Nhằm đảm bảo việc thực hiện chế độ BHXH cho người lao động nghiêm túc theo Luật BHXH, thời gian qua các cơ quan chức năng, đặc biệt là LĐLĐ tỉnh, BHXH tỉnh đã phối hợp thực hiện nhiều hoạt động. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, việc thực thi Luật BHXH ở nhiều doanh nghiệp vẫn khó.
Tính đến hết quý I-2016, tổng số nợ BHXH trên địa bàn tỉnh là 117 tỷ đồng, trong đó có 572 doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT, BHTN (gọi chung là BHXH) từ 3 tháng trở lên với số tiền trên 52,8 tỷ đồng của 5.800 lao động. Như Công ty Viglacera Đông Triều nợ 2,8 tỷ của 466 lao động (tương đương nợ 3 tháng); Công ty CP Sản xuất VLXD Kim Sơn nợ trên 7 tỷ đồng của 66 lao động (66 tháng); Công ty TNHH Âu Lạc Quảng Ninh nợ gần 6,7 tỷ đồng của 500 lao động (14 tháng); Công ty CP Xây lắp và Sản xuất VLXD Hà Khẩu nợ trên 3 tỷ đồng của 116 lao động (36 tháng); Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh nợ 4,1 tỷ đồng của trên 1.500 lao động (6 tháng); Công ty CP Sông Hồng 12 nợ trên 1,33 tỷ đồng của 49 lao động (32 tháng)...
Theo ông Đỗ Cao Thượng, Trưởng Ban Chính sách pháp luật (LĐLĐ tỉnh) có nhiều lý do được doanh nghiệp đưa ra để lý giải cho việc chậm, nợ BHXH là do ảnh hưởng suy thoái kinh tế nên việc sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn; công trình xây dựng đã hoàn thành, nhưng chủ đầu tư chưa thanh toán tiền... Bên cạnh một số doanh nghiệp thực sự khó khăn, không còn khả năng trả lương cho lao động thì có rất nhiều doanh nghiệp dù vẫn có lợi nhuận nhưng cố tình không đóng để giảm chi phí, thu lợi nhiều hơn, lợi dụng tiền BHXH để làm vốn kinh doanh. Hiện còn nhiều doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước chưa tham gia BHXH cho người lao động, hoặc tham gia chưa hết số lao động thuộc diện bắt buộc, chưa đóng BHXH theo mức tiền lương quy định của pháp luật. Trong khi đó một số người lao động chưa hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm thực hiện pháp luật về BHXH, BHYT nên chưa đòi hỏi cơ quan, đơn vị thực hiện cũng như chưa tự giác chấp hành… Tình trạng này cho thấy ý thức chấp hành pháp luật về BHXH của nhiều doanh nghiệp rất hạn chế, chủ doanh nghiệp chưa coi người lao động là “tài sản” của doanh nghiệp mà chỉ quan tâm đến lợi nhuận kinh doanh.
Trước thực trạng đó, những năm qua, LĐLĐ tỉnh đã phối hợp với BHXH tỉnh xây dựng chương trình phối hợp thực hiện nhiều nội dung. Trên cơ sở đó, hai cơ quan đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến người lao động và người sử dụng lao động về chính sách pháp luật nói chung và pháp luật về BHXH nói riêng, thông qua các hội nghị tuyên truyền trực tiếp, đối thoại chủ sử dụng lao động và người lao động về thực hiện chế độ, chính sách BHXH; tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh, địa phương; tập huấn, phổ biến pháp luật BHXH... Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến để nâng cao nhận thức về Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT giai đoạn 2012-2020, về bản chất tốt đẹp và tầm quan trọng của BHXH, BHYT trong hệ thống các chính sách an sinh xã hội; về quyền lợi và trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khi tham gia. Qua đó, góp phần không ngừng gia tăng số người tham gia BHXH, BHYT (đến nay có trên 86% số CNVC-LĐ nơi có tổ chức công đoàn tham gia BHXH, BHYT, BHTN).
Bên cạnh tuyên truyền, LĐLĐ tỉnh và BHXH tỉnh đã chủ động tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách pháp luật về BHXH, Luật Công đoàn. Riêng năm 2015, LĐLĐ tỉnh, LĐLĐ cấp huyện đã phối hợp với BHXH tỉnh và BHXH cấp huyện kiểm tra 167 đơn vị về công tác thu BHXH, BHYT, BHTN và giải quyết chế độ chính sách BHXH. Qua đó đã lập 3 biên bản vi phạm hành chính và ra quyết định xử phạt. Từ kiểm tra đã góp phần giảm số nợ BHXH; giúp đơn vị, doanh nghiệp và người lao động nhận thức rõ hơn về quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia BHXH, BHYT. Đồng thời xác nhận những đơn vị thực sự khó khăn để giải quyết chính sách cho người lao động; tham mưu, đề xuất cho các cấp chính quyền, cơ quan quản lý về lao động, các biện pháp mới hiệu quả, bám sát thực tế, nhằm thực hiện hiệu quả các chính sách BHXH, BHYT, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động.
Tuy nhiên, để khắc phục và hạn chế thấp nhất tình trạng nợ đọng kéo dài, trốn đóng BHXH của một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, theo ông Đỗ Cao Thượng, Chính phủ cần có chính sách miễn, giảm lãi suất ngân hàng với số tiền nợ BHXH của doanh nghiệp đã được đồng ý cho khoanh nợ, giúp doanh nghiệp phát triển sản xuất, có điều kiện trả nợ và thực hiện tốt chế độ chính sách với người lao động. Các cơ quan chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp và xử phạt nghiêm các doanh nghiệp chây ỳ, nợ kéo dài hoặc cố tình trốn đóng BHXH theo quy định. Năm 2016, LĐLĐ tỉnh sẽ phối hợp trong việc thông tin những doanh nghiệp nợ đọng BHXH lớn, kéo dài hoặc chây ỳ, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN trên các phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh, khởi kiện ra toà.
Trung Anh
