Dự án đầu tư xây dựng công trình đường dây 500kV Quảng Ninh - Mông Dương là dự án quan trọng nhằm truyền tải điện năng từ Trung tâm Nhiệt điện Mông Dương vào hệ thống điện quốc gia. Theo tiến độ cam kết giữa Chính phủ Việt Nam và nhà thầu BOT Nhiệt điện Mông Dương 2, dự án sẽ phải hoàn thành đóng điện vào ngày 6-3-2014. Tuy nhiên, do gặp nhiều vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng (GPMB) nên dự án đang gặp không ít khó khăn trong công tác thi công.
Dự án đầu tư xây dựng đường dây 500kV Quảng Ninh - Mông Dương có tổng mức đầu tư 946 tỷ đồng do Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia làm chủ đầu tư. Ngày 11-9-2007, dự án được UBND tỉnh phê duyệt hướng tuyến, đường dây, vị trí xây dựng các cột điện tại Quyết định số 3301/QĐ-UBND và đã chính thức được chủ đầu tư khởi công vào tháng 12-2012. Với chiều dài hơn 25,2km, điểm đầu là trạm 500kV Quảng Ninh (xã Thống Nhất, Hoành Bồ), điểm cuối là Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương (Cẩm Phả), dự án sẽ bao gồm 57 vị trí móng cột, ảnh hưởng đến diện tích đất của hơn 300 hộ dân thuộc 2 địa phương là Hoành Bồ và Cẩm Phả. Phần lớn những vị trí cột và hướng tuyến chủ yếu đi qua địa hình phức tạp, nhiều đồi núi, rừng cây. Nhận thức rõ được chủ trương của tỉnh và tầm quan trọng của dự án, năm 2011, UBND huyện Hoành Bồ và UBND thành phố Cẩm Phả đều đã ra thông báo về việc thu hồi đất và cả 2 địa phương đều đã tích cực tiến hành triển khai công tác bồi thường GPMB từ năm 2011. Tuy nhiên, sau 2 năm triển khai cho đến tháng 10-2013, dự án vẫn gặp không ít vướng mắc trong công tác GPMB dẫn đến khối lượng công việc còn khá lớn. Cụ thể, đơn vị thi công mới tiến hành đào đúc được 55/57 vị trí cột, tổ chức kéo dây 22/57 vị trí cột.
Sau khi tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy, bên cạnh nguyên nhân do nhiều hộ dân chưa nhận thức được tầm quan trọng của dự án và hiểu đúng về pháp luật của Nhà nước và những chính sách hỗ trợ trong công tác GPMB, thì một phần còn do sự phối hợp của chủ đầu tư đối với các địa phương vẫn còn khá lỏng lẻo. Ngay như theo báo cáo của UBND huyện Hoành Bồ, trong năm 2012, huyện Hoành Bồ đã tích cực chỉ đạo các ngành thuộc huyện và UBND các xã có tuyến đi qua phối hợp với chủ dự án để đẩy nhanh tiến độ GPMB. Đến tháng 10-2012, huyện Hoành Bồ đã bàn giao cho chủ dự án 20/20 vị trí móng cột để thi công. Năm 2013, khi tiến hành thi công, chủ dự án mới phát hiện đã vẽ sai hành lang tuyến 3 vị trí móng cột. Mặc dù hồ sơ bị sai lệch nhưng từ tháng 3 đến 9-2013, Công ty TNHH MTV Xây lắp điện 1 (đơn vị thay mặt chủ đầu tư thực hiện công tác GPMB) vẫn không bố trí nhân lực và cung cấp đầy đủ hồ sơ hướng tuyến theo đúng hiện trạng để huyện Hoành Bồ thực hiện công tác đền bù. Trong khi chờ cung cấp đủ hồ sơ, UBND huyện Hoành Bồ vẫn tiến hành kiểm tra, xác minh và lập phương án bồi thường, hỗ trợ tại các vị trí trên. Còn tại thành phố Cẩm Phả, tính đến hết tháng 4-2013, thành phố đã tổ chức bàn giao toàn bộ các vị trí chân cột cho chủ dự án. Đối với phần hành lang đường dây, đến nay mới có 89/126 hộ ký phương án, nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Nguyên nhân khiến cho công tác bồi thường đối với hành lang an toàn đường điện trên địa bàn bị chậm là do chủ đầu tư chỉ đạo đơn vị tư vấn đo đạc, xác định ranh giới ngoài thực địa không thống nhất (ban đầu xác định hành lang an toàn của tuyến có khẩu độ rộng là 40m, sau đó điều chỉnh xuống 36m). Tuy nhiên, sau khi tiến hành điều chỉnh, chủ đầu tư đã không phối hợp cùng với địa phương để tổ chức họp bàn, thông báo, giải thích lý do cho người dân trong vùng dự án hiểu, dẫn tới các hộ dân không đồng thuận ký hồ sơ trích lục.
Theo báo cáo của Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia, nếu đưa vào vận hành, dự án sẽ truyền tải điện năng từ Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương với quy mô công suất 4x500MW vào hệ thống điện Quốc gia, tạo mối liên kết mạnh, đảm bảo vận hành an toàn, tin cậy trong hệ thống điện, giảm tổn thất điện năng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện. Tầm quan trọng của dự án đã rõ, nếu những nút thắt trong công tác GPMB không sớm được tháo gỡ, hệ thống truyền tải quốc gia sẽ phải gánh trọng tải quá lớn dẫn đến việc điều tiết nguồn điện không được đảm bảo. Đáng chú ý hơn, nếu dự án không hoàn thành theo đúng tiến độ đã cam kết, Chính phủ Việt Nam sẽ phải bồi thường mỗi ngày 304.000 USD cho nhà thầu BOT Nhiệt điện Mông Dương 2. Điều này không những gây tổn thất cho ngân sách nhà nước mà còn gây ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Quảng Ninh đối với các nhà đầu tư nước ngoài và nhà thầu ngoại.
Thiết nghĩ, để dự án có thể hoàn thành đúng tiến độ, Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia và Ban Quản lý dự án các công trình điện Miền Bắc cần có sự phối hợp chặt chẽ với địa phương, để tiến hành xác minh lại thực địa và hoàn thiện các thủ tục cần thiết đối với những trường hợp sai lệch để phê duyệt bổ sung. Đồng thời tăng cường nhân lực, thiết bị, máy móc để đẩy nhanh tiến độ thi công đối với những vị trí cột đã hoàn thành công tác GPMB.
Hoàng Nga
