Theo Bộ GD&ĐT, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp của hệ không chính quy năm 2007 chỉ đạt 49,31%. Trong đó, chuyên tu và đào tạo từ xa có tỷ lệ tốt nghiệp thấp nhất.
Lộn xộn
Theo báo cáo của Vụ Đại học & Sau Đại học (Bộ GD&ĐT) tại Hội nghị tổng kết đào tạo Đại học – Cao đẳng không chính quy, được tổ chức ngày 21/2, hiện cả nước có 200 trường tổ chức đào tạo không chính quy (vừa học, vừa làm hay còn gọi là hệ tại chức; đào tạo từ xa và đào tạo chuyên tu cũ). Trong số này, có 106 trường đại học và 94 trường cao đẳng.
Số liệu thống kê của Bộ GD&ĐT cho thấy, rất nhiều trường đã tuyển sinh vượt nhiều lần so với chỉ tiêu được giao. Hệ tại chức của Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển vượt 137,2%, hệ chuyên tu của trường này cũng vượt tới 142,8% so với chỉ tiêu của Bộ.
Việc lộn xộn ở hệ đào tạo không chính quy cũng xảy ra ở ngay “đầu vào”. Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, hầu hết các lớp mở xa trường đều có số lượng thí sinh dự thi tương đương với số trúng tuyển. Việc tổ chức thi tuyển sinh các lớp liên kết chỉ mang tính hình thức, chất lượng thấp.
Không những thế, một số trường như Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, còn tự ý “biên tập” khối thi: Thi vào hệ chính quy khối A với 3 môn Toán, Lý, Hóa nhưng cũng khối này ở hệ không chính quy lại là Toán, Văn, Lý.
Không chỉ bất tuân “luật lệ”, nhiều trường vì chạy theo số lượng mà chưa chú ý đến chất lượng đào tạo. Báo cáo của Bộ GD&ĐT cũng cho biết, hầu hết lớp liên kết đào tạo tại chức xa trường, học theo hình thức cuốn chiếu, thời khoá biểu quá tải (10 tiết/ngày). Một số trường không cung cấp chương trình đào tạo toàn khoá cho bên liên kết và người học để cùng phối hợp giám sát, quản lý như quy định.
Kém chất lượng
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Đình Cúc - Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định, chất lượng đào tạo hệ tại chức nói riêng và không chính quy nói chung, hiện “có vấn đề”. “Thi đầu vào ở nhiều nơi chưa đảm bảo, ảnh hưởng đến chất lượng.
Đó là chưa nói đến thực trạng ở hệ chính quy, hàng chục, thậm chí hàng trăm người mới lấy một, nhưng tỷ lệ ấy ở tại chức rất thấp (hơn 100 người, lấy đến 80 người). Nhưng theo tôi, nguyên nhân này có thể khắc phục được. Quan trọng là khâu quản lý quá trình giảng dạy và học” – Ông Cúc nói.
Giám đốc Học viện Báo chí & Tuyên truyền cho biết, năm học vừa qua, tỷ lệ sinh viên hệ tại chức tốt nghiệp của trường trung bình đạt trên 50%, lớp cao nhất đạt 70%. “Nếu làm cẩn thận, nghiêm túc, khách quan thì kết quả tốt nghiệp hệ tại chức ở các trường cũng không thể cao như hiện nay. Chúng tôi có những lớp không có sinh viên nào đạt điểm khá, điểm giỏi thì cực kỳ hiếm hoi” – Ông Cúc cho biết.
Cùng băn khoăn về chất lượng đào tạo, ông Phạm Ngọc Trúc - Phó Chánh Thanh tra, Bộ GD&ĐT khẳng định: Một số đơn vị triển khai đồng thời quá nhiều lớp liên kết đào tạo, số lượng sinh viên quá đông như Đại học Kinh tế Quốc dân, Trung tâm Giáo dục Thường xuyên tỉnh Phú Yên, Trung tâm Tại chức Cần Thơ…, dẫn đến khó khăn trong quản lý, không đảm bảo chất lượng đào tạo.
Đề cập đến vấn đề này, ông Nguyễn Thành Độ, Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, chưa thể rút ngắn được khoảng cách giữa đào tạo chính quy và đào tạo không chính quy trong thời gian ngắn. Số lượng sinh viên tăng nhanh, trong khi tỷ lệ giáo viên hầu như không đổi, dẫn đến thực trạng tỷ lệ sinh viên/giảng viên lớn hơn quy định của Bộ GD&ĐT rất nhiều.
Giải pháp
Trước thực trạng trên, Bộ GD&ĐT đã đề ra một số giải pháp khắc phục. Theo đó, ở khâu tuyển sinh, đề thi hệ tại chức của các trường đại học, cao đẳng phải được lấy từ ngân hàng đề của Cục Khảo thí & Kiểm định chất lượng giáo dục của Bộ. Riêng đề thi kết thúc học phần, kết thúc môn học, các trường thống nhất dùng ngân hàng đề thi hệ chính quy của trường. Đề thi này do Bộ kiểm tra, thẩm định.
Bộ GD&ĐT sẽ quy định điểm sàn tối thiểu để các trường quyết định điểm tuyển… Cùng với đó, các địa phương phải có trách nhiệm điều tra nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực, căn cứ vào điều kiện kinh tế xã hội, năng lực thực tế và điều kiện của các cơ sở đào tạo để mở các ngành nghề hợp lý.
| Học chỉ lấy bằng cấp là lãng phí Phát biểu tổng kết hội nghị, Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân nói: Gần đây, dư luận xã hội rất bức xúc về chất lượng sinh viên tốt nghiệp hệ không chính quy. Có môn học sinh viên hệ này chỉ học trong một tuần, thầy giáo rút về thành phố là xong, trong khi sinh viên chính quy phải học suốt một học kỳ mới đủ thông hiểu và có khả năng vận dụng vào thực tế. Hệ đào tạo không chính quy có thể rút ngắn thời gian thực hành (vì đối tượng là người đã đi làm) nhưng nhất thiết phải bảo đảm đủ năng lực lý luận, nghiên cứu. Những học viên đã có bằng trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng có thể xem xét miễn học lại môn giáo dục thể chất, quốc phòng. Môn giáo dục chính trị Mác - Lênin cũng đã hoàn tất việc xây dựng chương trình đào tạo theo hướng đổi mới, tích hợp, vừa bảo đảm cập nhật kiến thức vừa rút ngắn còn 1/3 thời lượng học trình. Môn ngoại ngữ không nhất thiết phải học trong trường đại học mà có thể chỉ rõ cho học viên những cơ cở cấp chứng chỉ ngoại ngữ có uy tín được nhà trường công nhận... Những điều chính này nhằm giảm tốn kém thời gian học tập cho học viên đồng thời giúp họ có điều kiện hơn để tiếp nhận các kiến thức mới. Cần khuyến khích người học để có năng lực thật, phục vụ có ích cho xã hội và mang lại lợi ích cho bản thân. Nếu học chỉ để lấy bằng cấp thì chỉ là lãng phí vì khi đi vào làm việc trong thực tế, trong các thành phần kinh tế hộ tư nhân, doanh nghiệp trong nước và nước ngoài sẽ sớm bị sa thải. |
