Đã 61 năm trôi qua kể từ ngày giải phóng Khu mỏ, cũng ngần ấy năm, thế hệ nối tiếp thế hệ, những người con của vùng đất mỏ năm xưa đã cần mẫn, sáng tạo bắt tay vào sự nghiệp xây dựng và kiến thiết quê hương. Để hôm nay Quảng Ninh trở thành một vùng đất năng động, phát triển với khí thế mới, diện mạo mới...
Trong những ngày tháng 4 lịch sử này, chúng tôi tìm về vùng đất mỏ Mạo Khê (TX Đông Triều), nơi chi bộ Đảng đầu tiên được thành lập năm 1930. Phát huy truyền thống cách mạng, lớp lớp các thế hệ cán bộ, nhân dân nơi đây đã và đang sống, cống hiến để làm rạng danh vùng đất mỏ anh hùng.
Đưa chúng tôi đi thăm điểm di tích nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên ở Khu mỏ Mạo Khê, ông Nguyễn Văn Lực, nguyên cán bộ Công ty Than Mạo Khê (khu Dân Chủ, phường Mạo Khê) bồi hồi chia sẻ: Từ cuối năm 1954, sau khi tiếp quản Vùng mỏ, gia đình tôi cùng nhiều gia đình khác từ các tỉnh lân cận tới cư trú tại đây để vào làm thợ mỏ ở Mỏ than Mạo Khê. Ngày ấy, cả Khu mỏ công nhân chỉ ở trong những mái nhà tranh tre nứa lá tạm bợ, cuộc sống rất khó khăn. Tuy vất vả, nhưng các gia đình thợ mỏ đều tình cảm, đầm ấm, đoàn kết, gắn bó. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, những tháng ngày đó, thợ mỏ Mạo Khê vừa tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, vừa hăng hái quyết tâm bắt tay vào công cuộc khôi phục mỏ; tổ chức các phong trào thi đua lao động sản xuất, mở rộng quy mô, từng bước nâng cao năng suất lao động và sản lượng khai thác...
Khu mỏ ngày ấy đã đổi thay từng ngày. Những con đường trong khu đã được bà con đóng góp làm mới sạch sẽ, nhiều khu ao lầy được thay bằng những ngôi nhà tầng khang trang, kiên cố; điện, đường, trường, trạm đã được xây dựng khá đồng bộ. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân trên địa bàn ngày càng được nâng cao. Khu mỏ Mạo Khê xưa giờ đã là phường Mạo Khê, là đô thị loại IV của thị xã…
“Phường Hà Lầm, TP Hạ Long giờ không còn dấu tích của những con đường đất lầy lội, quanh co dẫn lối vào mỏ than, cũng chẳng còn những xóm thợ nằm hiu hắt ven đường. Khu chợ xưa làm thuần tranh, tre, liếp, giờ đã được xây dựng hiện đại. Những con đường lầy lội giờ đã thành phố khang trang với sự đổi mới của xóm thợ…” - Đó là những chia sẻ của ông Vũ Tất Đạt, khu 6, phường Hà Lầm. Gia đình ông Đạt cũng là gia đình thợ mỏ truyền thống trên vùng mỏ khi cả hai thế hệ cha và con thay nhau nối nghề ở Công ty Than Hà Lầm.
Trong câu chuyện chia sẻ với chúng tôi, ông Đạt bồi hồi nhớ về những tháng ngày gian nan của công nhân mỏ khi điều kiện sản xuất còn hạn chế với sức người khai thác thủ công là chủ yếu, nhưng thế hệ thợ mỏ của ông ngày ấy đã hăng hái cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng quê hương đất nước. Ông bảo: Giờ về hưu, vào dịp kỷ niệm của mỏ được trở về Công ty, chứng kiến những đổi thay trong sản xuất hiện đại, đời sống thợ mỏ được quan tâm chu đáo, sản lượng khai thác năm sau cao hơn năm trước tôi thấy phấn khởi lắm, giống như mình được tiếp thêm niềm vui, thêm sức lực…
Từ một vùng đất khó khăn, điêu tàn sau ngày giải phóng, trải qua hơn 60 năm, Vùng mỏ Quảng Ninh xưa, nay đã trở thành trung tâm sản xuất công nghiệp, khai thác than, nhiệt điện sôi động; trung tâm thương mại, du lịch mỗi năm thu hút hàng triệu lượt khách quốc tế. Đất mỏ Cẩm Phả là một điển hình, trong suốt quá trình phát triển với truyền thống “Kỷ luật - Đồng tâm” của công nhân vùng mỏ, Cẩm Phả đã vươn mình phát triển mạnh mẽ trở thành thành phố đô thị loại II của tỉnh. Chỉ tính từ năm 2010 đến nay, Cẩm Phả đã thực hiện đầu tư trên 260 dự án, công trình, với tổng mức đầu tư trên 2.290 tỷ đồng. TP Cẩm Phả ngày hôm nay đang khẳng định là cực tăng trưởng của tỉnh và là “đòn bẩy” cho phát triển kinh tế - xã hội vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Tại TP Hạ Long, thủ phủ của tỉnh, từ một thị xã nhỏ bé, Khu mỏ Hòn Gai xưa, TP Hạ Long nay đã có sự phát triển vượt bậc với diện mạo đổi thay từng ngày, đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện trên các lĩnh vực, thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của thành phố thủ phủ của tỉnh. Tính riêng 5 năm gần đây, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân tăng 19,4%/năm (kế hoạch 15%). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng dịch vụ, công nghiệp, xây dựng tăng. Tổng vốn đầu tư phát triển xã hội trên địa bàn 5 năm ước đạt 50.000 tỷ đồng, tăng bình quân 9,7% năm.
Những Khu mỏ Quảng Ninh xưa đang đổi thay từng ngày. Truyền thống “Kỷ luật - Đồng tâm” của công nhân vùng mỏ đã và đang hun đúc cho lớp lớp thế hệ hôm nay sống, làm việc, xây dựng quê hương ngày càng đổi mới, phát triển.
Nguyễn Thanh
