Số người già trên 60 tuổi ở nước ta hiện chiếm khoảng 10% dân số và con số này đang tiếp tục gia tăng. Trong đó, riêng ở Quảng Ninh, tỷ lệ người cao tuổi (NCT) hiện cũng chiếm 10,8%. Điều này cho thấy, dân số cả nước đang bước vào giai đoạn già hoá, tác động sâu sắc tới từng cá nhân, gia đình, cộng đồng và toàn xã hội... Trước thách thức ấy, Quảng Ninh đã và đang nỗ lực triển khai thực hiện mô hình “Tư vấn, và chăm sóc sức khoẻ NCT dựa vào cộng đồng” để tiến tới chủ động trong giai đoạn già hoá dân số.
Những hệ luỵ...
Theo đồng chí Vũ Thị Hạnh, Trưởng Phòng DS-KHHGĐ (Chi cục DS-KHHGĐ), hiện nay, tuổi thọ trung bình của người dân ở Quảng Ninh đã đạt mức gần 74 tuổi và tỷ lệ người cao tuổi chiếm 10,8%. Như vậy, có thể thấy, Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn già hoá dân số. Tỷ lệ NCT gia tăng sẽ tạo áp lực y tế, trợ cấp xã hội cũng “phình ra” lớn hơn, chính sách an sinh xã hội cần phải phong phú hơn mới có thể đáp ứng được. Trong khi đó, hiện tại, hệ thống y tế lão khoa, trang thiết bị và đội ngũ cán bộ y tế trên địa bàn tỉnh chưa thật đầy đủ để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của NCT. Hệ thống nhà dưỡng lão cho NCT còn ít so với nhu cầu thực tế. Điều này ảnh hưởng lớn đến việc chăm sóc và điều trị sức khoẻ NCT.
Thêm nữa, những chính sách an sinh xã hội cũng mới chỉ trợ giúp, đáp ứng được một phần nhu cầu cơ bản của một bộ phận người cao tuổi. Bà Nguyễn Thị Phú, phường Trần Hưng Đạo, TP Hạ Long cho biết: Năm nay tôi 75 tuổi, không có lương hưu, không có trợ cấp bảo hiểm, để trang trải cuộc sống, hàng ngày tôi vẫn phải lao động làm bánh bán để trang trải cuộc sống. Tiền ăn lo còn chẳng đủ thì nói gì đến tiền đi khám sức khoẻ.
Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, đến nay toàn tỉnh có 2.003 NCT từ 75 đến dưới 80 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo, không có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội… Không những vậy, dân số già đương nhiên cơ cấu nghề phải thay đổi. Nguồn lao động khoẻ mạnh, dồi dào sức lực không những không được tăng lên mà lại giảm đi, làm ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn lao động cho phát triển kinh tế. Tất cả những hệ luỵ đó nếu không được giải quyết thoả đáng sẽ là thách thức to lớn cho sự phát triển toàn diện của tỉnh trong tương lai không xa.
Tăng tính chủ động...
Trước thực tế đó, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch và thực hiện triển khai mô hình “tư vấn và chăm sóc NCT dựa vào cộng đồng”, nhằm cải thiện sức khoẻ thể chất và tinh thần cho NCT, phát huy vai trò và nâng cao chất lượng cuộc sống của NCT.
Quảng Yên là một trong những địa phương triển khai tốt mô hình này. Trung tâm DS-KHHGĐ TX Quảng Yên đã chủ động phối hợp với Ban đại diện NCT thị xã triển khai hiệu quả mô hình tại 7 phường, xã như: Tiền An, Quảng Yên, Đông Mai, Liên Hoà, Phong Hải, Yên Giang, Hoàng Tân. Trung tâm DS-KHHGĐ và Hội NCT thị xã tích cực thành lập các CLB dưỡng sinh, CLB thơ ca, CLB cờ vua, cờ tướng của NCT, hỗ trợ dụng cụ luyện tập thể dục thể thao tại các phường, xã cho NCT đang triển khai mô hình… Bên cạnh đó, Trung tâm DS-KHHGĐ thị xã còn kết hợp với Trung tâm Y tế thị xã tổ chức khám, cấp thuốc bổ cho hơn 400 cụ cao tuổi. Hàng tháng, các CLB người cao tuổi đều tổ chức sinh hoạt định kỳ nhằm tuyên truyền đến NCT những chính sách của Đảng, Nhà nước về chính sách dân số. Qua đó, NCT có thể tự tuyên truyền, giáo dục con cháu mình thực hiện tốt công tác DS-KHHGĐ. Chị Phạm Thị Thuỷ, Phó Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ TX Quảng Yên nhận định: “Mô hình tư vấn và chăm sóc sức khoẻ NCT sẽ góp phần cải thiện sức khoẻ thể chất và tinh thần cho NCT, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy vai trò của NCT. Các CLB văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao được duy trì thường xuyên; các đợt khám sức khoẻ được tổ chức định kỳ. Qua đó, NCT thêm niềm vui, tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước”.
Không chỉ Quảng Yên, mặc dù mới được triển khai vào năm 2013, là một trong những huyện miền núi khó khăn, nhưng Bình Liêu cũng đã nỗ lực thực hiện khá tốt mô hình. Huyện đã triển khai mô hình tại: Hoành Mô, thị trấn Bình Liêu, Vô Ngại, thành lập 15 CLB NCT sinh hoạt đều đặn theo quý với nhiều chủ đề sinh hoạt phong phú. Bình Liêu cũng đã tổ chức tư vấn, khám sức khoẻ cho 210 NCT…
Sau Quảng Yên, Bình Liêu, đến nay 12/14 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đã triển khai mô hình này. Đặc biệt, năm 2013, mô hình này tiếp tục được duy trì tại 27 xã và triển khai mới tại 9 xã ở Hạ Long, Bình Liêu và Ba Chẽ. Toàn tỉnh, hiện có 180 CLB NCT. Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh còn tích cực tổ chức 69 hội nghị phổ biến kiến thức và tập huấn cho NCT; tổ chức nói chuyện chuyên đề nhân ngày truyền thống của NCT tại các huyện, thị xã, thành phố về các nội dung: Luật Người cao tuổi; chính sách bảo trợ xã hội đối với NCT; các kiến thức CSSK NCT. Chi cục còn tổ chức khám, tư vấn và cấp phát thuốc cho gần 2.600 hội viên; in 20.000 tờ rơi để cung cấp cho 180 CLB NCT về các chính sách của Đảng và Nhà nước, chính sách DS-KHHGĐ; hỗ trợ 90 triệu đồng cho 9 xã mua sắm dụng cụ thể thao vui chơi giải trí, các trang thiết bị phục vụ cho việc sinh hoạt tại các CLB và rèn luyện thể thao…
“Để tiến tới chủ động trong giai đoạn già hoá dân số, cần sự vào cuộc nhiều hơn nữa của các cấp, ngành trong việc quan tâm chăm sóc NCT. Ngoài ra, cần phải xây dựng và hoàn thiện hơn nữa các công trình phúc lợi xã hội như: Hệ thống y tế lão khoa, hệ thống nhà dưỡng lão để đáp ứng được nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng cao của NCT…” - Đồng chí Vũ Thị Hạnh nhấn mạnh thêm.
Lưu Linh
