Năm 2013, trong bối cảnh tình hình kinh tế chậm được phục hồi, các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực công nghiệp, thương mại của tỉnh chủ yếu tập trung vào việc giải quyết lượng hàng tồn kho, nhất là các doanh nghiệp thuộc ngành Than và sản xuất vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành Công Thương thì sản xuất công nghiệp trong năm đã từng bước ổn định, phục hồi và đã có tăng trưởng cao hơn năm 2012. Đây là cơ sở nền tảng để hoạt động công nghiệp, thương mại phấn đấu đạt được kết quả khả quan hơn trong năm 2014.
Vừa nỗ lực vượt khó, vừa phấn đấu hoàn thành mục tiêu của tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại hoá - đó là con đường phải đi của ngành Công Thương trong năm 2014.
Khi khó khăn vẫn cộng dồn
Đồng chí Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Khó khăn dồn tụ trong vài năm gần đây tác động trực tiếp tới toàn bộ các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực công nghiệp, thương mại. Kết thúc năm kế hoạch 2013, tổng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh đạt 31.830,7 tỷ đồng, dù rằng sản xuất công nghiệp trong năm đã từng bước ổn định, phục hồi, tăng trưởng cao hơn năm 2012, song vẫn ở mức thấp so với kế hoạch. Những sản phẩm tăng so với cùng kỳ phần lớn là các sản phẩm có tỷ trọng nhỏ và giá trị gia tăng thấp trong ngành công nghiệp. Các sản phẩm chủ lực và chiếm tỷ trọng cao trong giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh đều giảm mạnh so với kế hoạch. Cụ thể, sản lượng than sạch đạt 39 triệu tấn, bằng 90,7% so với kế hoạch (giảm 9,3%), bằng 96,8% so với cùng kỳ (giảm 3,2%).
Do bối cảnh khó khăn của nền kinh tế, nhu cầu nhập khẩu than của nước ngoài, nhất là Trung Quốc giảm, bên cạnh đó, các hộ tiêu dùng than trong nước như: Điện, xi măng, giấy và hoá chất cũng giảm. Khó khăn của ngành Than đã ảnh hưởng lớn đến giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh. Sản xuất vật liệu xây dựng tuy có khá hơn so với năm 2012, song vẫn mang tính không ổn định, chưa bền vững và trên thực tế các doanh nghiệp sản xuất xi măng vẫn đang rất cần được hỗ trợ của tỉnh và các sở, ban, ngành, địa phương... Ngành công nghiệp chế biến thuỷ sản, dầu thực vật, bia các loại giảm mạnh, công nghiệp đóng tàu vẫn tiếp tục gặp nhiều khó khăn, do tác động sâu từ những hệ lụy nội tại trong ngành.
Trong khi các ngành sản xuất đang gặp nhiều khó khăn, thì hoạt động thương mại trên lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hoá cũng gặp rất nhiều trở ngại, bởi các chính sách điều tiết vĩ mô từ trung ương, các thay đổi về chính sách biên mậu từ phía nước bạn. Với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá trên toàn tỉnh năm 2013 đạt 1.846,9 triệu USD, bằng 94,3% kế hoạch. Kết quả này cũng do tác động mạnh từ việc xuất khẩu than đạt thấp, do giá bán, không tìm kiếm được thị trường mới, nên tổng sản lượng than xuất khẩu cả năm 2013 chỉ đạt trên 11,8 triệu tấn, (bằng 79,09% so với cùng kỳ năm 2012).
Ngoài ra các mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn, chiếm tỷ trọng cao trong giá trị kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh như hải sản các loại xuất khẩu năm 2013 giảm 39% so với cùng kỳ (do đầu vào nguyên liệu không có); dầu thực vật giảm 28,92% so với cùng kỳ; vật liệu xây dựng (gạch, ngói ốp lát) giảm 12,3%, worlfram giảm 20% so với cùng kỳ... Một nguyên nhân nữa do tình hình biên mậu không ổn định, việc giao thương hàng hoá bị ngưng trệ đã ảnh hưởng mạnh đến xuất khẩu và tổng kim ngạch xuất khẩu.
Cũng theo dẫn giải của cơ quan chuyên môn là Sở Công Thương thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng này một phần do sự thu hẹp nhu cầu của các đối tác nhập khẩu, một phần do nhiều đơn vị rơi vào tình trạng trì trệ, chưa tìm được lối ra, thông qua việc thâm nhập thị trường mới, tìm được bạn hàng mới. Một số nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp địa phương và FDI giảm hoặc tăng trưởng thấp.
Riêng kim ngạch nhập khẩu xăng dầu giảm mạnh do các phương tiện vận tải giảm, đặc biệt là các phương tiện vận tải hàng hoá, cộng với đó, từ tháng 5-2013 Bộ Tài chính tăng thuế nhập khẩu xăng dầu lên 2% (từ 12 lên 14%). Kim ngạch nhập khẩu các mặt hàng chủ yếu còn lại dầu cọ, đậu tương, Wolfram, đất hiếm giảm... do giá xuất khẩu giảm
Tập trung mọi giải pháp giữ ổn định tăng trưởng
Cũng theo đồng chí Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Các chỉ tiêu đưa ra thực hiện trong năm 2014 trên lĩnh vực công nghiệp, thương mại được tính toán trên cơ sở phương án thực tế hơn, theo đó, năm 2014 phấn đấu giá trị tăng thêm ngành công nghiệp và xây dựng tăng 6%-7,5%; tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá trên địa bàn tăng 5%.
Để đạt được mục tiêu này, ngành Công Thương đã xây dựng các nhóm giải pháp triển khai thực hiện trong năm 2014, đó là tiếp tục tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh và đẩy mạnh xuất khẩu, trong đó các ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh như: Than, điện, đóng tàu, vật liệu xây dựng (xi măng) và các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh sẽ được tập trung hỗ trợ tối đa. Khuyến khích sử dụng các nguyên, nhiên vật liệu sản xuất tại tỉnh, nhất là trong lĩnh vực đầu tư xây dựng. Giải quyết, tháo gỡ khó khăn vướng mắc những dự án lớn, dự án thuộc lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị sản xuất công nghiệp, đặc biệt đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhiệt điện, sớm đưa vào hoạt động ổn định. Đầu tư phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ để cung cấp đầu vào cho các cơ sở sản xuất công nghiệp trong nước, nhất là các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, góp phần giải quyết việc làm, giảm sự lệ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, góp phần kiềm chế lạm phát, giảm nhập siêu.
Riêng đối với việc đẩy mạnh hoạt động thương mại, sẽ tham mưu tỉnh tập trung phát triển hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại hiện đại ở các thành phố, thị xã và khu công nghiệp, khu kinh tế. Tích cực kêu gọi các nhà đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại Hạ Long, Vân Đồn và Móng Cái để giữ vai trò cửa ngõ giao lưu chính của vành đai kinh tế với Trung Quốc và giữa Việt Nam - Trung Quốc với ASEAN. Khẩn trương hoàn thiện các thủ tục, đẩy nhanh tiến độ xây dựng và hoàn thành Trung tâm thương mại Hạ Long của Tập đoàn Vingroup. Đối với thương mại biên giới có chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện phương thức xã hội hoá “Nhà nước - doanh nghiệp” để xây dựng hạ tầng cơ sở. Quan tâm các cách hành chính, giải quyết ách tắc trong thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, khai thác tối đa năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế thế giới, cũng như của cả nước và của tỉnh, giữ được đà tăng trưởng ổn định cho lĩnh vực công nghiệp, thương mại trong năm 2014 cũng chính là cơ sở để hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu của kế hoạch 5 năm (2011-2015) - Xây dựng Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại.
Ngọc Lan
