Đổi mới tư duy, tăng cường vai trò lãnh đạo

Đẩy mạnh phát triển, ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) làm cho KH&CN thực sự trở thành động lực quan trọng để phát triển kinh tế tri thức, tăng năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh hội nhập quốc tế, bảo vệ môi trường, đảm bảo quốc phòng - an ninh, phấn đấu đến năm 2020, Quảng Ninh trở thành tỉnh có cơ cấu kinh tế dịch vụ, công nghiệp. Đây là mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 07-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020.

Phát triển KH&CN được Đảng ta xác định là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Nhận thức rõ tầm quan trọng của KH&CN, ngay từ năm 2012, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã xây dựng, ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về phát triển KH&CN Quảng Ninh, giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020. Kết thúc giai đoạn 2011-2015, Quảng Ninh đã đạt được nhiều chỉ tiêu quan trọng về phát triển KH&CN. Qua đó đã góp phần quan trọng đối với việc phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh, cải thiện đời sống nhân dân; đặc biệt thúc đẩy ứng dụng, đổi mới công nghệ của các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội. Điều này khẳng định việc đầu tư cho KH&CN là hướng đi đúng đắn.

Tuy nhiên, hoạt động KH&CN vẫn còn những hạn chế, tồn tại. Bởi một số ngành, địa phương, đặc biệt là người đứng đầu chưa quan tâm đúng mức, còn thụ động và lúng túng trong triển khai thực hiện các nhiệm vụ KH&CN. Việc huy động nguồn lực xã hội vào hoạt động KH&CN chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Cơ cấu chi cho KH&CN chưa hợp lý, hiệu quả sử dụng chưa cao. Mối liên kết giữa 3 nhà (khoa học - quản lý - doanh nghiệp) chưa thật sự chặt chẽ. Đội ngũ cán bộ KH&CN chủ yếu làm kiêm nhiệm (chiếm 57,1%); thu hút đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh...

Nhằm tiếp tục phát huy những kết quả đạt được và khắc phục những tồn tại, hạn chế, Quảng Ninh đã ban hành nghị quyết mới cho giai đoạn kế tiếp thay thế Nghị quyết 04. Theo đó, ngày 13-3-2017, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU về phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020. Trong đó, đổi mới tư duy, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của chính quyền đối với KH&CN là nhiệm vụ, giải pháp đầu tiên được đưa ra để thực hiện tốt Nghị quyết. Cấp uỷ đảng, chính quyền các cấp, tổ chức, doanh nghiệp xác định rõ phát triển KH&CN là sự sống còn của tổ chức, cơ quan, đơn vị. Công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển KH&CN phải gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo quốc phòng, an ninh từ tỉnh, ngành đến địa phương. Thành lập Ban Chỉ đạo phát triển KH&CN từ tỉnh đến cấp huyện, trong đó bí thư cấp uỷ là trưởng ban chỉ đạo, chủ tịch UBND cấp huyện trực tiếp phụ trách lĩnh vực KH&CN. Người đứng đầu cấp uỷ, chính quyền; các sở, ban, ngành, đoàn thể, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phải quan tâm sâu sát và chỉ đạo triển khai thực hiện lĩnh vực KH&CN có trọng tâm, trọng điểm, sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn. Cùng với đó, đồng hành cùng doanh nghiệp, quan tâm hỗ trợ, đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp KH&CN.

Nghị quyết 07 cũng xác định nhiệm vụ, giải pháp thực hiện là cần đẩy mạnh huy động các nguồn vốn đầu tư cho phát triển KH&CN. Hiện nay, kinh phí từ ngân sách nhà nước không còn là kênh duy nhất đầu tư cho KH&CN, bởi các thành phần kinh tế, doanh nghiệp và toàn xã hội đã quan tâm đầu tư cho KH&CN. Quảng Ninh cũng triển khai Đề án Trung tâm ươm tạo công nghệ và doanh nghiệp KH&CN theo mô hình là do doanh nghiệp quản lý. Phát huy hiệu quả Quỹ Phát triển KH&CN cấp tỉnh trong việc hỗ trợ chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ. Hướng dẫn, vận động doanh nghiệp thành lập Quỹ Phát triển KH&CN để đầu tư phòng thí nghiệm, đào tạo, phát triển hoạt động KH&CN trong doanh nghiệp. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức KH&CN hoạt động, chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ để phát triển doanh nghiệp KH&CN.

Các trường đại học, cao đẳng phát triển các nhóm nghiên cứu tham gia đề xuất, dự tuyển thực hiện các nhiệm vụ KH&CN; chủ động tiếp xúc, làm việc với doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu nghiên cứu, ứng dụng, xây dựng nhiệm vụ KH&CN, đề xuất Nhà nước hỗ trợ thực hiện; có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp thu hút chuyên gia nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ làm việc trong doanh nghiệp. Tiếp tục củng cố, tăng cường tiềm lực của các tổ chức KH&CN...

Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã đề ra một số nhiệm vụ và giải pháp cần thực hiện để tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết 07, như: Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của KH&CN; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ cơ chế quản lý, tổ chức, hoạt động trong KH&CN; khuyến khích hoạt động tự nghiên cứu, hoạt động ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ; phát triển thị trường, đẩy mạnh hợp tác, mở rộng hội nhập quốc tế về KH&CN.

Nguyễn Hoa