Những ngày giáp Tết Nguyên đán Quý Tỵ 2013, chúng tôi có dịp trở lại đảo Hà Loan. Đây là thôn đảo duy nhất của xã Cộng Hoà và cũng là thôn đảo duy nhất của TP Cẩm Phả. Vừa đặt chân lên đảo, ấn tượng nhất đối với chúng tôi là con đường bê tông phẳng lỳ nối từ bến đò, uốn lượn quanh thôn, hai bên đường là những thửa ruộng phủ một màu xanh, xen kẽ những ngôi nhà xây kiên cố. Những công trình trường học, nhà văn hoá thôn được đầu tư xây dựng khang trang. Tiếng ô tô chuyên chở nguyên vật liệu, tiếng máy thi công công trình đê ngăn mặn sôi động cả một góc đảo...
Hiện nay, đảo Hà Loan có 65 hộ dân với 350 khẩu, dân tộc thiểu số chiếm khoảng 50%, chủ yếu là dân tộc Sán Dìu. Còn nhớ, cách đây khoảng 6 năm về trước, Hà Loan là một thôn đảo khó khăn, có tỷ lệ hộ nghèo khá cao trong xã. Có năm, trung bình số hộ nghèo chiếm tới hơn 1/3 tổng số hộ trong thôn. Vì địa hình, giao thông đi lại cách trở, nhiều người ví Hà Loan giống như một “ốc đảo”. Trước đây, nói đến Hà Loan là mọi người nghĩ ngay tới một thôn tập trung nhiều cái “không” nhất; như không đường, không điện… Bây giờ thì mọi chuyện đã khác, nhờ sự quan tâm đầu tư của nhà nước, tỉnh, địa phương, đầu năm 2007, điện lưới quốc gia đã về đến đảo. Có điện, cuộc sống của người dân trên đảo có nhiều thay đổi, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. Ông Đinh Văn Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Cộng Hoà, nói: “Mặc dù là một thôn đảo, điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn nhưng so với 9 thôn trong xã, Hà Loan là một trong 3 thôn đứng đầu về phát triển kinh tế của xã. Theo số liệu thống kê đến cuối năm 2012, thôn đảo Hà Loan không còn hộ nghèo…”. Hiện nay, việc phát triển kinh tế của bà con trên đảo vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Nhà nào cũng có ruộng trồng lúa, ít nhất là 7 sào ruộng. Những năm gần đây, nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật trồng trọt, đưa các giống mới vào trồng nên năng suất, sản lượng lương thực cũng tăng cao, trung bình khoảng trên 40 tạ/ha. Cùng với trồng lúa, bà con trên đảo trồng các loại cây hoa màu khác như: khoai lang, ngô, lạc… Ngoài ra, tranh thủ lúc nông nhàn, bà con vẫn đi ra biển bắt thêm con vạng, ngao, cù kỳ… để thêm thu nhập, cải thiện đời sống.
Dẫn tôi dạo một vòng quanh xã đảo, ông Trương Văn Kim, Trưởng thôn Hà Loan, cho biết, chuyển biến rõ nét nhất ở đảo này là từ khi thôn có điện lưới quốc gia và được đầu tư các tuyến đường giao thông liên thôn. Trước đây, ai cũng ái ngại mỗi khi trời mưa, những con đường đất trong thôn lầy lội khó đi, nhưng nay những con đường liên thôn đều được bê tông hoá khang trang, sạch sẽ, thuận tiện cho việc đi lại. Bên cạnh đường liên thôn, năm 2010, Hà Loan cũng được đầu tư xây dựng lại phân hiệu Hà Loan, thuộc Trường Tiểu học và THCS Cộng Hoà. Hiện nay, phân hiệu này có tổng số 32 học sinh từ cấp học Mầm non đến Tiểu học. Đời sống kinh tế phát triển, người dân trong thôn cũng quan tâm nhiều hơn tới việc học hành của con cái. Chị Đinh Thị Thương, giáo viên mầm non, chia sẻ: Nhìn chung các bậc phụ huynh ở thôn đảo bây giờ đã biết chú ý đến việc học của con em mình nhiều hơn. Các bé đến tuổi đi học đều được đưa đến trường, hầu như không có hiện tượng bỏ học.
Cũng do kinh tế phát triển đã kéo theo đời sống tinh thần phát triển. Tình cờ đến Hà Loan, chúng tôi được tham gia một buổi sinh hoạt văn hoá của bà con tại ngôi miếu thờ thần hoàng của làng, người khai sinh ra thôn đảo Hà Loan. Theo ông Kim, Trưởng thôn, ngoài những ngày lễ, tết, thì một năm chia làm 4 quý và người dân trong làng cũng chia làm 4 nhóm thay phiên tổ chức làm lễ cúng thần hoàng. Với mục đích chính là cầu mong cho mưa thuận, gió hoà, mùa màng tươi tốt, mọi gia đình trong thôn đảo đều bình an, gặp nhiều may mắn. Ngôi miếu thờ nhỏ bé nằm khiêm nhường giữa rừng cây cổ thụ có đến hàng trăm năm tuổi, hướng quay ra biển. Nghe nói, ngôi miếu này đã có từ rất lâu đời, năm 1999 được bà con thôn đảo xây dựng lại. Ông Chu Văn Dương, 84 tuổi trăn trở, “Giá như có kinh phí, ngôi miếu này sẽ được đầu tư xây dựng lại to hơn, khang trang hơn, đáp ứng được mong mỏi của người dân trên đảo...”.
Khi nói về sự phát triển của Hà Loan, ông Dương cho biết: Trước đây thôn đảo Hà Loan còn nghèo, nhà cửa còn lụp xụp, nhưng nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, tỉnh cũng như các đơn vị, ban, ngành địa phương, đến nay cơ sở hạ tầng trong thôn được đầu tư xây dựng khang trang, bà con được tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi. Từ đó đời sống người dân khấm khá dần lên. Các hộ dân trên đảo đã sắm sửa được những trang thiết bị hiện đại để phục vụ cuộc sống…
Rời Hà Loan trên một chuyến đò vào một buổi chiều đông, tôi cảm nhận được rất rõ sự chuyển biến đi lên của thôn đảo này. Tuy nhiên, để Hà Loan phát triển hơn thì việc xây dựng một cây cầu nối liền đảo với trung tâm xã là hết sức cần thiết, đáp ứng lòng mong mỏi bao năm của người dân nơi đây. Bởi hiện nay, để đi vào được đất liền, người dân thôn đảo Hà Loan vẫn phải đi đò vào những ngày nước lớn và lội bộ vào những ngày nước kém với tổng chiều dài quãng đường là hơn 1km. Dẫu biết rằng, cuộc sống của người dân thôn đảo Hà Loan hôm nay đã có những chuyển biến nhưng khó khăn, thách thức vẫn còn nhiều khi việc nối đất liền với đảo vẫn chưa được thực hiện. Được biết, cách đây mấy năm, bà con thôn đảo cũng từng nghe nhắc đến một dự án công trình xây cầu nối liền thôn đảo với đất liền nhưng không hiểu sao, thời gian trôi đi, dự án đó cũng dần chìm vào quên lãng…
Thu Nguyên
