Tuổi vị thành niên (từ 10 đến 18 tuổi) là giai đoạn bản lề của cuộc đời, khi cơ thể phát triển nhanh, tâm lý nhiều biến động và nhận thức dần định hình nhân cách. Nếu thiếu kiến thức và kỹ năng cần thiết, trẻ rất dễ rơi vào những rủi ro về sức khỏe thể chất, tinh thần và hành vi xã hội. Nhận thức rõ điều đó, ngành Y tế, Giáo dục cùng các địa phương trong tỉnh đang triển khai nhiều chương trình thiết thực, trang bị “hành trang sức khỏe” vững vàng cho thế hệ trẻ Quảng Ninh.
Những năm gần đây, nhiều nguy cơ tác động đến sức khỏe vị thành niên ngày càng gia tăng, đặc biệt là stress học đường, rối loạn cảm xúc, bạo lực học đường, quan hệ tình dục sớm và sử dụng các chất kích thích. Trong đó, đáng lo ngại là tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh. Không ít trường hợp phải nhập viện do rối loạn tâm thần liên quan đến việc sử dụng kéo dài, cho thấy mức độ nguy hiểm của sản phẩm này đối với sức khỏe tinh thần và thể chất.
Trước thực trạng đó, Quảng Ninh đã đẩy mạnh nhiều hoạt động tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhất là trong trường học. Tháng 10/2025, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh phối hợp với một số trường THCS trên địa bàn tỉnh tổ chức Hội thi “Tìm hiểu kiến thức về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học”. Hội thi thu hút học sinh 10 trường THCS tham gia với nhiều phần thi sáng tạo, từ sân khấu hóa, câu hỏi kiến thức đến trình diễn tiểu phẩm phản ánh thực trạng hút thuốc lá điện tử trong giới trẻ. Các em thể hiện tinh thần chủ động, tự tin, truyền đi thông điệp “Nói không với thuốc lá”, “Môi trường học đường không khói thuốc”.
Cùng với đó, ngành Y tế hằng năm phối hợp tổ chức các chiến dịch mít tinh, tập huấn kỹ năng phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia; hướng dẫn cán bộ y tế cơ sở sàng lọc và phát hiện sớm các trường hợp trẻ có nguy cơ sử dụng chất kích thích. Mục tiêu không chỉ tuyên truyền, mà còn giúp học sinh có bản lĩnh, kỹ năng từ chối và tự bảo vệ mình trước cám dỗ.
Song song với bảo vệ trẻ trước các nguy cơ từ thuốc lá điện tử, Quảng Ninh cũng chú trọng nâng cao kiến thức về sức khỏe sinh sản, giới tính, đây là nội dung vốn còn nhiều khoảng trống trong hiểu biết của học sinh.
Thực tế tại Quảng Ninh, các cơ sở y tế vẫn tiếp nhận những trường hợp học sinh mang thai ngoài ý muốn hoặc gặp rối loạn tâm sinh lý giai đoạn dậy thì. Điều này cho thấy việc nâng cao kiến thức và kỹ năng chăm sóc sức khỏe sinh sản cho học sinh là nhiệm vụ cấp thiết, cần sự vào cuộc mạnh mẽ và bền bỉ hơn nữa.
Theo CDC Quảng Ninh, cuộc điều tra hành vi sức khỏe học sinh được triển khai tại 26 trường THCS, THPT trong tháng 5/2025 cho thấy nhiều thói quen đáng lo ngại: Ăn uống thiếu cân đối, ít vận động, sử dụng mạng xã hội quá nhiều và còn hạn chế kiến thức về tâm sinh lý dậy thì. Đây đều là yếu tố gia tăng nguy cơ rối loạn cảm xúc, trầm cảm, căng thẳng kéo dài.
Trước tình hình đó, ngành Y tế và Giáo dục đã tăng cường phối hợp triển khai truyền thông, tư vấn nâng cao sức khỏe cho học sinh. Chỉ trong 9 tháng năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 460 buổi truyền thông, thu hút hơn 21.000 lượt học sinh, thanh niên tham gia. Nội dung tập trung vào vệ sinh cá nhân, phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, bệnh lây truyền qua đường tình dục; đồng thời bồi dưỡng kỹ năng sống, ứng xử, xây dựng mối quan hệ an toàn, tôn trọng và bình đẳng giới.
Nhiều trường học duy trì đều đặn các buổi sinh hoạt chuyên đề, mời bác sĩ, chuyên gia tư vấn để học sinh được trao đổi trực tiếp, hỏi – đáp những vấn đề thầm kín mà các em chưa dám chia sẻ. Không khí cởi mở, thân thiện đã giúp nhiều học sinh chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của bản thân.
Giáo dục sức khỏe vị thành niên không phải nhiệm vụ của riêng ngành Y tế hay nhà trường, mà cần sự chung tay của gia đình và cộng đồng. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn, mỗi học sinh sẽ trở thành người biết tự bảo vệ bản thân, có trách nhiệm với sức khỏe và tương lai của chính mình.
