Cô Tô có một vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, an ninh quốc phòng. Vì vậy thời gian qua huyện được Trung ương và tỉnh quan tâm đầu tư về hạ tầng kỹ thuật cũng như các lĩnh vực khác nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, hiện nay Cô Tô chưa có điện lưới quốc gia; để phát huy thế mạnh của huyện đảo tiền tiêu này tỉnh đã làm việc với Tổng Công ty Điện lực miền Bắc triển khai Dự án đầu tư đưa điện lưới ra huyện Cô Tô.
Những nỗ lực ban đầu
Từ năm 1999, Cô Tô đã xây dựng trạm phát điện diesel và lưới điện hạ thế với tổng vốn đầu tư trên 2 tỷ đồng và được đầu tư cải tạo, nâng cấp vào năm 2008. Hiện nay, Cô Tô đã lắp đặt 21 cụm diesel, tổng công suất 1.300kVA, trong đó thị trấn Cô Tô có 2 trạm với 1 máy 400kVA, 2 máy 250kVA, 2 máy 135kVA; xã Đồng Tiến có 8 cụm, xã Thanh Lân có 11 cụm máy diesel với công suất từ 5 đến 35kVA. Năm 2001, huyện Cô Tô đã đầu tư lắp đặt 53 trạm pin mặt trời cho các cơ quan hành chính sự nghiệp và một số hộ dân với tổng công suất 15kW tại thị trấn Cô Tô bằng nguồn vốn từ Chương trình Biển Đông, hải đảo.
Hiện nay, tại 2 xã Đồng Tiến và Thanh Lân, giá thành sản xuất điện khá cao, trung bình từ 15.000 đồng đến 20.000 đồng, đặc biệt có cụm đến 25.000 đồng/kWh. Hàng năm ngân sách huyện phải chi khoảng 7 tỷ đồng dành cho hỗ trợ tiền dầu phát điện và sửa chữa, bảo dưỡng hệ thống cấp phát điện.
Tuy nhiên, tại huyện đảo Cô Tô điện chỉ được phát theo giờ, thị trấn có điện từ 11 giờ đến 13 giờ và từ 17 giờ đến 23 giờ; phát điện bổ sung cho các cơ quan vào giờ làm việc hàng ngày. Ngoài ra, tại các cụm điện của 2 xã Thanh Lân và Đồng Tiến chủ yếu chỉ phát điện trong khoảng thời gian từ 18 giờ đến 22 giờ hàng ngày. Vào mùa hè do nhu cầu sử dụng điện năng cao nên hệ thống điện khu vực trung tâm huyện liên tục đóng, ngắt; các khu dân cư bị cắt điện vào giờ cao điểm; một số cơ quan của huyện nhiều ngày không có điện trong giờ hành chính. Hơn nữa, xăng dầu tăng giá (mới đây xăng tăng 2.100 đồng/lít) đã đẩy giá xăng hiện tại là 22.900 đồng/lít khiến giá thành sản xuất điện tăng rất cao. Tình trạng thiếu điện hiện nay đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và sản xuất kinh doanh của người dân và các doanh nghiệp trên địa bàn huyện do đó việc phát triển hệ thống cấp điện cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân trên đảo phải được ưu tiên hàng đầu.
Đến Dự án đưa điện lưới ra đảo
Trước thực trạng này, việc đầu tư hệ thống điện lưới ra đảo Cô Tô là rất cần thiết. Trong buổi làm việc tháng 10-2011, tỉnh Quảng Ninh và Tập đoàn Công nghiệp Than -Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) đã đạt được thoả thuận hỗ trợ kinh phí xây dựng hệ thống cáp điện cho đảo Cô Tô. Theo đó, Vinacomin cam kết sẽ hỗ trợ 50% tổng chi phí đầu tư hệ thống cáp điện ra huyện đảo Cô Tô với số vốn đầu tư khoảng 300 tỷ đồng. Đặc biệt, mới đây UBND tỉnh cũng đã có cuộc làm việc với Tổng Công ty Điện lực miền Bắc để triển khai đưa điện lưới ra đảo Cô Tô. Hiện nay công tác triển khai Dự án đưa điện lưới ra huyện đảo Cô Tô đã hoàn thành bước khảo sát, lập sơ bộ dự án đầu tư. Dự án bao gồm đầu tư xây dựng trạm 110kV tại Vân Đồn, kéo điện từ trạm 110kV Vân Đồn ra xã đảo Quan Lạn và kéo điện từ xã đảo Quan Lạn ra huyện Cô Tô. Qua khảo sát, hướng tuyến cấp điện từ trạm 110kV Vân Đồn ra huyện đảo Cô Tô có tổng chiều dài 65km (Trạm 110kV Vân Đồn 1 - Trạm cắt Bản Sen - huyện đảo Cô Tô), nhu cầu sử dụng điện trong các giai đoạn 2015-2020-2030 tương ứng là 25,147MW, 46,835MW và 103,891MW. Theo đó, về phía Tổng Công ty Điện lực miền Bắc sẽ huy động tối đa nguồn lực triển khai và đóng điện cho trạm 110kV Vân Đồn ngay trong năm 2012; đồng thời cam kết xây dựng lưới phân phối đến từng hộ dân do ngành Điện quản lý tại Cô Tô.
Nhằm cụ thể hoá công tác thực hiện, Tổng Công ty Điện lực miền Bắc cùng tỉnh sẽ thành lập Ban chỉ đạo để triển khai các nội dung đầu tư, trong đó Tổng Công ty Điện lực miền Bắc sẽ đóng vai trò là chủ đầu tư của dự án. Về ranh giới đầu tư, hai bên thống nhất ngành Điện sẽ đầu tư trạm 110kV Vân Đồn, cột và đường dây 110kV từ trạm 110kV Vân Đồn đến thôn Đài Chuối (xã Vạn Yên, huyện Vân Đồn) và lưới điện phân phối đến từng nhà dân trên huyện đảo Cô Tô. Phấn đấu nối từ Đài Chuối đến Quan Lạn và từ Quan Lạn đến Cô Tô sẽ sử dụng nguồn kinh phí của tỉnh Quảng Ninh. Tỉnh Quảng Ninh và ngành Điện sẽ có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện một số cơ chế nhằm triển khai dự án nhanh nhất. Hai bên nhất trí toàn bộ dự án sẽ được lập trong tháng 4-2012, chính thức khởi công vào đầu quý III năm 2012 và hoàn thành trong quý III năm 2013.
Như vậy ước mơ của người dân Cô Tô sắp trở thành hiện thực. Việc đưa hệ thống điện lưới ra huyện đảo tiền tiêu này sẽ góp phần đảm bảo nguồn năng lượng phục vụ sản xuất, sinh hoạt, nâng cao đời sống cho người dân đảo xa.
Hiểu Trân
