Do khó khăn nhiều bề, có những thời điểm không ít người dân trên đảo Quan Lạn (huyện Vân Đồn) hoặc vượt biên, hoặc bỏ về đất liền sinh sống. Những ai rời đảo ngày ấy, nay quay lại khó mà hình dung được sự đổi thay trên đảo.
Đảo Quan Lạn gồm hai xã Quan Lạn và Minh Châu. Dân số cả đảo chưa đến 5 ngàn (Quan Lạn: 3.600 khẩu; Minh Châu: 1.028 khẩu). Thực ra thì những khó khăn trên đảo đến nay vẫn chưa hết bởi cách xa đất liền, cũng như các xã đảo khác của huyện Vân Đồn và huyện Cô Tô, đảo Quan Lạn chưa có điện lưới quốc gia, thiếu nguồn nước ngọt phục vụ sinh hoạt và sản xuất, thông tin liên lạc khó khăn, các sự nghiệp y tế, giáo dục chưa phát triển… Thế nhưng sự đổi thay trên đảo nói như một bác trai lớn tuổi ngồi cùng tàu cao tốc với tôi hôm bác về làm lễ thanh minh ở đảo quê hương Quan Lạn thì “nó cứ diễn ra từng ngày, từng giờ”. Qua câu chuyện của những người con của đảo về làm lễ thanh minh hôm ấy, tôi thêm hiểu sự đổi thay của Quan Lạn mới thật lớn lao biết nhường nào. Sự đổi thay của đảo Quan Lạn diễn ra ngay từ TP Hạ Long. Bởi khác với trước, mỗi tuần chỉ có một vài chuyến tàu gỗ đi mãi mới ra đến đảo, nay từ Hạ Long, ngồi tàu cao tốc chỉ mất tiếng rưỡi là đã có mặt ở Quan Lạn. Còn đi từ Vân Đồn, nếu thuận tiện thì chỉ chưa đầy 45 phút đã có thể đặt chân lên đảo. Nhớ lần đầu ra đảo cách đây chừng hơn chục năm, tôi thấy ngoài một vài nhà hàng, nhà nghỉ thì khi ấy Quan Lạn, Minh Châu vẫn là những xóm chài nghèo xơ xác. Thay vào hình ảnh ấy, nay Minh Châu, Quan Lạn đã là những khu dân cư rất trù phú với những mái ngói đỏ tươi. Nhiều nhà cao tầng, biệt thự đã mọc lên nhanh chóng cùng sự phát triển của ngành du lịch trên đảo để đón du khách. Nếu trước kia, trong cơ cấu kinh tế, ngành ngư thứ nhất, nông nghiệp thứ nhì thì nay đã khác. Bí thư Đảng uỷ xã Quan Lạn, anh Hoàng Trí Dũng cho biết, hè đến, trung bình mỗi ngày Quan Lạn đón trên 5 ngàn lượt du khách, cao hơn dân số trên đảo. Được sự định hướng, động viên, tạo điều kiện của chính quyền, nhiều hộ dân trên đảo đã mạnh dạn chuyển sang làm du lịch bằng cách vay vốn đầu tư xây dựng các nhà hàng, khách sạn để đón du khách. Ngoài những nhà dân đón khách du lịch theo hình thức homestay, trên đảo Quan Lạn hiện có hàng trăm nhà nghỉ, khách sạn tiêu chuẩn với khoảng gần 600 phòng nghỉ. Tuy lượng khách ra đảo nhiều, có khi là quá tải nhưng những người dân kinh doanh dịch vụ du lịch trên đảo không có thói quen “chặt chém” như ở nhiều khu du lịch khác. Điều này khiến du khách hài lòng, làm tăng thêm sức hút của thương hiệu du lịch đảo Quan Lạn. Du lịch phát triển, kéo theo sự đi lên của các ngành kinh tế khác và sự phát triển chung của đời sống kinh tế - xã hội trên đảo. Một người dân ở Quan Lạn bảo rằng tới đây khi đảo có điện lưới quốc gia, có thể những người đã rời đảo sẽ lại quay về đảo sinh sống…
Đợt vừa rồi ra đảo, tôi có chụp một số hình ảnh về sự đổi thay của Quan Lạn, Minh Châu. Khi khoe với một đồng nghiệp lớn tuổi, chú này hỏi “Chụp ở đâu đấy, bên Cái Dăm à?”. Đổi thay nhanh thế đấy! Quan Lạn giờ đã phát triển đến nỗi có người ngỡ như phố ở Cái Dăm (TP Hạ Long) rồi cơ đấy! Hôm ra đảo, trò chuyện với các đồng chí lãnh đạo của hai xã, tôi cứ đi hết từ ngạc nhiên này đến thú vị khác. Đặc biệt, tôi rất nhớ câu chuyện của Chủ tịch UBND xã Minh Châu, anh Nguyễn Thành Sang về công tác xoá đói, giảm nghèo của xã. Khi tôi đề cập đến nội dung này, anh Sang bảo: “Nhà báo ơi, nghèo còn không còn nữa là chứ đừng nói đến đói”. Qua câu chuyện của Chủ tịch UBND xã Minh Châu, tôi được biết, hộ nghèo cuối cùng của xã mới đây đã thoát nghèo. Ở nhiều địa phương khác có tình trạng “bình bầu” để được xét là hộ nghèo nhưng ở đây thì ngược lại, không nhà nào muốn bị liệt vào danh sách ấy. Kinh tế phát triển, số hộ khá, giàu ở cả Minh Châu và Quan Lạn ngày càng nhiều. Nhiều hộ chỉ thắng một vài vụ sứa là đã trở thành tỷ phú rồi. Vụ sứa vừa rồi ngư dân trên đảo cũng “trúng lớn”. Trung bình một ngày, mỗi gia đình có thể kiếm được từ 3 đến 5 triệu đồng là chuyện thường. Chả thế mà mới chỉ 3 tháng đầu năm, xã Minh Châu đã hoàn thành vượt mức kế hoạch thu ngân sách của cả năm 2013.
Dẫu vẫn còn nhiều khó khăn nhưng Quan Lạn giờ đã khác xưa nhiều lắm. Tiềm năng, thế mạnh của đảo đang dần được đánh thức, khai thác để làm đổi thay đời sống người dân. Thật đáng khâm phục, vẻ vang thay những người đã khắc phục khó khăn, bám trụ lại để canh trời, giữ biển, xây dựng đảo.
Đỗ Ngọc Hà
