Sau nhiều mong đợi và phấn đấu, đến nay hệ thống giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh đã tạo được bước phát triển khá toàn diện. Toàn tỉnh hiện có 11 trường cao đẳng (CĐ) và trung cấp chuyên nghiệp (TCCN); đặc biệt 3 dự án xây dựng trường đại học (Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Đại học Trần Hưng Đạo và Đại học Hạ Long) đang được khẩn trương hoàn tất các thủ tục và chuẩn bị triển khai xây dựng…Đây là môi trường thuận lợi xây dựng và hình thành đội ngũ học sinh, sinh viên, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quảng Ninh.
Hiện nay, cơ cấu kinh tế Quảng Ninh đang phát triển rất đa dạng ngành, nghề: Công nghiệp, du lịch, dịch vụ… Để đáp ứng được sự phát triển này, các ngành, các địa phương trong tỉnh rất cần có nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây cũng chính là một trong những lý do để giáo dục chuyên nghiệp ở Quảng Ninh đạt được những bước tiến quan trọng trong những năm qua. Điều này cũng lý giải vì sao nhu cầu theo học tại các cơ sở giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh trong những năm qua tương đối lớn. Theo số liệu thống kê của Sở GD-ĐT, hiện có 20.220 học sinh, sinh viên đang theo học tại các trường CĐ, TCCN trên địa bàn tỉnh. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và tăng cường khả năng đào tạo, hầu hết các trường CĐ, TCCN đều mở thêm các ngành, các cấp học; đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất. Đặc biệt hơn, một số trường đã mạnh dạn cam kết về hỗ trợ và thực hiện việc liên kết đào tạo với các cơ sở đào tạo nước ngoài nhằm thu hút, nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, những vấn đề về chất lượng đào tạo, đầu ra cho “sản phẩm”, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên… vẫn là bài toán còn nhiều nan giải của không ít trường trong hệ thống giáo dục chuyên nghiệp của tỉnh hiện nay.
Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, nhu cầu sử dụng nguồn lao động chất lượng cao lớn, nhu cầu học tập của xã hội cũng rất đông nhưng cho đến thời điểm này Quảng Ninh vẫn chưa có trường ĐH. Vì vậy, không ít các cơ sở giáo dục, các trường CĐ, TCCN đã liên kết với các trường ĐH, CĐ ở các tỉnh, thành phố khác trong cả nước để thực hiện các chương trình đào tạo trình độ ĐH, CĐ, văn bằng 2 thông qua hình thức đào tạo tại chức, từ xa... cho những người có nhu cầu. Hiện toàn tỉnh có 18 cơ sở giáo dục chuyên nghiệp thực hiện liên kết đào tạo với 26 trường ĐH, CĐ cho khoảng trên 13.000 sinh viên theo học. Không phủ nhận tính đa dạng, linh hoạt của hình thức liên kết đào tạo, nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận chất lượng của những lớp liên kết đào tạo của không ít cơ sở giáo dục chưa đáp ứng được yêu cầu. Người học thì mải chạy theo xu hướng bằng, cấp, còn các cơ sở giáo dục lại chạy theo vấn đề lợi nhuận.
Do vậy dẫn đến mộtthực tế hiện nay là đội ngũ học sinh, sinh viên ở Quảng Ninh chiếm khá đông, song lại chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ bản thân người học chưa ý thức được vị trí, vai trò của mình trong hệ thống giáo dục, trước nhu cầu của xã hội, mà còn do bất cập, thiếu đồng bộ trong đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí đào tạo. Qua khảo sát thực tế tại một số trường CĐ, TCCN và cơ sở giáo dục chuyên nghiệp, thiết bị và tài liệu mới chỉ tạm duy trì được việc dạy và học của giảng viên, sinh viên, chứ chưa đáp ứng được yêu cầu “chuẩn hoá, hiện đại hoá”. Một số đơn vị chưa có khu KTX cho sinh viên, nên khó quản lý giáo dục được sinh viên. Bên cạnh đó, hoạt động của các tổ chức chính trị, xã hội trong các nhà trường cũng chưa đủ mạnh để thu hút được lực lượng sinh viên tham gia.
Theo dự báo của các nhà chuyên môn, số lượng học sinh, sinh viên Quảng Ninh sẽ tiếp tục tăng hàng năm, nhất là khi Quảng Ninh đang trên đà khởi động dự án xây dựng các nhà máy nhiệt điện, xi măng, các khu kinh tế tổng hợp Vân Đồn, Hải Hà… Đặc biệt sẽ tăng mạnh khi trường đại học đầu tiên ở Quảng Ninh (Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh đã được Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định thành lập trên cơ sở nâng cấp Trường CĐ Kỹ thuật Mỏ) đi vào hoạt động. Theo dự kiến, năm học 2008- 2009, Trường sẽ tuyển sinh khoá đào tạo đầu tiên với quy mô khoảng 500 sinh viên. Và rất có thể sau trường Đại học này, Quảng Ninh sẽ có thêm từ 1-2 trường đại học nữa. Đây là tin vui và cũng mở ra nhiều hy vọng mới cho công tác giáo dục chuyên nghiệp ở Quảng Ninh. Việc ra đời trường đại học cũng có nghĩa là học sinh Quảng Ninh sẽ có nhiều cơ hội học tập, được đào tạo trình độ cao hơn, nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển cũng sẽ được đáp ứng. Sự ra đời của các trường đại học còn là cơ sở, động lực để các cơ sở giáo dục chuyên nghiệp cạnh tranh, thu hút sinh viên, nâng cao chất lượng đào tạo. Người học sẽ có nhiều cơ hội để lựa chọn được những địa chỉ giáo dục có chất lượng, uy tín, có thương hiệu trong đào tạo. Tuy nhiên, để thực hiện được điều đó, các cơ sở giáo dục cần được bố trí, sắp xếp lại; chuyển hướng ngành nghề và hình thức đào tạo; cần được tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy, đội ngũ giáo viên… Hội tụ đủ những yếu tố này, công tác giáo dục chuyên nghiệp ở Quảng Ninh mới có thể đào tạo được những “sản phẩm” có chất lượng cao. Đặc biệt, “thương hiệu” của các trường mới được khẳng định.
