Là địa phương duy nhất trên địa bàn tỉnh có hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt, tuy nhiên do còn nhiều bất cập trong quá trình quản lý, vận hành, nên tỷ lệ nước thải qua xử lý của TP Hạ Long còn thấp, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường lớn.
Hiện TP Hạ Long có 4 trạm xử lý nước thải là Ao Cá, Hà Khánh, Vựng Đâng và Licogi Cột 5 - Cột 8. Theo thiết kế đã được phê duyệt, 4 trạm này có thể xử lý khoảng 16.000m3/ngày. Nhưng do hệ thống đường ống thường xuyên không được nạo vét, khơi thông, cộng với công tác đấu nối nước thải của các công trình nhà ở riêng lẻ chưa được kiểm soát chặt chẽ; không có máy bơm dự phòng; đường ống áp lực bị vùi lấp... là những nguyên nhân chính khiến cho 3/4 trạm xử lý nước thải nói trên đạt công suất rất thấp, không phát huy được hiệu quả đầu tư. Cụ thể, Trạm xử lý nước thải Vựng Đâng chỉ đạt công suất 600/2.000m3/ngày (30% công suất thiết kế). Nguyên nhân là do mật độ dân số ở khu đô thị Vựng Đâng mới đạt khoảng 50% (467/961 hộ dân); dự án khu chung cư trong khu đô thị được điều chỉnh thành 153 ô nhà ở liền kề, nhưng nước thải chưa được thu về trạm xử lý. Trạm xử lý nước thải Ao Cá (phục vụ cho các hộ dân từ khu vực bến phà Bãi Cháy cũ đến khu vực ngã tư Ao Cá, phường Hùng Thắng) có tới 13 hố ga của đường ống áp lực bị vùi lấp từ năm 2012 do quá trình thi công, nâng cấp, cải tạo đường Hạ Long, nên đã ảnh hưởng đến công tác quản lý, xử lý nước thải của trạm. Trạm xử lý nước thải Licogi Cột 5 - Cột 8, được đánh giá là có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ hơn cả, nhưng do mỗi trạm bơm chỉ có 1 máy bơm chính hoạt động, không có máy bơm dự phòng, dẫn đến tình trạng nước thải trực tiếp không được bơm về trạm khi máy bơm chính phải ngừng hoạt động để sửa chữa bảo dưỡng, khiến cho công suất của trạm mới đạt 140/1.200m3/ngày (gần 12% công suất). Trạm xử lý nước thải Hà Khánh, do trạm bơm PS2 (phường Bạch Đằng) không đảm bảo thu triệt để nước thải của người dân khu vực Trường CĐ nghề Than - Khoáng sản Việt Nam, nên tình trạng nước thải xả trực tiếp vào hồ Cung Văn hoá thiếu nhi đã diễn ra từ khá lâu, khiến nước ở đây thường có màu đen xì, bốc mùi hôi thối, nhất là vào mùa khô.
Với những bất cập kéo dài trên khiến cho 60% lượng nước thải sinh hoạt của TP Hạ Long chỉ được xử lý sơ bộ rồi đổ ra nguồn tiếp nhận, ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường vùng vịnh. Trong khi đó, những năm gần đây, TP Hạ Long luôn có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội lớn, kéo theo nhu cầu của người dân về nhà ở, các dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí tăng khá nhanh. Ông Huỳnh Hùng, Trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật và Phát triển đô thị (Sở Xây dựng), cho rằng: Hiện đa phần các hộ gia đình có hệ thống bể tự hoại được đấu nối vào hệ thống cống chung, nên không đáng lo ngại lắm. Tuy nhiên, lượng dầu mỡ lẫn trong nước thải của các khách sạn, nhà hàng, cửa hàng sửa chữa ô tô, xe máy... mới chỉ được xử lý sơ bộ rồi đổ trực tiếp ra môi trường, chảy vào các rãnh hở hoặc chảy ra xung quanh hoặc ngấm vào đất, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nguồn nước ngầm.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia, chi phí để đầu tư đồng bộ các trạm xử lý nước thải lên tới hàng chục triệu USD, nhưng kinh phí để khắc phục ô nhiễm nguồn nước tốn gấp 3 lần. Đặc biệt là việc xử lý ô nhiễm nguồn nước ngầm thường mất thời gian dài và khó khăn hơn nhiều so với xử lý nước bề mặt.
Để khắc phục tình trạng thiếu và yếu của hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt trong khi chưa có thêm được các nguồn vốn vay ưu đãi ODA để tiếp tục đầu tư các trạm xử lý nước thải, TP Hạ Long cần nhanh chóng thay thế các máy bơm công suất thấp, bổ sung máy bơm dự phòng và yêu cầu các đơn vị liên quan xác định, hoàn trả lại 13 hố ga đường ống áp lực Trạm Ao Cá bị vùi lấp. Kiểm tra lại toàn bộ hiện trạng hệ thống cống thu nước thải, tổ chức nạo vét, khơi thông để đảm bảo dòng chảy; nước thải từ các nhà hàng, khách sạn phải đấu nối với hệ thống thu nước thải để có các giải pháp khắc phục triệt để, hiệu quả.
Hoàng Nga[links()]
