Thương mại điện tử phát triển đã và đang mở rộng cơ hội kinh doanh, tiêu thụ hàng hóa và thúc đẩy kinh tế số tại Quảng Ninh, nhưng đi cùng với đó cũng tiềm ẩn nguy cơ gian lận, lừa đảo và lộ lọt dữ liệu cá nhân. Bởi vậy, bảo đảm an toàn giao dịch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đang là yêu cầu cấp thiết để phát triển thương mại điện tử bền vững.
Mua bán trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội ngày càng phổ biến, giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh mở rộng thị trường, giảm chi phí giao dịch. Tại Quảng Ninh, hoạt động này được thúc đẩy cùng với phát triển hạ tầng số, thanh toán không dùng tiền mặt và quảng bá sản phẩm địa phương. Tuy nhiên, nguy cơ gian lận thương mại, lừa đảo và lộ lọt dữ liệu cá nhân cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý, bảo vệ người tiêu dùng.
Ông Nguyễn Văn Thoại, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường thành phố, cho biết: Rủi ro trong thương mại điện tử không chỉ đến từ hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng sai quảng cáo mà còn đến từ các đường dẫn thanh toán giả mạo, hành vi chiếm đoạt tiền và thu thập trái phép thông tin cá nhân. Doanh nghiệp cũng đối mặt với nguy cơ bị chiếm quyền truy cập tài khoản, đánh cắp dữ liệu khách hàng, giả mạo thương hiệu, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và uy tín. Giai đoạn 2021-2025, lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh phát hiện, xử lý 346 vụ vi phạm về thương mại điện tử, phạt tiền trên 6 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm trên 11 tỷ đồng. Đặc thù giao dịch trực tuyến phân tán, thông tin thay đổi nhanh, người mua và người bán có thể ở nhiều địa bàn khác nhau, đòi hỏi phương thức kiểm tra, giám sát phù hợp.
Trước thực tế đó, lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh trên môi trường số, tập trung phát hiện, xử lý hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và các gian hàng vi phạm.
Bên cạnh kiểm soát hàng hóa, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là yêu cầu cấp thiết. Thông tin về số điện thoại, địa chỉ, tài khoản và phương thức thanh toán của người mua có thể bị lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản nếu không được bảo vệ đúng quy định. Vì vậy, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đơn vị cung cấp nền tảng cần nâng cao trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin trong toàn bộ quá trình giao dịch.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, Quảng Ninh đã tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho lực lượng chức năng; đẩy mạnh phối hợp, trao đổi thông tin, kiểm tra và xử lý vi phạm trên các nền tảng trực tuyến. Điển hình cuối tháng 6 vừa qua, Sở Công Thương đã tổ chức hội nghị tập huấn kỹ năng cho trên 150 cán bộ, công chức, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tại các phường trung tâm. Trong đó chú trọng kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử, phân biệt hàng thật, hàng giả và các quy định xử lý vi phạm.
Song song với quản lý thị trường, thành phố đang chú trọng nâng cao năng lực bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trung tuần tháng 9/2026, hơn 500 đại biểu đại diện các cơ quan, đơn vị, địa phương và doanh nghiệp nhà nước tham gia hội nghị tập huấn chuyên sâu về Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nội dung tập trung nhận diện nguy cơ lộ, mất dữ liệu, biện pháp bảo vệ thông tin và quy trình ứng cứu sự cố. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu rà soát lỗ hổng bảo mật, thực hiện nghiêm quy chế quản trị dữ liệu và tăng cường phối hợp kiểm tra an ninh mạng.
Ngay sau đó, Công an thành phố tiếp tục tổ chức diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh mạng với hơn 100 cán bộ kỹ thuật tham gia thực hành xử lý các tình huống tấn công mạng. Nội dung diễn tập bao gồm phát hiện thư điện tử lừa đảo, mã độc, hành vi chiếm quyền hệ thống và ngăn chặn trích xuất dữ liệu trái phép. Hoạt động này được đánh giá có ý nghĩa lớn trong nâng cao năng lực ứng phó với những nguy cơ an ninh mạng cũng đang đặt ra đối với hoạt động kinh tế số.
Thượng tá Vương Tuấn Anh, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Quảng Ninh, cho biết: Thương mại điện tử phát triển, quy mô giao dịch số ngày càng mở rộng cũng đồng nghĩa với yêu cầu bảo đảm an toàn ngày càng cao. Vì vậy, thời gian tới, các lực lượng chức năng của thành phố tiếp tục tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử; kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, nghĩa vụ thuế, thông tin người bán và trách nhiệm giải quyết khiếu nại. Đặc biệt, cần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa lực lượng Quản lý thị trường, Công an, cơ quan thuế, ngân hàng và các đơn vị quản lý nền tảng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.
Về phía doanh nghiệp, hộ kinh doanh, việc tuân thủ quy định pháp luật, công khai thông tin sản phẩm, bảo vệ dữ liệu khách hàng và sử dụng phương thức thanh toán an toàn phải được coi là trách nhiệm thường xuyên. Người tiêu dùng cũng cần nâng cao kỹ năng nhận diện gian hàng giả mạo, kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, xác thực thông tin thanh toán và không cung cấp mật khẩu, mã xác thực cho các đối tượng không rõ danh tính…
