Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, thời gian qua, ngành giáo dục Quảng Ninh đã tích cực đưa nội dung giáo dục địa phương (GDĐP) vào trường học. Điều này đã góp phần giúp học sinh trong toàn tỉnh có nội dung thống nhất về lịch sử, địa lý, văn hóa… địa phương để học tập trong giờ học chính khóa. Giáo viên đã có thêm tài liệu để nghiên cứu, biên soạn kế hoạch bài dạy phù hợp, sinh động, phong phú kiến thức địa phương vào các tiết dạy.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, GDĐP đã được Bộ GD&ĐT đưa vào chương trình giáo dục từ nhiều năm nay. Với cấp tiểu học, GDĐP được thực hiện theo 2 hướng. Một là lồng ghép, tích hợp vào các môn học khi có các nội dung liên quan đến địa phương thì giới thiệu cho học sinh. Hai là có phân phối chương trình dạy các tiết về lịch sử - địa lý địa phương (cụ thể ở môn lịch sử - địa lý lớp 4, lớp 5; mỗi lớp có dành thời lượng khoảng 2 tiết cho GDĐP).
Tuy nhiên, nội dung GDĐP ở tiểu học trước đây chưa có quy định cụ thể theo mạch kiến thức, không xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 5 mà tùy bài học, môn học, giáo viên linh hoạt để đưa các nội dung GDĐP vào. Mặt khác, nội dung GDĐP chỉ tập trung ở môn lịch sử - địa lý lớp 4, lớp 5. Vì không quy định cứng nên phần GDĐP ở cấp học giao các địa phương tự lựa chọn nội dung, xây dựng nội dung để giáo dục cho học sinh, dựa trên tài liệu do địa phương lựa chọn.
Ở cấp THCS, THPT thì có tiết học riêng về GDĐP nhưng số lượng tiết học/năm học/lớp còn khá ít và chủ yếu được triển khai đối với các môn học như địa lý, lịch sử và ngữ văn. Từ năm học 2015-2016, nội dung lịch sử địa phương được tỉnh đưa vào trong nội dung ôn thi học sinh giỏi cấp tỉnh.
Năm học 2020-2021, chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 bắt đầu được triển khai. Nội dung GDĐP được Bộ chỉ đạo đưa vào chương trình giảng dạy một cách đầy đủ, cập nhật và khoa học hơn. Một trong những điểm mới của chương trình GDPT 2018 là các tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư tổ chức xây dựng, thẩm định nội dung GDĐP, báo cáo Bộ GDĐT xem xét phê duyệt ban hành; GDĐP là nội dung bắt buộc trong chương trình GDPT.
Ở cấp tiểu học, nội dung GDĐP được tích hợp với hoạt động trải nghiệm. Ở cấp THCS và THPT, nội dung GDĐP có vị trí tương đương các môn học khác (35 tiết/học sinh/năm học, có kiểm tra, đánh giá). Dự kiến, năm học 2021-2022, Quảng Ninh sẽ hoàn thành việc xây dựng tài liệu GDĐP ở các cấp học, các khối lớp.
Theo Sở GD&ĐT, tài liệu GDĐP tỉnh Quảng Ninh - từ lớp 1 đến lớp 12 được biên soạn trên nguyên tắc đảm bảo các nội dung GDĐP, bám sát các yêu cầu và nội dung theo khung giáo dục đã được UBND tỉnh phê duyệt. Nội dung GDĐP tỉnh Quảng Ninh phản ánh những vấn đề cơ bản và cập nhật thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp... của tỉnh, bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung…
Với tài liệu GDĐP, mỗi chủ đề được thiết kế theo từng bài học cụ thể với những thông tin đảm bảo tính chính xác, khoa học, gần gũi, dễ hiểu, giúp học sinh cảm nhận và hiểu rõ hơn những vấn đề của địa phương, quê hương Quảng Ninh.
Cô giáo Vũ Thị Bảo Yến, giáo viên dạy môn Lịch sử, Trường THPT Hòn Gai cho biết: Tôi rất muốn tài liệu GDĐP tỉnh Quảng Ninh cấp THPT sẽ nhanh chóng được hoàn thiện để giáo viên chúng tôi có tư liệu quý báu, khoa học, tổng thể đưa vào các bài giảng, giúp các em thêm tự hào về truyền thống của tỉnh.
Để GDĐP được đưa vào các trường học hiệu quả, thời gian tới, Sở GD&ĐT sẽ tăng cường tổ chức tập huấn thường xuyên hằng năm cho cán bộ, giáo viên về việc sử dụng, giảng dạy tài liệu GDĐP. Đề xuất Bộ GD&ĐT tổ chức các cuộc thi hằng năm về chủ đề em yêu lịch sử Việt Nam có nội dung liên hệ với địa phương; các hội thảo, chuyên đề về GDĐP. Sở cũng sẽ chỉ đạo các nhà trường tăng cường quan tâm đầu tư kinh phí để tổ chức các hoạt động cho học sinh tham quan học tập, tại các di tích ở quê hương nhằm giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống văn hóa cho học sinh.
Lan Anh
