Đến Vân Đồn vào những ngày cuối tháng Chạp, chúng tôi bắt gặp khung cảnh nhộn nhịp của người bán, người đi mua đào và cả những phương tiện vận chuyển đào. Những cành đào với bông hoa phớt hồng đã nở đua nhau khoe sắc được bày bán ven đường, báo hiệu Tết Nguyên đán Giáp Ngọ 2014 đang đến rất gần.
Theo người dân ở đây, cứ vào độ qua rằm tháng Chạp trở ra, các vườn đào lại tấp nập khách đến mua. Những năm gần đây, khách chơi đào quen ít mua đào bày bán ven đường, mà họ thường vào tận vườn để có cơ hội thoả sức chọn những gốc đào ưng ý. Theo bà con ở đây, Hạ Long là xã tập trung nhiều hộ trồng đào nhất trên địa bàn huyện Vân Đồn. Ông Dương Văn Ninh, Phó Chủ tịch UBND xã Hạ Long cho biết, cây đào phai đã có từ rất lâu trên đất Vân Đồn, trước đây, các hộ dân trong xã hầu hết nhà nào cũng có trồng một vài cây, nhưng chủ yếu là để ăn quả. Mỗi khi Tết đến, các gia đình thường cắt một vài cành đem vào nhà trang trí chơi Tết. Thế rồi khoảng chục năm trở lại đây, nghề trồng đào trên địa bàn xã có xu hướng phát triển mạnh. Trước nhu cầu ngày càng cao của thị trường, một số hộ trong xã đã mạnh dạn đầu tư cải tiến kỹ thuật, chăm sóc, mở rộng diện tích trồng hoa đào và đã đem lại hiệu quả cao. Đào phai của Vân Đồn không chỉ tiêu thụ trên địa bàn huyện mà được bán ra các địa bàn lân cận như TP Cẩm Phả, TP Hạ Long. Với điều kiện thổ nhưỡng phù hợp và sự cần cù chịu khó học hỏi của người dân, nghề trồng hoa đào ở đây đã thu được những kết quả đáng khích lệ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từng bước giảm nghèo, nâng cao thu nhập cho người dân. Phó Chủ tịch UBND xã Hạ Long, Dương Văn Ninh cho biết, hiện nay trên địa bàn xã có khá nhiều hộ tham gia trồng đào với diện tích từ 100m2 trở lên, tập trung nhiều nhất là ở thôn 5, thôn 6 và thôn 7. Trung bình mỗi hộ gia đình trồng đào vào vụ Tết thu hoạch từ 20-30 triệu đồng, cũng có những hộ thu hoạch từ 200-300 triệu đồng/vụ.
Đến thăm vườn đào của anh Nguyễn Văn Công, thôn 6 xã Hạ Long, anh Công khoe, hiện nay gia đình anh có khoảng 300 gốc đào lớn bé các loại, có năm thu hoạch được gần 100 triệu đồng. Dẫn chúng tôi đi tham quan vườn đào, anh Công cho biết, mỗi năm hết vụ đào Tết, gia đình anh lại tiếp tục trồng thêm lớp đào mới. Để trồng từ cây con đến khi cho hoa cũng mất ít nhất khoảng 4 năm. Dáng đào trong vườn nhà anh Công đều để phát triển tự nhiên, nên anh bảo cũng không cần nhiều lắm đến sự can thiệp bàn tay chăm sóc của con người. So với mọi năm, năm nay thời tiết nắng ấm, hoa đào đua nhau nở, vào thời điểm mới đầu tháng Chạp mà không ít cây đào nụ hoa đã bung ra khá nhiều. Nhiều cây đào đã được khách hàng đến đặt từ rất sớm, họ chọn rồi thắt dây vào gốc để đánh dấu, chờ đến gần Tết mang xe đến chở về nhà. Anh Công bảo, năm nay do ảnh hưởng của cơn bão số 14, nhiều cây đào trong vườn bị gió đánh gãy cành, nên hoa cũng hạn chế rất nhiều.
Rời nhà anh Công không xa, đi khoảng chừng cây số, chúng tôi đến tham quan vườn đào của nhà anh Lê Văn Ban, thôn 5, xã Hạ Long. Theo như những người dân trồng đào nói thì anh Ban là “đại gia” đào ở đất Vân Đồn. Khác với vườn đào tự nhiên của nhà anh Công, tôi bị choáng ngợp trước vẻ đẹp của từng cây đào, cành đào với đủ các tư thế được bàn tay con người uốn nắn. Anh Ban cho hay, anh gắn bó với nghề trồng đào này đã được gần 30 năm. Trước đây, vườn đào nhà anh chỉ có vài cây trồng để chơi. Sau đó từ năm 2009, gia đình anh mới bắt đầu thực sự đầu tư mở rộng thêm diện tích, đến nay có khoảng 500 cây, chủ yếu là đào thế, đào tự nhiên rất ít... Anh Ban còn khoe thêm, cách đây 4 năm, anh đã mua thêm gần 3ha đất ở xã Vạn Yên để trồng 500 cây đào. Theo anh Ban, nghề trồng đào đòi hỏi nhiều công phu, kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ, để có một gốc đào thế to đẹp, người trồng đào phải mất 5-10 năm chăm sóc. Đào càng già càng đẹp, gốc càng to, xù xì càng được ưa chuộng. Tuy nhiên, việc đào có nở rộ hoa, cho màu đẹp, cánh dày, sắc thắm đúng dịp Tết hay không, thì ngoài việc thực hiện đầy đủ các biện pháp kỹ thuật trong chăm sóc, thời tiết vẫn là yếu tố quan trọng hàng đầu. Vụ đào năm nay, do ảnh hưởng của bão, một số cây cũng bị xiêu vẹo nhưng thiệt hại không đáng kể. Đào trong vườn nhà anh Ban được bán với giá thấp nhất là 2 triệu đồng/cây, giá cây cao nhất là 20 triệu đồng. So với năm ngoái giá đào năm nay vẫn giữ ổn định. Anh Ban cho biết, vụ đào Tết năm trước, gia đình anh thu hoạch được khoảng 400 triệu đồng. Nhưng vụ đào năm nay, anh ước tính chỉ thu nhập được khoảng 200 triệu đồng bởi như anh nói, các cây thành phẩm đã bán hết từ năm ngoái rồi.
Nhìn dòng người nườm nượp vào xem để chọn mua đào, anh Ban bảo, phần lớn là khách hàng quen từ TP Hạ Long, Cẩm Phả sang mua đào. Người mua ít nhất thì một cây, có người mua đến 3-4 cây làm quà Tết cho người thân. Nhiều người đã sang đây chọn đào từ tháng trước để gần Tết mới đến lấy, khách quen thì không phải đặt tiền trước. Mấy năm gần đây, anh Ban không chỉ bán, mà còn cho thuê đào cho người dân chơi Tết. Theo kinh nghiệm của những người chơi đào Vân Đồn, thì đào phai dù uốn nắn như thế nào, nhưng nhìn vẫn tự nhiên, cánh và nụ đào thường đẹp và to hơn các loại đào từ nơi khác đưa về. Có lẽ vì thế nên đào phai Vân Đồn ngày càng được người chơi hoa lựa chọn mỗi khi Tết đến xuân về.
Để phát triển cây hoa đào chất lượng cao phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng, đồng thời từng bước xây dựng thương hiệu cho hoa đào Vân Đồn, huyện Vân Đồn đang tích cực phối hợp với Trung tâm hoa cây cảnh - Viện Nghiên cứu rau quả Trung ương triển khai “Dự án phát triển sản xuất hoa đào chất lượng cao tập trung giai đoạn 2013-2020”. Đến nay, đã chọn ra 100 cây đào đá phát triển khoẻ mạnh làm cây mẫu phục vụ công tác phục tráng, bảo tồn giống. Vừa qua, phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vân Đồn đã tiếp nhận từ Trung tâm hoa cây cảnh - Viện Nghiên cứu rau quả Trung ương 4.000 gốc ghép để thực hiện thí điểm tại xã Hạ Long. Nếu mô hình thành công sẽ nhân rộng ra các xã: Đài Xuyên, Bình Dân, Đoàn Kết, Vạn Yên...
Thu Nguyên
