Trong không khí hân hoan kỷ niệm 60 năm ngày giải phóng khu mỏ 25-4 (1955-2015), chúng tôi đến Công ty Than Mạo Khê vào một ngày trung tuần tháng 4- nơi ghi rất nhiều dấu tích của vùng mỏ năm xưa và dấu ấn sự phát triển hôm nay.
Sau khi chiếm đóng Việt Nam, thực dân Pháp phát hiện thấy mỏ than Mạo Khê có trữ lượng than lớn, nhiệt lượng cao cần cho nền công nghiệp chính quốc nên đã đẩy mạnh khai thác. Công nhân mỏ than Mạo Khê phải chịu hai tầng áp bức đó là: Bộ máy bạo lực của chính quyền thực dân phong kiến tỉnh Hải Hưng (nay là tỉnh Hải Dương) và bộ máy bạo lực của bọn thực dân chủ mỏ. Đồng lương ít ỏi, cuộc sống đói rách lầm than, điều kiện lao động khó khăn, luôn luôn đe doạ tính mạng, người thợ lò cố hết sức một tháng thường chỉ làm được 15 - 17 công. Dù mắc các bệnh khác nhau nhưng khi đến xin thuốc cũng chỉ được cho một loại là thuốc Ký ninh, vì thế hàng năm ở mỏ than Mạo Khê đều có thợ chết vì bệnh dịch. Sống trong cảnh nước mất, nhà tan và trước nỗi thống khổ của mình công nhân mỏ than Mạo Khê cũng như nhân dân cả nước đã vùng dậy chống sự áp bức bóc lột của bọn đế quốc thực dân, phong kiến mà trực tiếp là bọn chủ mỏ, cai thầu. Sau khi khu Mỏ được giải phóng, cán bộ, công nhân mỏ than Mạo Khê đã bắt tay vào khôi phục sản xuất, cải tiến quản lý, cải tiến phương pháp sản xuất… Đến nay, sau 60 năm giải phóng khu Mỏ, Công ty Than Mạo Khê đã vươn mình lớn mạnh, trở thành một đơn vị đầu tàu của Tập đoàn Than- Khoáng sản Việt Nam.
Trong không khí hân hoan kỷ niệm 60 năm ngày giải phóng khu mỏ 25-4 (1955-2015), chúng tôi đến Công ty Than Mạo Khê vào một ngày trung tuần tháng 4- nơi ghi rất nhiều dấu tích của vùng mỏ năm xưa và dấu ấn sự phát triển hôm nay. Theo lời giới thiệu Quản đốc Phân xưởng sàng tuyển than, chúng tôi được chị Vũ Thị Huệ, Tổ trưởng tổ băng nhặt đưa xuống khu vực sản xuất để thực tế. Vừa đi chị vừa kể: "Con đường nhà báo đang đi đây tuy bụi bẩn vì làm than không tránh được nhưng toàn khu mỏ giờ đều đã bê tông hóa hết đi lại thuận tiện, dễ dàng hơn nhiều lắm. Ngày xưa, chúng tôi đi ủng mà còn lún ngập cả ủng". Vào đến nơi, gặp các cô bác, anh chị công nhân của phân xưởng đang tranh thủ uống nước giải lao giữa giờ, anh Nguyễn Đình Hòa, Tổ sửa chữa sàng 1+2 kể: "Tôi vào Công ty được gần 10 năm rồi, nhìn lại từ đó đến giờ thôi cũng thấy thay đổi nhiều lắm. Như ở phân xưởng này, công nghệ sàng tuyển ngày càng được nâng cao, một dây chuyền làm việc nay chỉ cần 2, 3 người túc trực đỡ vất vả đi rất nhiều. Hệ thống phun sương được đầu tư lắp đặt để giảm bớt bụi than tạo môi trường làm việc thông thoáng hơn. Công ty làm bếp ăn tự chọn cho công nhân với thực đơn phong phú, đảm bảo vệ sinh, công nhân làm ở công trường có cơm hộp đưa vào tận nơi..."
Những câu chuyện dù xưa cũ hay mới ở hiện tại đều được những người công nhân kể lại bằng một niềm vui, gửi gắm một niềm tin kiên định. Đó là sự tin tưởng tuyệt đối vào sự phát triển, lớn mạnh từng ngày của Công ty, của khu mỏ Mạo Khê - nơi đã gắn bó máu thịt, là một phần cuộc đời của mỗi người công nhân mỏ nơi đây. Niềm tin ấy bền vững bởi nó xuất phát từ sự nỗ lực của hai phía. Đó là lòng yêu nghề, sự tâm huyết, say mê của mỗi người thợ mỏ và sự trách nhiệm, cố gắng của các cấp lãnh đạo Công ty trong quyết tâm xây dựng khu mỏ phát triển, tạo đời sống ổn định cho tất cả CBCNV.
Trải qua hơn 60 năm khôi phục và phát triển, từ hoang tàn, đổ nát, sản xuất hoàn toàn bằng thủ công, giờ đây Công ty Than Mạo Khê đã trở thành một trong những công ty khai thác hầm lò có trữ lượng và quy mô lớn. Hệ thống trang thiết bị được nâng cấp với công nghệ hiện đại, nhiều khâu được cơ giới hóa góp phần phục vụ sản xuất đạt hiệu quả cao. Toàn Công ty là một dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh từ khâu khai thác, vận tải, chế biến đến tiêu thụ. Đến nay, Công ty đã sản xuất hơn 50 triệu tấn than nguyên khai cho Tổ quốc, sản lượng than khai thác đều tăng qua mỗi năm. Năm 2001 đạt sản lượng là 1 triệu tấn đến 2014 đạt trên 1.950.000 tấn và năm 2015 Công ty đề ra kế hoạch phấn đấu đạt được 2 triệu tấn. Với những nỗ lực không ngừng trong thi đua, lao động sản xuất, Công ty Than Mạo Khê đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cùng nhiều Huân chương Lao động. Nhiều tập thể và cá nhân được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, tiêu biểu 3 công nhân là Lều Vũ Điều, Nguyễn Văn Tía và Nguyễn Văn Vỡi được Nhà nước phong tặng Anh hùng lao động.
Bên cạnh đó, việc chăm lo đời sống cho gần 5000 CBCNV của Công ty cũng là một thách thức không hề nhỏ. Tuy nhiên, trong những năm qua Ban lãnh đạo và các cấp Công đoàn Công ty luôn dành sự quan tâm đặc biệt, cố gắng để đảm bảo công việc ổn định và cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho các CBCNV. Hiện nay, mức lương trung bình của CBCNV Công ty đạt trên 9 triệu đồng/người/tháng. Ông Phạm Đình Hương, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết: Công ty luôn cố gắng tạo mọi điều kiện tốt nhất để đời sống của cán bộ, công nhân không ngừng được nâng lên. Công ty đã cho xây dựng nhà ở, nhà làm việc, nhà truyền thống, nhà mẫu giáo, nhà trể, khu vui chơi giải trí khang trang, sạch đẹp để phục vụ, đảm bảo các nhu cầu thiết yếu về đời sống cho anh chị em.
Vượt qua bao gian khó và thử thách, các thế hệ thợ mỏ Công ty Than Mạo Khê đã phát huy tốt tinh thần "đoàn kết - kỷ luật - đồng tâm" để xây dựng khu mỏ lớn mạnh như ngày nay. Những người công nhân ấy bằng bàn tay và khối óc, bằng lòng yêu nghề và trách nhiệm vẫn đang ngày đêm lao động hăng say để sản xuất ra những tấn vàng đen cho Tổ Quốc thân yêu. Đã có biết bao mồ hôi và cả xương máu đổ xuống nhưng những thế hệ thợ mỏ ấy chưa bao giờ ngừng cống hiến. Họ vẫn miệt mài để hoàn thành sứ mệnh của mình, để tiếp tục viết lên những trang sử tự hào về truyền thống của đất mỏ Quảng Ninh anh hùng.
Nguyễn Dung
