến của cơ quan chức năng, việc khó khăn trong xử lý không chỉ là khối lượng công việc lớn, lực lượng mỏng, mà còn là việc động chạm đến đất đai - vấn đề rất nhạy cảm trong dân và rất nhạy cảm đối với cả quá trình thực hiện công tác quản lý nhà nước lâu nay về đất đai của các địa phương. Việc giải toả hành lang chỉ thông qua tuyên truyền, giải thích, thiếu những biện pháp cụ thể, cứng rắn cộng thêm chế tài xử phạt chưa đủ mạnh dễ khiến cho tình trạng tái vi phạm xảy ra. Bên cạnh đó là sự quản lý sử dụng đất dọc 2 bên quốc lộ của các địa phương còn lỏng lẻo và thiếu đồng bộ; đặc biệt là thiếu sự cộng quản, trách nhiệm của chính quyền địa phương, coi việc xử lý, giải toả và giải quyết các trường hợp vi phạm HLATĐB là của riêng ngành Giao thông. Thêm nữa, nhiều công trình nằm trong HLATĐB được xây dựng trên đất thổ cư có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… cũng gây rất nhiều khó khăn trong việc giải toả do vướng về cơ chế, chính sách đền bù.

Thực tế hiện nay cho thấy, do hành lang đường bộ bị lấn chiếm hoặc hình thành nhiều khu dân cư, nhà máy, cửa hàng đấu nối đường ngang trực tiếp ra quốc lộ, làm khuất tầm nhìn và gây ra xung đột dòng xe là một nguyên nhân của rất nhiều vụ TNGT. Có ý kiến cho rằng, để khắc phục tình trạng này cần tạo sự thay đổi cơ bản trong nhận thức về vai trò của HLATĐB, từ bỏ thói quen xây dựng các khu dân cư, các khu công nghiệp, thương mại, dịch vụ bám dọc hệ thống quốc lộ và có lộ trình giải toả lấn chiếm HLATĐB. Tỉnh cần có một ban chỉ đạo từ tỉnh đến cơ sở để thực hiện việc lập lại trật tự bảo vệ hành lang đường bộ. Đi đôi với công tác tuyên truyền vận động nhân dân và doanh nghiệp, các cấp, các ngành liên quan phải thể hiện sự chuyển biến trước hết từ tư duy quy hoạch. Cụ thể là: Kiên quyết không xây dựng mới các khu công nghiệp, dịch vụ, dân cư bám sát và chạy dọc các quốc lộ hoặc trục đường chính của địa phương. Các điểm đấu nối ra quốc lộ phải trên cơ sở quy hoạch, đúng thiết kế được duyệt của cơ quan chuyên ngành. Dỡ bỏ những công trình trái phép (xây dựng trái phép hoặc cấp đất trái phép), trước mắt là những công trình gây hư hại cầu đường và mất ATGT. Xây dựng hệ thống đường nội bộ, đường gom, đường đấu nối ra quốc lộ từ những khu công nghiệp, thương mại, dân cư đã có trước đây. Hoàn chỉnh quy hoạch hành lang quốc lộ, cắm đầy đủ mốc lộ giới, bàn giao cho chính quyền địa phương quản lý. Đặc biệt, các cấp, các ngành cần phải thực hiện nghiêm Nghị định 11/2010/ NĐ-CP quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Trong đó quy định rõ trách nhiệm của UBND các cấp từ cấp tỉnh, cấp huyện đến cấp xã; việc khai thác, sử dụng trong phạm vi HLATĐB phải được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền chấp thuận.

Cẩm Nang

TIẾNG NÓI NGƯỜI TRONG CUỘC

Đồng chí Bùi Anh Tuấn, Trưởng Phòng Quản lý hạ tầng, Sở GT-VT: “Cần tăng cường trách nhiệm của các địa phương trong công tác bảo vệ HLATĐB”

Năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 1856/QĐ-CP phê duyệt kế hoạch lập lại trật tự hành lang ATGT đường bộ, đường sắt. Hiện kế hoạch đã thực hiện được xong giai đoạn II. Mặc dù các địa phương cũng đã rất tích cực phối hợp với Sở GT-VT nhưng kết quả thực hiện kế hoạch 1856 trên địa bàn tỉnh vẫn chưa được như mong muốn. Để nâng cao hiệu quả triển khai kế hoạch 1856 của Chính phủ, tỉnh nên kiện toàn và tổ chức lại Tổ giải toả hành lang ATGT thành Ban chỉ đạo Giải toả hành lang ATGT do một đồng chí lãnh đạo tỉnh trực tiếp làm trưởng ban; đồng thời, có văn bản chỉ đạo tăng cường trách nhiệm của các địa phương trong công tác bảo vệ HLATĐB. Việc lập lại trật tự hành lang ATGT sẽ có được “đường thông - hè thoáng”, tạo tầm nhìn cho người tham gia giao thông và nhất là sẽ giảm được những nguyên nhân đột biến gây tai nạn giao thông.

Trung tá Đinh Ngọc Hạ, Đội trưởng Đội CSGT khu vực miền Đông: “Hành lang ATGT được bảo vệ sẽ góp phần vào việc giảm thiểu tai nạn giao thông”

Để kiềm chế và giảm tai nạn giao thông (TNGT), tôi nghĩ phải có sự chuyển động đồng bộ và vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng. Mỗi người dân cần ý thức tốt trong việc chấp hành pháp luật về trật tự an toàn giao thông (TTATGT), tích cực tuyên truyền cho mọi người khác cùng làm theo. Ý thức chấp hành về pháp luật TTATGT phải luôn thường trực trong suy nghĩ và hành động của mỗi người.

HLATĐB là một trong những khâu quan trọng đóng góp vào việc giảm thiểu TNGT. Tuy nhiên trong thời gian qua, việc ngăn chặn tình trạng vi phạm vẫn chưa được triệt để, bằng chứng là vẫn còn tồn tại rất nhiều những điểm người dân đấu nối đường ngang và quốc lộ, lấn chiếm, xây dựng các công trình vi phạm vào HLATĐB. Bên cạnh đó còn phá huỷ những thanh hộ lan trên đường để mở đường đi. Chính vì vậy để giảm thiểu tai nạn giao thông và chấm dứt hành vi vi phạm HLATĐB thì bên cạnh việc vào cuộc quyết liệt của các cơ quan, ban, ngành thì người dân cũng cần phải nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ và không xâm phạm HLATĐB”.

Chị Nguyễn Thị Xiêm, khu 2, phường Hà Trung, TP Hạ Long: “Cần đầu tư, nâng cấp các tuyến đường để đảm bảo đường thông, hè thoáng”

Con đường 336, đoạn đi qua phường tôi nhiều năm nay đã trở thành nỗi lo sợ của người dân. Chỉ chưa đầy 4km tính từ phía phường Hà Lầm đến Cầu Trắng (Hồng Hà) nhưng năm nào cũng xảy ra hàng chục vụ tai nạn giao thông với nhiều người bị thương và vài ba người chết. Nguyên nhân chính là do đường vừa hẹp vừa xấu. Đã vậy lại tập trung rất nhiều xe container, xe tải hạng nặng. Rất nhiều đoạn đường hẹp, không có vỉa hè; có đoạn dài còn không có cống thoát nước hoặc cống thoát nước mất nắp đậy trong khi đó, đường cua khuất tầm nhìn; hệ thống điện không đủ chiếu sáng khi trời tối. Thêm nữa, xe container có lúc đi thành đoàn dài 5, 6 xe, khiến bụi tung mù trời. Mỗi khi chúng tôi tham gia giao thông, để bảo đảm tính mạng đều phải dừng lại, nép hẳn vào một bên. Tôi cảm thấy đoạn đường này không được sự quan tâm của nhà nước. Tình trạng này diễn ra nhiều năm rồi, năm nào cũng có người chết vì xe container đâm nhưng chẳng thấy cơ quan nào để ý. Như đoạn ngã tư đường đi lên trụ sở phường chẳng hạn, ở đây có một miệng hố rộng chừng 1m2, sâu gần 1m tồn tại từ lâu. Đã có nhiều ô tô quay đầu bị thụt bánh, xe máy đi qua tai nạn ngã xuống cũng nhiều, vậy mà cả năm nay nó vẫn bị bỏ quên. Người dân đành cắm cành cây vào để báo hiệu nguy hiểm... Thiết nghĩ, nhà nước cần quan tâm đầu tư, nâng cấp các tuyến đường để đảm bảo đường thông, hè thoáng.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Uông Bí: “Đảm bảo HLATĐB - Phải triển khai đồng bộ và kiên quyết ngay từ đầu”

Ở TP Uông Bí, thời gian trước cũng từng diễn ra tình trạng người dân lấn chiếm vỉa hè để tập kết vật liệu, đổ phế thải và đặt biển quảng cáo, nhiều chủ phương tiện còn dừng, đỗ xe trên đường phố tuỳ tiện… Điều này đã làm hạn chế phần đường dành cho người đi bộ. Trước thực tế này, các cơ quan chức năng thành phố đã triển khai các biện pháp tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự ATGT; trong đó chú trọng vấn đề chống lấn chiếm vỉa hè ảnh hưởng HLATĐB. Đặc biệt, thành phố còn phát động phong trào xây dựng “Tuyến phố văn minh” đã góp phần nâng cao được nhận thức cho người dân; nhất là các hộ kinh doanh bám mặt đường. Hiện nay, hầu hết các hộ đều bày biện hàng quán sâu trong hành lang, biển quảng cáo cũng đặt cách 1,5m từ mép ngoài viên bó vỉa. Để đảm bảo tầm nhìn cho người đi đường, tránh che khuất các biển báo giao thông, toàn bộ hệ thống cây xanh cũng được cắt tỉa thông thoáng. Mới đây, TP Uông Bí đã điều chỉnh thu hẹp giải phân cách đường Km79 để mở rộng cua, hạn chế tối đa hiện tượng các phương tiện giao thông va quệt vào bờ giải phân cách gây hậu quả đáng tiếc; đồng thời, phối hợp với đơn vị doanh nghiệp kinh doanh vận tải mở rộng các điểm đỗ xe taxi. Hiện thành phố đã quy hoạch được 35 điểm đỗ, tăng hơn 10 điểm so với năm ngoái. Nhờ vậy mà đảm bảo trật tự trong khâu đỗ chờ, đón, trả khách, dần tạo nền nếp trong hoạt động kinh doanh taxi trên địa bàn.