25 năm kể từ khi Vịnh Hạ Long trở thành Di sản thiên nhiên thế giới, hơn 7 năm trở thành Kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới, trong suốt thời gian đó, tỉnh Quảng Ninh luôn nỗ lực bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan, đảm bảo Vịnh Hạ Long được bảo tồn, phát huy giá trị.
Một du khách người Pháp, chị Angelique Salwey, khi đến thăm Vịnh Hạ Long đã phải thốt lên: “Nếu như ai đó chưa bao giờ tới thăm Vịnh Hạ Long có nghĩa là chưa từng được thấy một trong những danh thắng đẹp nhất trên thế giới”. Chị Angelique Salwey cho rằng, Vịnh Hạ Long với giá trị khác biệt luôn có sức hút kỳ lạ so với các điểm đến mà trước đó chị từng khám phá. Vẻ đẹp trường tồn của Vịnh Hạ Long được tạo nên từ những thứ không thể hao mòn, đó là hệ thống các đảo đá được gọt giũa khéo léo, tài hoa của đất trời; nước biển xanh biếc cùng với hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng với hàng nghìn giống loài động, thực vật rất phong phú có ở nơi đây.
Với trên 2.000 đảo đá, trong đó có khoảng 989 hòn đã được đặt tên, Vịnh Hạ Long đã vinh dự 2 lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới; được bình chọn là một trong 7 Kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới. Giá trị của Vịnh Hạ Long giờ đây đã vượt qua biên giới quốc gia, trở thành Di sản, Kỳ quan của cả thế giới.
Vịnh Hạ Long luôn phát huy được giá trị ngoại hạng, độc đáo riêng có của mình, tạo sức hút đối với du khách trong và ngoài nước. Lượng khách du lịch đến tham quan tăng nhanh từng năm, đóng góp không nhỏ cho ngân sách của tỉnh. Cũng có giai đoạn Vịnh Hạ Long nằm trong sức ép lớn liên quan đến việc làm sao vừa phát huy, vừa bảo tồn được giá trị; nhất là những áp lực về môi trường do tác động của lượng du khách đến tham quan tăng, tốc độ đô thị hóa nhanh, sự phát triển của các đô thị ven bờ, khu công nghiệp, dịch vụ, ý thức của người dân và du khách… Các chuyên gia và Tổ chức UNESCO thậm chí đã phải có khuyến cáo đối với Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh về bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan, giá trị ngoại hạng của Vịnh Hạ Long.
Trước những thách thức đó, trong nhiều năm qua, Quảng Ninh đã nỗ lực tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu để đưa ra các giải pháp bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long, gìn giữ cảnh quan có một không hai này. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cùng sự tham vấn của các chuyên gia, sự phối hợp, giúp đỡ của các tổ chức trong nước và quốc tế, đã có rất nhiều giải pháp thiết thực được triển khai có hiệu quả.
Trong đó, phải kể đến là việc dừng các hoạt động chuyển tải clinker, xi măng; di chuyển các hoạt động khai thác, sàng tuyển, bóc rót than trên Vịnh; di dời, quy hoạch các điểm cư dân làng chài, địa điểm nuôi hải sản bằng lồng bè; hạn chế tối đa việc phát triển quỹ đất đô thị bằng hình thức lấn biển; tổ chức trồng rừng ngập mặn tạo "lá chắn xanh" trên Vịnh Hạ Long; chỉnh trang, đầu tư kết cấu hạ tầng đô thị, nhất là hạ tầng giao thông, cấp thoát nước; rà soát, sắp xếp các điểm thu gom rác thải, đảm bảo mỹ quan, không ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh hoạt của người dân, đặc biệt là ảnh hưởng đến phát triển môi trường du lịch của Vịnh Hạ Long. Đồng thời, kiểm soát nguy cơ gây ô nhiễm môi trường Vịnh từ nguồn thải ven bờ, khu vực giáp ranh; duy trì quan trắc, phân tích, đánh giá hiện trạng định kỳ chất lượng môi trường nước trên Vịnh. Các hoạt động quan trắc đảm bảo hiệu quả, chính xác, đánh giá đúng hiện trạng là cơ sở để cảnh báo, đề xuất các giải pháp cụ thể bảo vệ môi trường. Hoạt động vớt rác trên Vịnh Hạ Long được thường xuyên, liên tục nhằm tạo môi trường trong sạch.
Tỉnh Quảng Ninh cũng chủ động, tích cực nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ để hỗ trợ đắc lực cho công tác bảo vệ môi trường Di sản - Kỳ quan thế giới Vịnh Hạ Long. Các đề tài khoa học sau khi được ứng dụng vào thực tế đã phát huy hiệu quả trong bảo vệ môi trường biển, bảo vệ đa dạng sinh học. Thành công đầu tiên phải kể đến là việc lắp đặt thiết bị phân ly dầu - nước cho các tàu du lịch hoạt động trên Vịnh. Nếu như từ năm 2015 trở về trước, hầu hết các tàu du lịch thải trực tiếp nước thải nhiễm dầu (nước thải la canh) ra Vịnh, gây ảnh hưởng lớn tới nguồn nước và hệ sinh thái trên Vịnh, thì từ năm 2015 tới nay, hơn 500 tàu du lịch hoạt động trên Vịnh đã trang bị thiết bị phân ly dầu nước, đang vận hành rất hiệu quả, góp phần giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước thải trên Vịnh Hạ Long.
Việc đẩy mạnh hợp tác với các dự án quốc tế nhằm huy động thêm nguồn lực, tiếp cận với những giải pháp bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long một cách hiệu quả, bền vững cũng đạt kết quả khả quan. Tiêu biểu như Dự án JICA do Chính phủ Nhật Bản tài trợ với số vốn hơn 100 triệu yên (hơn 20 tỷ đồng) đã được triển khai hiệu quả từ năm 2009; Dự án "Cải thiện môi trường nước thông qua việc ứng dụng hệ thống xử lý nước thải độc lập không thu gom, không đảo trộn tại Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới"… Đến nay, các dự án đã góp phần bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long ngày càng xanh - sạch - đẹp.
Tỉnh nỗ lực tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân và du khách cùng chung tay bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long từ những việc nhỏ nhất, như giảm thiểu rác thải từ các hoạt động sinh hoạt, du lịch; nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường, bảo tồn các giá trị của Vịnh Hạ Long…
“Thật đáng khen ngợi những gì các bạn đang làm cho Vịnh Hạ Long. Trước đây, các bạn là những người đi tìm hiểu về Vịnh Hạ Long, hôm nay cũng giống như các bạn, chúng tôi là những người đi tìm hiểu Vịnh Hạ Long. Các bạn thực sự là một tấm gương tiêu biểu trên thế giới về việc phát triển du lịch với chất lượng cao, nhưng vẫn coi trọng chất lượng môi trường. Có thể thấy rằng Vịnh Hạ Long, ngọn Hải đăng của nhân loại – bởi di sản trong nó và cũng bởi sự thần thoại mang tính nhân văn của Di sản này” - Đó là nhận xét của ông Bruno Bodard, một trong đồng sáng lập CLB những Vịnh đẹp nhất thế giới, trong một chuyến đến Vịnh Hạ Long, được đăng trong bài “Cảm xúc Hạ Long” của BQL Vịnh Hạ Long.
Thu Chung
[links()]
