Những năm gần đây, các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân Quảng Ninh đã chủ động triển khai xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu và thương hiệu cho các sản phẩm nông sản thế mạnh của tỉnh. Một số mặt hàng nông sản đã có thương hiệu vững chắc, có sức cạnh tranh tốt trên thị trường, tạo đà cho nền sản xuất nông nghiệp hàng hoá phát triển.
XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU NÔNG SẢN
Rau an toàn Quảng Yên, na dai Đông Triều, nước mắm Cái Rồng… là một trong số khá nhiều các sản phẩm nông sản của Quảng Ninh đã khẳng định được thương hiệu, có sức cạnh tranh tốt trên thị trường. Tuy nhiên, cách đây vài ba năm, người sản xuất vẫn còn loay hoay tìm đầu ra cho sản phẩm, chưa có quy hoạch vùng sản xuất, cũng như chưa được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ… Do đó, sản phẩm nông sản dù đạt chất lượng tốt, nhưng vẫn khó khăn để mở rộng thị trường.
Trước thực tế đó, UBND tỉnh đã ra Quyết định số 273/QĐ-UBND (ngày 13-2-2012) về việc ban hành “Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015”. Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên trong cả nước xây dựng một chương trình riêng về phát triển thương hiệu, nhằm nâng cao giá trị các nông sản. Theo đánh giá, đây là sự chuẩn bị tốt cho các sản phẩm đặc thù, nhất là nông sản của tỉnh để hội nhập kinh tế quốc tế, tạo cơ sở để các sản phẩm nông nghiệp tự tin cạnh tranh và phát triển thị trường xuất khẩu. Thực hiện chương trình này, Sở KH&CN đã cùng với các cấp, ngành, địa phương tích cực triển khai các nội dung của chương trình theo chức năng. Cùng với đó, các sở, ban, ngành, địa phương liên quan cũng đã tích cực, chủ động bố trí nguồn kinh phí đối ứng, huy động các nguồn lực xã hội cùng tham gia thực hiện dự án, bố trí quỹ đất để xây dựng quy hoạch vùng nguyên liệu, tham gia giám sát, thực hiện chương trình... Đến nay, Quảng Ninh đã xây dựng được 21 nhãn hiệu, trong đó có 3 chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, 13 nhãn hiệu chứng nhận, 5 nhãn hiệu tập thể. Tất cả 21 nhãn hiệu đã được cấp văn bằng của Bộ KH&CN và được trao giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm nông sản.
Thông qua các hoạt động xây dựng thương hiệu nông sản, các cấp, ngành, đơn vị, doanh nghiệp và người dân đã dần nhận thức được mục đích, ý nghĩa, cũng như vai trò của việc xây dựng thương hiệu nông sản đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, người dân được nâng cao kiến thức về nông nghiệp nông thôn, về quy trình canh tác, chọn giống, sản xuất, bảo quản, tiếp thị sản phẩm, quản lý bán hàng.., học cách ứng dụng tiến bộ KHKT vào nuôi trồng, tiến hành các công việc đăng ký quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý để tránh bị xâm phạm… Đây cũng là cơ sở để bảo vệ và phát triển sản phẩm riêng, “đặc sản” của mình.
Ông Trần Văn Dương, Chủ tịch Hội Nông dân phường Phương Nam, TP Uông Bí, cho biết: “Từ khi được xây dựng thương hiệu, vải chín sớm Phương Nam ngày càng tăng lên về sản lượng, giá bán cũng đã ổn định hơn rất nhiều. Giá đổ buôn tại vườn trung bình khoảng 30.000-35.000đồng/kg, có lúc cao điểm lên tới 45.000-50.000đồng/kg. Năm 2015, sản lượng toàn phường đạt 1.050 tấn, doanh thu 51,5 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với các năm trước”. Ngoài vẻ đẹp, giá trị tâm linh thì việc xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm mai vàng Yên Tử đã góp phần nâng tầm thương hiệu của sản phẩm. Không chỉ giới hạn trong tỉnh, đến nay, danh tiếng mai vàng Yên Tử đã lan tới nhiều tỉnh, thành phố lớn trên cả nước. Cùng với đó, giá bán cành mai vàng Yên Tử tuỳ theo độ to nhỏ thời gian qua thường ở mức cao, khoảng từ 200.000 đồng đến 1,5 triệu đồng/cành. Có những cành mai cao, độ xoè rộng, có dáng thế và nhiều hoa bán được với giá từ 13 đến 15 triệu đồng, thậm chí tới trăm triệu đồng.
BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG HIỆU BỀN VỮNG
Việc xây dựng thương hiệu đã khó, nhưng việc giữ và phát triển thương hiệu lại càng khó hơn. Bởi lẽ, đặc thù của nền sản xuất nông nghiệp của Quảng Ninh vẫn còn nhỏ lẻ, cùng với đó, nhận thức về thương hiệu hàng hoá của số đông nông dân vẫn còn nhiều mặt hạn chế. Đồng thời, việc quản lý nhà nước về nhãn hiệu hàng hoá, nhất là nhãn hiệu tập thể của nông sản chưa chặt chẽ, còn buông lỏng dẫn đến việc lạm dụng, làm nhái, làm giả, ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu... Ông Trần Quốc Hiệp, Chủ nhiệm HTX Rau an toàn Tiền An (TX Quảng Yên), chia sẻ: “HTX Rau an toàn Tiền An, có 186 hộ xã viên, với hơn 52ha chuyên canh rau màu, bình quân thu hoạch 10 tấn/ngày. Năm 2015, doanh thu đạt 200-250 triệu đồng/ha. Có thể khẳng định, sản lượng, giá trị thu được từ trồng rau ngày càng tăng cao, tuy nhiên việc khẳng định uy tín, thương hiệu rau an toàn đến nay chúng tôi chưa làm được. Bởi lẽ, rau dù được trồng theo quy trình an toàn, nhưng chưa có đầu ra ổn định, nên người dân phải bán lẫn lộn với các loại rau khác. Cùng với đó, sản phẩm rau ở các địa phương khác có sản lượng lớn, giá lại thấp hơn nên nhiều doanh nghiệp, bếp ăn tập thể lựa chọn mua. Vì thế, người dân chưa mặn mà với việc bảo vệ, phát triển thương hiệu rau an toàn”.
Ðể nhãn hiệu, thương hiệu nông sản phát triển bền vững, Sở KH&CN đã và đang tiếp tục phối hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức cho nông dân về việc xây dựng và phát triển nhãn hiệu, thương hiệu hàng hoá nông sản; quảng bá vai trò, tác dụng của sở hữu trí tuệ với việc phát triển đặc sản của nông dân; tăng cường công tác quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, nhãn mác, thương hiệu. Quảng cáo và thông tin minh bạch, đầy đủ về sản phẩm, về nhà sản xuất, về nhận biết sản phẩm cùng với những cam kết hoặc kết quả chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm đã đạt được... Bên cạnh đó, tỉnh cũng thu hút đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao, với “Dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao VinEco Quảng Ninh”, quy mô 200ha tại xã Hồng Thái Tây, TX Đông Triều và Trung tâm sản xuất giống công nghệ cao và nuôi thực nghiệm giống hải sản Quảng Ninh tại xã Đại Bình, huyện Đầm Hà với quy mô 125ha. Bằng các giải pháp đồng bộ, tỉnh Quảng Ninh đang cố gắng phát huy thế mạnh các loại nông sản có thương hiệu, tiếp tục xây dựng thành công thương hiệu cho nhiều loại nông sản, cung cấp cho thị trường những sản phẩm nông nghiệp có chất lượng và giá trị cao.
Nguyễn Hoa
