Những năm gần đây Quảng Ninh đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong công tác dân số; song tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn là thách thức, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng và sự chung tay của cả cộng đồng.
Tỷ số giới tính khi sinh phản ánh sự cân bằng tự nhiên giữa số bé trai và bé gái được sinh ra trong cùng một giai đoạn, thường dao động trong khoảng 104-106 bé trai/100 bé gái theo chuẩn mực sinh học. Khi tỷ số này vượt quá 106, cho thấy sự mất cân bằng giới tính khi sinh đang xảy ra, có thể bắt nguồn từ các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi hoặc những tác động mang tính định kiến giới. Về lâu dài, nếu không được kiểm soát, tình trạng này sẽ dẫn tới thiếu hụt nghiêm trọng nữ giới, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội gây bất ổn trong cấu trúc dân số.
Trên địa bàn tỉnh, tỷ số giới tính khi sinh đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ổn định. Để khắc phục tình trạng này, ngành dân số tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, huy động sự tham gia của các ngành, đoàn thể và mỗi gia đình.
Sinh con gái đầu lòng đến nay được 4 tuổi, gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hà (phường Móng Cái 3) đang chuẩn bị lên kế hoạch sinh con thứ 2. Theo chị Hà, việc có con đã là rất hạnh phúc, nên chị cũng phân biệt con trai hay con gái; việc làm cha, làm mẹ không nằm ở giới tính của con, mà ở việc được nuôi dạy con cái trưởng thành, khỏe mạnh và ngoan ngoãn. Khi sinh con thứ 2 chị sẽ để thuận theo tự nhiên, không có ý định lựa chọn giới tính cho con.
Câu chuyện của gia đình chị Hà là minh chứng cho sự thay đổi nhận thức trong cộng đồng, khi nhiều cặp vợ chồng hiện nay đã không còn đặt nặng tư tưởng phải có con trai, mà coi trọng việc nuôi dạy con cái phát triển toàn diện, bình đẳng với tình yêu thương, để con cái được học hành đầy đủ.
Để có những thay đổi đó, đội ngũ cán bộ dân số đóng vai trò rất quan trọng. Đó là những người trực tiếp tuyên truyền, vận động, kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” nhằm nâng cao hiểu biết, thay đổi hành vi công tác dân số
Chị Nguyễn Thị Vượng, cán bộ dân số phường Móng Cái 3, cho biết: Nhờ công tác tuyên truyền linh hoạt, gần gũi, nhận thức của người dân trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều gia đình không còn đặt nặng việc phải sinh con trai, thay vào đó chú trọng nuôi dạy con khỏe mạnh, học hành đầy đủ. Khi người dân hiểu được giá trị của bình đẳng giới và hậu quả của mất cân bằng giới tính khi sinh, họ tự điều chỉnh hành vi, tự thay đổi suy nghĩ và đó là thành công của những người làm công tác tuyên truyền như chúng tôi.
Cùng với công tác tuyên truyền, việc quản lý các cơ sở cung cấp dịch vụ siêu âm, nạo phá thai được xem là khâu quan trọng trong kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Đến nay 100% cơ sở y tế liên quan được phổ biến quy định pháp luật, cam kết không tiết lộ hay hỗ trợ lựa chọn giới tính thai nhi. Cán bộ, nhân viên y tế đều ký cam kết và được tập huấn về bình đẳng giới, hậu quả của việc lựa chọn giới tính khi sinh. Song song đó, tỉnh thường xuyên thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất. Từ năm 2016 đến 2024 toàn tỉnh đã tổ chức 12 cuộc thanh tra chuyên ngành, hàng trăm lượt kiểm tra giám sát tại các sơ sở y tế công lập và tư nhân về việc chấp hành quy định cấm lựa chọn giới tính.
Đến nay 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ hiểu rõ hậu quả của mất cân bằng giới tính khi sinh; 100% cán bộ y tế, cộng tác viên đều nắm vững quy định cấm lựa chọn giới tính. Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và sự thay đổi tích cực trong nhận thức của người dân, Quảng Ninh đang từng bước giảm thiểu khoảng cách giới tính khi sinh, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và bình đẳng cho mọi trẻ em.
