Thời gian qua, công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) luôn là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của TP Hạ Long. Bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền về chính sách dân số, các mô hình nâng cao chất lượng dân số đã và đang triển khai cũng mang lại những hiệu quả thiết thực. Một trong những mô hình đó là “Chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên - thanh niên” (SKSS VTN-TN).
Được triển khai từ năm 2009, tại 12 điểm (gồm 9 trường THCS, THPT và 3 phường), ngay từ đầu, mô hình “Chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên - thanh niên” trên địa bàn TP Hạ Long đã thể hiện được tính hiệu quả thông qua rất nhiều những hoạt động thiết thực, phong phú. Chính vì vậy, năm 2011, mô hình được mở rộng thêm 1 điểm là Trung tâm Hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên (HN&GDTX) tỉnh. Để giúp các điểm mô hình nâng cao hiệu quả thực hiện, Chi cục DS-KHHGĐ đã tổ chức lớp tập huấn cho giáo viên các trường và cán bộ dân số của thành phố; đồng thời, tổ chức thêm lớp tập huấn cho 50 đồng đẳng viên của các điểm mô hình ở Trường THCS Trần Quốc Toản, Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh, Trung tâm HN&GDTX tỉnh và phường Hồng Hải.
Thực hiện mô hình này, hàng tháng cán bộ của Trung tâm DS-KHHGĐ thành phố luôn bám sát, theo dõi hoạt động của các điểm mô hình để đánh giá hiệu quả cũng như hỗ trợ kịp thời, giải quyết những khó khăn, vướng mắc. Đồng thời, Trung tâm cũng phối hợp với các đoàn thể, đơn vị liên quan tổ chức truyền thông, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về hoạt động của mô hình. Tại các điểm mô hình đều thành lập câu lạc bộ (CLB) chăm sóc SKSS VTN-TN từ 15 đến 20 đồng đẳng viên (15 đồng đẳng viên cho các điểm mô hình duy trì và 20 đồng đẳng viên cho điểm mô hình mới). Những đồng đẳng viên này đều là những thanh thiếu niên nhiệt tình, có khả năng thuyết trình, thu hút được đông đảo thanh thiếu niên khác cùng tham gia vào các hoạt động. Đặc biệt, thực hiện tốt chức năng tư vấn, những đồng đẳng viên này còn thay nhau trực để giải đáp, tư vấn tháo gỡ những thắc mắc cho các bạn thanh thiếu niên trong trường. Mỗi tháng 1 lần, tại các điểm mô hình, Ban Chủ nhiệm CLB đều tổ chức sinh hoạt họp đồng đẳng viên, đánh giá tình hình, đưa ra những ý kiến thảo luận... Nhờ vậy, các thành viên vừa có thể tích luỹ thêm kiến thức vừa duy trì “sức nóng” cho các hoạt động.
Cô Nguyễn Thị Thu Hằng, Chủ nhiệm CLB, Trung tâm HN&GDTX tỉnh cho biết: “Hầu hết các đồng đẳng viên khi tham gia CLB đều rất vui. Bởi không chỉ được trang bị kiến thức cho bản thân, các em còn có thể hướng dẫn, tư vấn chăm sóc SKSS cho nhiều bạn học sinh trong trường. Tuy mới hoạt động từ tháng 8-2011 song hiệu quả mà CLB mang lại rất thiết thực. Qua đó, định hướng cho các em có một cuộc sống lành mạnh, không ảnh hưởng đến học tập... Nhờ có CLB mà học sinh trong trung tâm đã mạnh dạn hơn, không e ngại trong việc trao đổi với nhau về các kiến thức về SKSS để tự bảo vệ bản thân, như: Làm cách nào để bạn trai không đòi quan hệ tình dục, hay tác hại của việc tự uống thuốc phá thai...”. Bên cạnh đó, mỗi CLB đều bố trí Góc thân thiện gồm tài liệu tham khảo, cẩm nang tư vấn, tranh ảnh, tờ rơi. Các bạn học sinh trong trường nếu e ngại không muốn hỏi trực tiếp đồng đẳng viên thì có thể đến Góc thân thiện để tự tìm hiểu, nâng cao kiến thức về chăm sóc SKSS cho bản thân.
Đặc biệt, với việc thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu văn nghệ, đóng tiểu phẩm, nói chuyện chuyên đề hay các cuộc thi tìm hiểu SKSS cho thanh thiếu niên... các em đã được trang bị những kiến thức, cách xử lý tình huống gặp phải trong cuộc sống về SKSS. Em Nguyễn Thị Tuyết Vân, lớp 10 Sử Địa, Trường THPT Chuyên Hạ Long cho biết: “Em thấy việc đóng những tiểu phẩm, hay tham gia các cuộc thi sẽ thu hút được đông đảo học sinh trong trường quan tâm hơn đến chăm sóc SKSS. Những tiểu phẩm này do chúng em tự xây dựng kịch bản. Tuy nội dung không mới nhưng chúng em cố gắng làm mới cách biểu diễn, cách thể hiện để các bạn sẽ không thấy nhàm chán...”.
Có thể thấy rằng, trong điều kiện hiện nay khi mà lứa tuổi thanh thiếu niên được tiếp cận với nhiều luồng thông tin nhiều chiều; đồng thời, phát triển sớm cả về thể chất, tâm lý, thì những hoạt động từ mô hình đã và đang có ý nghĩa rất thiết thực. Hy vọng các em sẽ tự trang bị cho mình nhiều kiến thức về chăm sóc SKSS để có thể bảo vệ mình, tạo dựng một cuộc sống vui tươi, lành mạnh.
Lan Anh
