Thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục, 10 năm nay hệ thống các trường ngoài công lập ở Quảng Ninh không ngừng phát triển, đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp giáo dục của toàn tỉnh.
>> Xung quanh việc tháo gỡ khó khăn cho các trường ngoài công lập
Và lẽ ra do “sinh sau, đẻ muộn” các trường ngoài công lập sẽ được nhận nhiều ưu ái hơn các “anh chị” công lập. THế nhưng, trong quá trình phát triển, hệ thống các trường ngoài công lập đang phải chịu rất nhiều thiệt thòi...
Trường THCS và THPT Nguyễn Bình, một ngôi trường tư thục có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục của huyện Đông Triều.
Nỗ lực khẳng định
Mặc dù mới chỉ xuất hiện trong vòng 10 năm gần đây nhưng theo đánh giá của Sở GD-ĐT, hiện nay các trường ngoài công lập đã góp phần đào tạo khoảng 30% học sinh toàn tỉnh. Phát triển nhất phải kể đến các trường ngoài công lập bậc THPT. Kể từ năm 1999 tới nay, hệ thống trường THPT ngoài công lập trên địa bàn tỉnh được thành lập và phát triển mạnh, góp phần đẩy mạnh xã hội hoá về lĩnh vực giáo dục trên địa bàn, giải quyết được nhu cầu học tập ngày càng lớn của học sinh. Trong quá trình xây dựng và phát triển, các trường đã có nhiều cố gắng đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, ổn định tổ chức và quản lý nhà trường. Hiện nay, toàn tỉnh có 19 trường THPT ngoài công lập, đạt tỷ lệ 35,8% (19/53 trường THPT toàn tỉnh) với 814 cán bộ, giáo viên (trên 99% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn). Đến năm học 2009-2010 có 18/19 trường đã đi vào hoạt động (chỉ còn lại trường THPT Trần Hưng Đạo (Đông Triều) là chưa tuyển sinh). Bên cạnh bậc THPT, bậc học mầm non cũng có số trường ngoài công lập tương đối phát triển. Toàn tỉnh có 13 trường mầm non tư thục; trong đó có 3 trường được chuyển đổi từ cơ sở giáo dục mầm non thuộc các nhà máy, xí nghiệp; 3 trường được chuyển đổi từ các trường mầm non công lập sang ngoài công lập; 7 trường do các cá nhân, doanh nghiệp đầu tư xây dựng. Các trường ngoài công lập ở bậc tiểu học và THCS còn chưa phát triển nhiều; cả tỉnh chỉ có 3 trường Tiểu học ngoài công lập và 2 trường ngoài công lập có tuyển sinh cấp THCS.
Cùng với việc phát triển về số lượng, các trường ngoài công lập ở Quảng Ninh ngày càng có nhiều nỗ lực để nâng cao chất lượng dạy và học. Mặc dù tuyển dụng cán bộ, giáo viên là một vấn đề khó đối với các trường ngoài công lập nhưng hầu hết các trường đều có các chính sách ưu đãi, thu hút nhân tài tốt nên đã cơ bản đủ cán bộ quản lý, giáo viên. Đặc biệt, chất lượng giáo dục ở các trường ngoài công lập đã tiến bộ nhiều. Điều này được khẳng định rõ trong kết quả thi học sinh giỏi khối 12 năm học 2008-2009. 10/18 trường THPT ngoài công lập có học sinh giỏi; nhiều trường có số lượng học sinh đạt giải lớn như Trường Văn Lang (31 giải), Trường THPT Lương Thế Vinh (21 giải). Đồng chí Đỗ Văn Thuấn, Giám đốc Sở GD-ĐT Quảng Ninh, nhận xét: “Các trường ngoài công lập phát triển đã đa dạng hóa các loại hình, phương thức hoạt động trong giáo dục, tạo nên phong trào thi đua học tập của học sinh để được vào những cơ sở giáo dục có chất lượng đào tạo tốt hơn, đặc biệt ở những nơi có kinh tế phát triển. Mặt khác, với việc đào tạo theo nhu cầu của xã hội, các trường ngoài công lập đã từng bước đáp ứng nhu cầu học tập của các tầng lớp nhân dân, giảm sức ép đối với hệ thống các trường công lập...”.
Vẫn còn mặc cảm “con nuôi”...
Tuy nhiên, cũng nằm trong hệ thống giáo dục, cũng đào tạo lực lượng học sinh - nguồn nhân lực cho đất nước nhưng các trường ngoài công lập hiện đang chịu rất nhiều sự bất bình đẳng so với các trường công lập. Có người đã ví các trường công lập là “con đẻ”, còn các trường ngoài công lập là “con nuôi”... Sở dĩ có sự so sánh đó là do các trường ngoài công lập đang phải chịu khá nhiều thiệt thòi trong quá trình hoạt động, từ giai đoạn đầu tư ban đầu đến mở rộng hoạt động... Điều thiệt thòi dễ nhận thấy nhất là cơ chế chính sách về đất đai đối với các trường ngoài công lập. Mặc dù nhà nước đã ban hành các chính sách ưu đãi cho việc xã hội hoá giáo dục nhưng trên thực tế mới có một số trường được hưởng lợi từ những chính sách này. Theo thống kê của ngành Giáo dục thì trong số 13 trường mầm non tư thục mới có duy nhất trường Mầm non Huy Hoàng (Đông Triều) được cấp đất xây trường; quỹ đất dành cho các trường THPT có nhiều hơn, nhưng vẫn còn 5 trường chưa được giao đất. Những trường THPT đã được giao đất thì cũng chỉ có 7/14 trường đã được hỗ trợ tiền đền bù, GPMB theo quy định của Nhà nước, mặc dù số tiền hỗ trợ này còn thấp so với thực tế nhà đầu tư đền bù.
Bên cạnh những thiệt thòi về chính sách đất đai, các trường ngoài công lập trên địa bàn Quảng Ninh cũng đang chịu thiệt thòi về mức học phí, về chế độ dành cho giáo viên, về kinh phí mua sắm thiết bị dạy học v.v... Ở các trường công lập, Nhà nước miễn học phí cho học sinh Tiểu học, đầu tư kinh phí mua sắm thiết bị dạy học, đài thọ kinh phí cho giáo viên học lên Thạc sĩ, Tiến sĩ... Còn các trường ngoài công lập phải tự lo hoàn toàn những kinh phí này. Trong khi đó, chương trình giáo dục phổ thông thay đổi và thiết bị thí nghiệm cơ bản thay đổi, đồng thời yêu cầu trang bị thiết bị ở tầm cao hơn khiến kinh phí đầu tư mua sắm quá lớn gây khó cho các nhà đầu tư. Bởi lẽ, nếu hạch toán các chi phí này vào học phí thì lại đẩy mức học phí ngoài công lập lên quá cao. Mặt khác, giáo viên ngoài công lập không được hỗ trợ để đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ dù cũng thực hiện nhiệm vụ đào tạo như giáo viên ngoài công lập, thậm chí đến nay chế độ đối với giáo viên khi chuyển đổi từ ngoài công lập sang công lập sau nhiều năm công tác vẫn chưa có. Cơ chế lương cho giáo viên ngoài công lập cũng khó khăn: khi Nhà nước tăng lương tối thiểu thì doanh nghiệp không kịp thời tăng lương cho cán bộ, giáo viên, vì mức trần học phí không được tăng mà nếu tiếp tục tăng học phí thì ảnh hưởng đến an sinh xã hội. Một cô giáo dạy Trường THPT Lê Thánh Tông chia sẻ: “Nhiều giáo viên không xin được vào công lập nên đành phải dạy trường ngoài công lập. Nếu có cơ hội chuyển vào công lập thì nhiều người sẽ bỏ ngay dân lập. Cũng không trách được họ vì cũng là giáo viên mà chế độ, chính sách chênh lệch nhiều quá. Ngay cả sự đánh giá của xã hội dành cho giáo viên ngoài công lập cũng thấp hơn giáo viên công lập. Cứ nhìn ngày 20-11 thì biết, các trường ngoài công lập không thể vui như các trường công lập...”.
Những khó khăn, thiệt thòi của các trường ngoài công lập đã được ngành Giáo dục, các ngành có liên quan nắm rõ và đề xuất các giải pháp tháo gỡ nhưng vẫn chưa có chuyển biến. Được biết, vừa qua UBND tỉnh đã có cuộc làm việc với các trường, với ngành Giáo dục để tìm những giải pháp, chính sách hỗ trợ các trường ngoài công lập. Hy vọng, với sự vào cuộc này, sự bất bình đẳng giữa hệ thống công lập và ngoài công lập sẽ được hạn chế để thầy và trò các trường yên tâm dạy và học, nhà đầu tư phấn khởi đầu tư, xây dựng và phát triển hệ thống trường, lớp.
