Giúp đỡ học sinh học lực yếu, kém: Cần sự vào cuộc của cả xã hội

Có thể nói, việc rà soát tỷ lệ học sinh phổ thông trong diện có học lực yếu, kém trên địa bàn tỉnh là một trong những động thái tích cực mà ngành GD-ĐT đã thực hiện nhằm triển khai Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về: “Chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục”. Tuy nhiên, để giúp đỡ số học sinh này nâng cao được trình độ, cũng như việc giải quyết dứt điểm tình trạng học sinh ‘’ngồi nhầm lớp” trong thời gian tới đang là vấn đề còn nhiều nan giải, cần huy động không nhỏ sức người, sức của…

Những con số không vui

Cách đây chừng nửa năm, trong một chuyến thực tế ở Hải Hà, chúng tôi được chứng kiến một học sinh lớp 9 của Trường THCS Quảng Đức, loay hoay gần nửa giờ đồng hồ mà vẫn chưa viết được tên mình. Thật buồn, trường hợp của học sinh này lại không phải là cá biệt. Vì trong thời điểm đó, toàn tỉnh có tới trên 150 học sinh tiểu học, THCS và THPT ở Hải Hà, Ba Chẽ, Hoành Bồ bỏ học. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, một trong những nguyên nhân khiến số học sinh này không đến lớp là do học lực quá yếu không thể theo kịp chương trình cùng chúng bạn. Rất may là ngành GD-ĐT và các cấp, các ngành đã kịp thời có nhiều biện pháp vận động được gần hết số học sinh bỏ học trở lại lớp.

Chuyện học sinh xếp loại học lực yếu, kém vẫn tốt nghiệp, được lên lớp, rồi học sinh ‘’ngồi nhầm lớp’’ không chỉ riêng có ở các huyện kể trên mà có ở cả 14 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Đây là hệ quả của căn bệnh thành tích vốn đã tồn tại từ rất lâu trong ngành GD-ĐT. Theo báo cáo gần đây nhất của Sở GD-ĐT, tỷ lệ học sinh xếp loại học lực yếu, kém ở các cấp học trên địa bàn tỉnh chiếm khá cao. Trong đó, cấp tiểu học là 4.038 học sinh, chiếm 4,7%; THCS là 7.398 học sinh, chiếm 8,97%; THPT là 9.978 học sinh, chiếm 21,66%, thấp hơn mức trung bình toàn quốc (cấp tiểu học: 5,7%; THCS: 16,9%; THPT: 23,16%). Tuy nhiên, khi khảo sát theo từng khu vực, vùng miền thì tỷ lệ này lại cao hơn rất nhiều, nhất là ở miền núi, vùng cao. Cũng theo báo cáo của Sở GD-ĐT, tỷ lệ học sinh yếu, kém ở các huyện khu vực miền núi, hải đảo có điều kiện kinh tế-xã hội ở mức trung bình hoặc khó khăn thường cao hơn gấp 2-3 lần so với các huyện, thị xã, thành phố có điều kiện kinh tế-xã hội tương đối phát triển. Như: Tỷ lệ học sinh yếu, kém ở 6 huyện, thị xã, thành phố (Hạ Long, Cẩm Phả, Móng Cái, Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng) cấp tiểu học là 3,3%, THCS là 9,04%, THPT là 15,25%; còn ở 8 huyện miền núi (Ba Chẽ, Tiên Yên, Bình Liêu, Cô Tô, Vân Đồn, Đầm Hà, Hoành Bồ, Hải Hà) cấp tiểu học là 8,31%, cấp THCS là 8,77%, THPT là 24,52%. Riêng bậc THPT, khi khảo sát tỷ lệ học sinh yếu, kém trong các trường ngoài công lập cũng có sự chênh lệch lớn so với các trường công lập (tỷ lệ này trong khối các trường THPT ngoài công lập là 32,7%)… Kết quả này đã phần nào phản ánh chất lượng thực của ngành GD-ĐT trong thời gian qua. Để khắc phục tình trạng này, ngành GD-ĐT đã mở một hội nghị chuyên đề để tìm các giải pháp. Tuy nhiên, triển khai các giải pháp này như thế nào để có hiệu quả vẫn đang là bài toán khó.

Cần bắt đầu từ nhận thức

Phần lớn số học sinh ‘’ngồi nhầm lớp’’ là tập trung nhiều ở các huyện, thịxã vùng khó khăn, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, hải đảo. Hầu hết các em là học sinh dân tộc thiểu số, con em cư dân làng chài ven biển, học sinh vùng nông thôn… Nguyên nhân của tình trạng trên là do các cấp quản lý ở nhiều địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác giáo dục; vì bệnh thành tích mà nhiều nơi không dám đánh giá đúng thực chất chất lượng đào tạo. Đội ngũ làm công tác quản lý, giảng dạy ở nhiều nơi còn kém về năng lực trình độ, thiếu lòng yêu nghề. Tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên trong nhiều năm, dẫn đến ở nhiều nơi giáo viên phải dạy chéo môn, vượt giờ. Một bộ phận không nhỏ học sinh chưa nhận thức đúng đắn về động cơ và mục đích học tập lại thiếu sự quan tâm của gia đình. Cơ sở vật chất của ngành GD-ĐT nhiều năm không được đầu tư đồng bộ. Theo phản ánh của nhiều cán bộ, giáo viên, hiện nay ở nhiều nơi trong tỉnh, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, các trường vẫn thiếu phòng để thiết bị, thí nghiệm, thư viện; thậm chí thiếu cả phòng học, phòng ở cho giáo viên và học sinh nội trú. Đi thực tế ở nhiều thôn, khe, bản của các xã vùng cao của Ba Chẽ, Tiên Yên, Bình Liêu, Móng Cái… chúng tôi thực sự thấy ái ngại trước điều kiện sinh hoạt, học tập của các thầy, cô giáo và các em học sinh ở đây. Hầu hết học sinh đến trường phải đi bộ vượt đèo, lội suối, chỉ cần một cơn mưa là các em không thể đến lớp. Những học sinh trong diện nội trú dân nuôi, sinh hoạt, học tập trong những căn phòng chật hẹp với số tiền hỗ trợ ít ỏi 50.000 đồng/học sinh/tháng. Nhiều nơi, lớp học và phòng ở của giáo viên được dựng bằng tranh, tre, khá hơn chút nữa cũng chỉ là phòng cấp 4 tận dụng từ phòng làm việc cũ của xã… Do điều kiện khó khăn như vậy, nên thầy ít có điều kiện học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, còn trò thì không mấy mặn mà với việc học chữ. Giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh còn có sự bất đồng về ngôn ngữ. Đã có rất nhiều trường hợp học sinh vào lớp 1 vẫn chưa nói được tiếng phổ thông… Thực tế này đang đặt ra cho ngành GD-ĐT rất nhiều khó khăn trong việc giúp đỡ số học sinh yếu, kém nâng cao trình độ để hoà nhập với chúng bạn. Tại hội nghị chuyên đề bàn các biện pháp giúp đỡ học sinh yếu, kém, Sở GD-ĐT đã đưa ra nhiều giải pháp, trong đó có giải pháp tăng cường phụ đạo cho học sinh yếu, kém cả trong hè (nếu thấy không đủ thời gian). Tuy nhiên, đây cũng chỉ là giải pháp tình thế.

Theo ý kiến của nhiều giáo viên, phụ huynh, để có thể giúp đỡ số học sinh yếu, kém hiện nay hoà nhập với chúng bạn thì ngành GD-ĐT không chỉ đơn thuần là tiến hành các biện pháp phụ đạo dạy thêm, học thêm, mà quan trọng hơn là phải bắt đầu từ việc làm thay đổi nhận thức của những người trong cuộc: Các cấp quản lý, cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh và phụ huynh. Cuộc vận động “2 không” phải được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên. Ngành GD-ĐT cũng cần có thời gian dài hơn so với mục tiêu ngành đã đề ra (đến hết năm học 2008-2009 cơ bản giải quyết dứt điểm tình trạng học sinh ‘’ngồi nhầm lớp”. Một yếu tố khác nữa cũng rất quan trọng đó là các cơ sở giáo dục cần được đầu tư phát triển đồng bộ. Trong điều kiện hiện nay để thực hiện được mục tiêu đã đề ra, ngành GD-ĐT rất cần sự phối hợp của các cấp, các ngành và của toàn xã hội, ủng hộ cả về tinh thần và vật chất.