Với nhiều ưu điểm nổi trội như tiện lợi, dễ sử dụng, giá thành rẻ nên từ lâu nay, túi ni-lông được người dân sử dụng trong mọi sinh hoạt của đời sống hàng ngày. Tuy sử dụng túi ni-lông từ lâu đã được khuyến cáo là một trong những tác nhân lớn dẫn đến việc môi trường bị huỷ hoại nghiêm trọng, thế nhưng hiện nay, việc sử dụng các loại túi nilon vẫn đang rất phổ biến trong đời sống, gần như không thể kiểm soát và quản lý.
Ra đời cách đây khoảng 150 năm, túi ni-lông đã từng được coi là phát minh vĩ đại trong cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật của nhân loại. Song thực tế đã chỉ ra rằng: Túi ni-lông đã và đang trở thành một trong các yếu tố hàng đầu gây ô nhiễm môi trường và gây hại cho sức khoẻ của người dân. Theo tính toán của các cơ quan môi trường, nếu không có sự tác động từ nhiệt độ cao của ánh sáng mặt trời, lửa thì phải mất tới 500-1.000 năm, một sản phẩm túi nilon mới bị phân huỷ hoàn toàn. Đó là chưa kể đến với một địa phương có diện tích mặt nước lớn như Quảng Ninh, nếu bị thả trôi trong môi trường nước, túi ni-lông còn là tác nhân gây nguy hại nghiêm trọng đến các loại sinh vật và hệ sinh thái biển, sông, hồ…
Nhưng với đặc điểm là tiện dụng và về cảm quan là tương đối sạch sẽ, nên túi ni-lông rất được các bà nội trợ ưa chuộng. Sản phẩm này có mặt trong hầu hết các hoạt động mua bán ở khắp mọi nơi, từ chợ “cóc” tới chợ trung tâm, từ các siêu thị tới trung tâm thương mại lớn. Tại các chợ dân sinh, chợ trung tâm trên địa bàn như chợ Hạ Long I, Hạ Long II, chợ Hồng Hà… vào buổi chiều, có thể dễ dàng nhận thấy hình ảnh người nội trợ tay xách nách mang đủ các loại túi ni-lông lớn nhỏ, đủ màu sắc, kích cỡ và được sử dụng để đựng các loại thực phẩm khác nhau. Theo chia sẻ của một tiểu thương chuyên kinh doanh túi ni-lông tại khu vực chợ Hạ Long I, trung bình một ngày cửa hàng xuất ra ít thì 10kg, nhiều thì từ 20-25kg túi ni-lông các loại, các màu, các kích cỡ và chưa bao giờ thấy nhu cầu mua túi ni-lông của các hộ kinh doanh, tiểu thương suy giảm.
Theo thông tin của một số bộ, ngành chức năng, hiện nay trong nước không có nhiều đơn vị mạnh dạn đầu tư công nghệ phục vụ cho việc tái chế túi ni-lông hoặc chế tạo các sản phẩm thay thế túi ni-lông. Nếu có, giá thành để đầu tư dây chuyền tái chế và sản xuất cũng rất lớn, đẩy giá thành sản phẩm lên cao, không phù hợp với đại đa số nhu cầu sử dụng của người dân. Được biết hiện nay, trên địa bàn TP Hạ Long có một số ít các trung tâm thương mại lớn như BigC Hạ Long, Vinmart (Vincom Plaza Hạ Long), Metro Hạ Long… có sử dụng sản phẩm túi sinh thái dùng nhiều lần thay thế túi ni-lông hoặc túi ni-lông công nghệ cao, phân huỷ nhanh nhưng số lượng sử dụng còn hạn chế, không thể sánh với một lượng khổng lồ túi ni-lông vẫn hàng ngày được sử dụng tại các chợ.
Lý giải về điều này, cô Lý, tiểu thương kinh doanh mặt hàng đồ khô tại chợ Hạ Long I bày tỏ quan điểm: “Biết là túi ni-lông có thể không vệ sinh và không thân thiện với môi trường nhưng vì tiện lợi và giá cũng rẻ, đặc biệt là nhu cầu của người mua hàng cần nên tôi vẫn phải dùng thôi. Các sản phẩm túi ni-lông công nghệ cao, thân thiện hơn với môi trường đang được sử dụng tại các siêu thị lớn cũng có cửa hàng cung cấp nhưng giá cao quá, gấp 3 đến 5 lần giá túi ni-lông thường nên tôi không nhập về. Mà bây giờ người đi chợ cũng đâu như trước kia, đi chợ mang theo làn nhựa, làn mây đựng đồ. Hầu hết toàn các bà nội trợ đi chợ sau giờ tan làm, cứ mỗi loại hàng 1 túi ni-lông là tiện nhất”. Trên thực tế, đa phần người dân đều biết những ảnh hưởng của sản phẩm này đối với môi trường qua các phương tiện thông tin đại chúng, thế nhưng với họ, việc chuyển sang dùng các sản phẩm túi thân thiện với môi trường không phải ai cũng làm được. Chị Lê Thị Mai Hương, phường Hồng Hải (TP Hạ Long) chia sẻ: Tôi cũng như nhiều bà nội trợ khác là công chức nhà nước, sau giờ làm về đi chợ lo cơm nước cho gia đình nên đến chợ mua hàng đều sử dụng túi ni-lông. Việc mang theo túi sinh thái hay làn đựng thực phẩm thực sự rất bất tiện nên nếu để hạn chế sử dụng túi ni-lông nhằm bảo vệ môi trường, tôi chỉ làm được việc là cố gắng tái sử dụng và không vứt túi ni-lon bừa bãi ra ngoài môi trường thôi.
Sự tiện lợi của túi ni-lông trong sinh hoạt hàng ngày của người dân là điều không thể phủ nhận. Việc giảm thiểu nhu cầu sử dụng túi ni-lông là rất khó khăn bởi đại đa số người dân đều muốn sử dụng loại túi này. Điều này đồng nghĩa với việc số lượng túi ni-lông thải ra môi trường sẽ ngày một lớn hơn và chưa có một phương án hữu hiệu nào để hạn chế, quản lý hay tái sử dụng. Hiện nay, các bộ, ngành chức năng cũng chưa có cơ chế cụ thể nào hướng dẫn quản lý việc sử dụng túi ni-lông. Lượng túi ni-lông sử dụng trong đời sống thường nhật hay thải ra môi trường hoàn toàn tuỳ thuộc vào nhận thức và ý thức tự giác của người dân. Vì vậy, để hạn chế sử dụng và thải túi ni-lông ra môi trường, cách tốt nhất vẫn là tăng cường tuyên truyền và khuyến khích người dân thực hiện việc tái sử dụng loại túi này kết hợp với sử dụng tối đa các loại túi sinh thái, đồ đựng sử dụng được nhiều lần. Thiết nghĩ, các ngành, cơ quan có chức năng cũng nên tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, thay đổi từ nhận thức của cả người dân và các cơ sở kinh doanh. Và hơn hết là cần có những chính sách hỗ trợ về giá để người dân có thể tiếp cận với những sản phẩm thay thế túi ni-lông.
Minh Hà
