Việc đánh giá học sinh tiểu học được bắt nguồn từ Thông tư 30 của Bộ GD&ĐT vào năm 2014, với 2 mức: Hoàn thành, chưa hoàn thành. Tuy nhiên, thời điểm đó, rất nhiều giáo viên, phụ huynh phàn nàn về cách đánh giá này, như: Nặng về định tính, không khơi dậy được tinh thần phấn đấu của học sinh. Vì thế, năm 2016, Bộ GD&ĐT đã tiếp tục ban hành Thông tư 22 với 3 mức đánh giá: Hoàn thành tốt, hoàn thành và chưa hoàn thành. Sau 1 năm thực hiện, mặc dù vẫn còn nhiều điều để nói, song về cơ bản, Thông tư 22 đã phần nào khắc phục được nhiều hạn chế, bất cập của Thông tư 30...
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, về cơ bản, Thông tư 22 đã nhận được sự đồng tình của khá nhiều giáo viên, phụ huynh. Theo đó, Thông tư 22 đã khắc phục được khá nhiều hạn chế trong Thông tư 30. Đơn cử: Về việc đánh giá trong từng môn học, hoạt động giáo dục, nếu như Thông tư 30 chỉ có 2 mức là hoàn thành và chưa hoàn thành thì Thông tư 22 có tới 3 mức: Hoàn thành tốt, hoàn thành, chưa hoàn thành. Hay như trong việc đánh giá năng lực, phẩm chất, Thông tư 22 cũng có đến 3 mức: Tốt, đạt, cần cố gắng (Thông tư 30 là đạt, chưa đạt). Về hồ sơ, sổ sách, Thông tư 22 đã giảm xuống chỉ còn 2 loại sổ sách là học bạ và sổ tổng hợp đánh giá kết quả (Thông tư 30 có tới 5 loại sổ sách). Với việc ra đề, nếu như người ra đề trong Thông tư 30 là giáo viên, thì với Thông tư 22, việc ra đề phụ thuộc vào hiệu trưởng, phó hiệu trưởng hoặc tổ chuyên môn; đồng thời ma trận đề cũng chia theo 4 mức độ (ma trận đề của Thông tư 30 không chia theo mức độ).
Một điểm mới nữa là, trong công tác khen thưởng, với Thông tư 30, nhà trường còn khá lúng túng để xác định mức khen thưởng. Tuy nhiên, với Thông tư 22, quy định khen thưởng cụ thể hơn, như chia nhỏ thành nhiều nhóm đối tượng: Những học sinh hoàn thành xuất sắc các nội dung học tập và rèn luyện; những học sinh có thành tích vượt trội hay tiến bộ vượt bậc về từng nội dung đánh giá... Quy định như vậy giúp cho giáo viên và nhà trường thuận lợi hơn trong vấn đề khen thưởng. Cùng với đó, với Thông tư 22, học sinh khối 4, 5 còn có thêm bài kiểm tra ở giữa kỳ để các em dần làm quen với cách thức kiểm tra thường xuyên sau khi lên cấp THCS. Không chỉ vậy, Thông tư 22 cũng khuyến khích học sinh tự nhận xét và tham gia nhận xét sản phẩm học tập của bạn, nhóm bạn; tổ chức cho học sinh tự đánh giá, giúp các em tự nhận ra điểm mạnh, hạn chế để cố gắng phấn đấu.
Cô giáo Lại Thị Thanh Linh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi, TP Uông Bí, cho biết: “Sau 1 năm thực hiện Thông tư 22, chúng tôi nhận thấy, việc đánh giá học sinh đã cụ thể, dễ dàng hơn trước khá nhiều. Giáo viên chủ động, vận dụng linh hoạt cách đánh giá, chủ động trong việc ghi chép sổ sách, giảm được áp lực về làm sổ sách và có nhiều thời gian hơn để quan tâm, hướng dẫn học sinh. Bên cạnh đó, việc khen thưởng được nhà trường thực hiện nghiêm túc theo Thông tư 22 nên hạn chế bệnh thành tích, học sinh không bị “cào bằng”, không khen tràn lan, vì thế việc khen thưởng có ý nghĩa hơn, là động lực phấn đấu và không gây áp lực cho học sinh, cha mẹ học sinh”. Còn bà Vi Bích Hạnh, Trưởng Phòng GD&ĐT TP Hạ Long, nhận xét: “Về cơ bản, đến nay học sinh tiểu học của TP Hạ Long không còn bị áp lực về điểm số, mạnh dạn, tự tin hơn, có nhiều tiến bộ, hứng thú, vui vẻ khi đến trường. Các ý kiến thắc mắc hay không hài lòng với việc “không chấm điểm số” hàng ngày cho học sinh hầu như không còn. Số lượng học sinh được nhận xét trong mỗi tiết học, mỗi buổi học cũng được tăng nhiều so với năm học trước. Đồng thời, cán bộ, giáo viên và cha mẹ học sinh đã hiểu rõ, thấy được tính nhân văn, hiệu quả của Thông tư số 22, đồng thuận, tin tưởng, phối hợp tích cực, hiệu quả”.
Tuy nhiên, cũng vẫn phải thừa nhận rằng, mặc dù đã khắc phục được nhiều hạn chế của Thông tư 30, song Thông tư 22 vẫn còn một vài khó khăn, tồn tại. Bà Vũ Thị Thuý Hà, Trưởng Phòng Giáo dục Tiểu học, Sở GD&ĐT, cho biết: “Bài kiểm tra định kỳ phải đảm bảo 4 mức độ thì ở mức độ 4 là khá cao với học sinh tiểu học. Đối với trường dạy học 1 buổi/ngày hay 6-7 buổi/tuần (không có tiết bồi dưỡng ở buổi 2), đa số giáo viên không có thời gian hướng dẫn học sinh tiếp cận những bài tập ở mức độ 4. Bên cạnh đó, việc học sinh tự nhận xét và nhận xét bạn đối với học sinh lớp nhỏ (lớp 1, 2) còn nhiều khó khăn do các em chưa quen, giáo viên phải gợi mở, hướng dẫn nhiều”.
Lan Anh
