Thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt là thách thức lớn với nhiều đô thị trên địa bàn tỉnh hiện nay, trong đó có Đông Triều. Sự việc “nóng” nhất ở nơi cửa ngõ phía Tây này thời gian qua có lẽ là việc người dân bức xúc chặn xe rác, không cho đổ tại bãi rác tạm trên địa bàn xã Hồng Thái Đông, từ đó dẫn đến ùn ứ rác trong gần một tuần.
Sự việc giờ đã tạm lắng do huyện tìm được điểm đổ rác mới, tuy nhiên câu chuyện thu gom và xử lý rác thải nơi đây vẫn tiềm ẩn những vấn đề cần có hướng giải quyết triệt để hơn.
Khó từ thu gom...
Đông Triều hiện có 2 đơn vị thực hiện công tác vệ sinh môi trường (VSMT). Công ty CP Thương mại - Dịch vụ Uông Bí làm VSMT trên Quốc lộ 18A; Công ty TNHH Hải Yến và các tổ thu gom rác thải của các xã làm nhiệm vụ thu gom rác thải sinh hoạt ở các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Theo thống kê, tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải hàng ngày trên địa bàn huyện mới đạt khoảng 73% với khối lượng 100-120 tấn rác. Trong đó, Công ty TNHH Hải Yến thu gom rác sinh hoạt tại khu vực đô thị với khoảng 32 tấn/ngày. Còn tại khu vực nông thôn, huyện đã trang bị 613 xe gom rác đẩy tay cho các xã để tăng cường thu gom rác thải tại đây. Mô hình này do Đoàn Thanh niên, Hội LHPN thực hiện. Đến nay, 19 xã trên địa bàn đều tham gia mô hình, trong đó có 3 HTX dịch vụ VSMT và 169 tổ thu gom rác thải sinh hoạt, thu gom đạt khoảng 74 tấn/ngày. Không chỉ làm sạch các khu dân cư, việc hình thành các tổ thu gom rác cũng đã góp phần giảm việc đổ rác không đúng nơi quy định nhiều năm trước ở các điểm công cộng, như tại đầu cầu Vàng Chua (xã Bình Dương), cầu Yên Dưỡng (xã Hồng Thái Đông), một số điểm khác dọc đường giao thông và khu dân cư.
Tuy nhiên, quan sát thực tế cho thấy, trên trục đường 18A vẫn có những xe chất ngất rác xếp ở dọc đường, trông khá mất mỹ quan. Bên cạnh đó, tại một số nơi, việc thu gom rác thải vẫn chưa vươn tới được, do người dân chưa đóng nguồn phí này, việc quản lý, tổ chức thực hiện thu gom còn lúng túng; cộng với ý thức một số người dân còn chưa cao, nên vẫn còn tình trạng vứt rác bừa bãi, đổ rác không đúng nơi quy định, như khu vực gần cây xăng Vương Long (xã Hồng Thái Đông), điểm giáp ranh giữa xã Bình Dương và Thuỷ An… Anh Nguyễn Hoàng Trung, Phó Phòng Tài Nguyên - Môi trường huyện cho biết: “Có những hộ không đóng tiền, bảo để tự chôn lấp trong vườn nhưng vẫn vứt rác ra. Những hộ tạm trú, ở trọ thì gần như không bao giờ đóng phí cả. Chúng tôi đã vận động rất mạnh nhưng nhiều người vẫn cho rác vào túi, vất ra vỉa hè, lòng mương…”.
Đến xử lý rác
Khoảng giữa tháng 5 vừa qua, về xã Hồng Thái Đông, chúng tôi đã được chứng kiến sự bức xúc của người dân, xuất phát từ việc thu gom và đổ rác trên địa bàn gây ô nhiễm môi trường. Bà con đã cắt cử người ngày đêm ăn, ngủ trên rừng gác, chặn các xe rác, không cho tiếp tục đổ tại đây nữa. Vì vậy mà những ngày sau đó, rác thải thu gom trên địa bàn ùn ứ lại vì không có chỗ đổ.
Thực tế, việc này đã diễn ra không chỉ một lần, nó cũng phản ánh sự lúng túng trong vấn đề xử lý rác thải ở Đông Triều hiện nay. Trước đó, từ quãng giữa năm 2008, rác thải sinh hoạt của các xã, thị trấn trên địa bàn được đưa về chôn lấp tại bãi rác thuộc vỉa 10, cánh Nam xã Yên Thọ. Tuy vậy, bãi rác này nằm sát phía Nam hồ Cầu Cuốn, quá gần các hộ dân xung quanh, hộ gần nhất chỉ cách khoảng 300m. Vì vậy, đến giữa năm 2011, người dân thôn Trại Hà đã ngăn cản không cho tiếp tục đổ rác tại đây, sau đó bãi rác đã được đóng cửa. Tiếp sau đó, việc đổ rác được tiến hành tại vỉa 1B xã Hoàng Quế, là lòng moong đã kết thúc khai thác của Công ty Than Mạo Khê. Tuy nhiên, khu vực này lại nằm trong ranh giới khu di tích lịch sử địa điểm khai thác than đầu tiên của Việt Nam tại núi Tiên Lãng, xã Yên Thọ, Đông Triều; cộng với sự phản đối của một số hộ dân, huyện cũng đã ngừng đổ từ cuối tháng 3-2014 và chuyển sang đổ tại bãi rác tạm trên địa bàn xã Hồng Thái Đông như kể trên.
Như vậy là, việc xử lý rác thải trên địa bàn huyện từ trước tới nay cứ theo một vòng luẩn quẩn là gây ô nhiễm, gặp sự phản đối của người dân lại đóng cửa bãi rác và chuyển vị trí mới. Anh Trung lý giải: “Các bãi rác thực tế vẫn là bãi rác tạm thời, xử lý đơn giản để tránh ô nhiễm nặng…”. Theo đó, tất cả các bãi rác trên địa bàn từ trước đến nay đều xử lý bằng san gạt, lu lèn phủ đất lên rác, rắc vôi bột và phun chế phẩm EM. Phương pháp này theo đánh giá của cơ quan chuyên môn thì chưa đảm bảo về kỹ thuật, gây ô nhiễm đất, nước, không khí tại bãi rác và vùng xung quanh, ảnh hưởng tới sinh hoạt và sức khoẻ người dân trong khu vực.
Gỡ khó thế nào?
Nói về hướng xử lý, anh Trung cho biết là sau này, khi huyện có kinh phí sẽ quy hoạch lại, đưa những điểm tập kết rác xa trục đường 18A, xa các hộ gia đình để giảm thiểu tác động cho sinh hoạt của người dân cũng như đảm bảo mỹ quan đô thị. Đông Triều cũng đang đề nghị tỉnh giao việc đảm bảo VSMT trên dọc trục đường 18A cho Công ty TNHH Hải Yến. Đây là doanh nghiệp nằm trên địa bàn, nên huyện có thể chủ động xử lý các vấn đề phát sinh về môi trường dọc tuyến đường này hơn. Mục tiêu của huyện là thu gom rác khu vực nông thôn đạt tới 95% vào năm 2020, nhưng hiện còn khó khăn về kinh phí, cần được tỉnh xem xét hỗ trợ.
Còn với việc xử lý rác thải, anh Trung cho biết hiện huyện đang tiến hành đổ rác tại bãi rác trên địa bàn thôn Trung Lương, xã Tràng Lương, có diện tích trên 22.600m2. Việc xử lý cũng theo phương pháp chôn lấp, cơ bản đảm bảo khi dùng chế phẩm EM, khử mùi, khử trùng, vùi đất, dùng bạt che, đồng thời đào các hố lắng, lọc nước thải từ rác. Hiện Công ty TNHH Viễn Đông có trụ sở trên địa bàn đã xin đầu tư xây dựng nhà máy xử lý rác thải theo công nghệ tiên tiến tại đây, với quy mô xử lý 200m3 rác/ngày. Địa điểm này đã được tỉnh phê duyệt, huyện cũng đã thực hiện xong việc lấy ý kiến của người dân, cơ bản nhận được sự đồng thuận của bà con. Việc giao đất cho Công ty cũng đã triển khai thực hiện. “Địa phương thực sự là khó khăn về xử lý rác, phải có một công nghệ xử lý triệt để, chứ cứ theo đuổi như hiện nay thì rất mệt. Rất mong tỉnh quan tâm hỗ trợ đầu tư cho khu xử lý rác thải tại thôn Trung Lương. Chúng tôi cũng sẽ đôn đốc để hoàn thiện nhà máy và đưa vào hoạt động trong năm tới, góp phần giảm ô nhiễm và xử lý tận gốc vấn đề rác thải sinh hoạt trên địa bàn” - Anh Trung chia sẻ.
Phan Hằng
