Vụ tôm năm 2012, xã Hải Lạng (Tiên Yên) có đến 300 hộ “méo mặt” vì tôm chết hàng loạt. Nhiều nguyên nhân dẫn đến “mùa tôm đỏ” ở Hải Lạng đã được đưa ra nhưng cũng chỉ mang tính phỏng đoán. Có người cho rằng: “Tôm chết là do Công ty TNHH MTV sản xuất hàng xuất khẩu ANT hay còn gọi là Nhà máy giấy Ba Chẽ thải nước ngâm giấy xuống sông Ba Chẽ, trong khi các hộ nuôi tôm ở Hải Lạng đều sử dụng nước của dòng sông này để nuôi tôm”. Nhưng cũng có người lại khăng khăng “Nhà máy giấy Ba Chẽ đã xây dựng khu vực xử lý nước thải từ nhiều năm nay, hàng năm có đoàn chức năng về môi trường của tỉnh 2 lần/năm đến kiểm tra và đưa ra kết luận tiêu chuẩn nước thải của Công ty thải ra môi trường đã đạt được mức độ cho phép. Như vậy, tôm chết do giống tôm bà con xã Hải Lạng nhập về từ Trung Quốc kém chất lượng”.
Thế nhưng một lãnh đạo xã Hải Lạng lại không thống nhất quan điểm đó. Ông bảo: “Tôm giống được đưa về nuôi ở Hải Lạng được nhiều hộ mang về từ Nha Trang (Khánh Hoà) nhưng vẫn chết như thường. Các hộ khác nhập về từ Trung Quốc nhưng cũng đều qua kiểm dịch ở cửa khẩu Móng Cái. Còn nguyên nhân sự việc do vụ lúa đầu năm, xã có 58ha lúa bị rầy nâu. Bà con phun thuốc trừ rầy quá nhiều lại kèm theo mưa to, nước mưa mang theo thuốc trừ sâu chảy xuống vụng Hà Dong, và nguồn nước nhiễm thuốc trừ sâu lại cung cấp cho các đầm nuôi tôm mà khai tử hàng loạt các đầm tôm trong xã”.
Có người thì lại bảo nói như vậy thì oan cho người trồng lúa, vì Hải Lạng có tới 90% người trồng lúa, năm nào bà con mà chẳng phun thuốc trừ sâu có sao đâu. Ông Lý Văn Bảo, Chủ tịch UBND xã Hải Lạng thì đưa ra lời khẳng định khôn ngoan, ông bảo: “Cần phải có kết luận của các nhà khoa học thì mới biết được nguyên nhân vì sao tôm chết”.
Nghe câu này lại nhớ đến dịch bệnh trên tu hài ở Vân Đồn. Khi các nhà khoa học đưa ra được kết luận rằng tu hài chết hàng loạt do nhiễm nội ký sinh trùng Perkinsus SPP thì đã 650/700 hộ nuôi tu hài trong toàn huyện đã có nguy cơ trắng tay, thiệt hại chỉ tính riêng tiền con giống đã lên đến hơn 200 tỷ đồng. Giá như những phát hiện quý báu đó của các nhà khoa học về ký sinh trùng Perkinsus SPP được cảnh báo cách đây hơn một năm thì các ngư dân đâu lâm vào cảnh này. Vì thế, người nuôi tôm ở Tiên Yên cũng đang mong mỏi sớm nhận được một kết luận hoàn toàn mang tính khoa học về nguyên nhân tôm chết để có cách xử lý. Mong sao những kết luận đó đến với họ đừng quá muộn khi họ đã trắng tay. Đến lúc đó công tác phòng dịch có ý nghĩa không cao, vì hết tiền nuôi tôm rồi, “bò đã mất” còn lo “rào chuồng” làm gì.
Anh Vũ
