Đảm bảo vệ sinh môi trường là một trong 19 tiêu chí cần thực hiện trong chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Để góp phần thực hiện tiêu chí này, thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh Đoàn, đầu năm 2015, Huyện Đoàn Vân Đồn đã giao chỉ tiêu cho các cơ sở Đoàn ở các xã vùng sâu, vùng xa và các xã đảo - nơi chưa được Công ty Vệ sinh môi trường đô thị của huyện thu gom và xử lý rác thải, vận động xây dựng 15 lò đốt rác mini. Mỗi lò sử dụng cho 4-5 hộ dân. Trong tổng số 11 lò đốt rác được hoàn thành ở các xã, riêng Đoàn Thanh niên xã Bình Dân đã vận động xây dựng được 5 lò, vượt chỉ tiêu 2 lò so với chỉ tiêu Huyện Đoàn giao.
Mẫu thiết kế lò đốt rác mini đã được Tỉnh Đoàn và Huyện Đoàn gửi cho các cơ sở Đoàn. Theo thiết kế, lò được xây bằng gạch đỏ, cao 1,5m, rộng 1,2m; phía trong, cách 1/3 chiều cao thân lò được gắn những thanh sắt 8 đan vào nhau giống như bếp than tổ ong để đổ rác lên trên; phía dưới 3 bên tường có 3 cửa thông gió, mỗi cửa rộng 30cm2; phía trên 3 cạnh tường có 3 cửa đổ rác, mỗi cửa rộng 40cm2; mái cũng được xây chờm ra ngoài để che cho nước mưa không bị hắt vào cửa đổ rác, trên cùng của mái xây cửa thông khói hình chóp. Mỗi lò xây hết từ 1,4-1,6 triệu đồng tiền nguyên vật liệu, ĐVTN tình nguyện giúp công.
Trên cơ sở mẫu cấp trên gửi và qua tìm hiểu, rút kinh nghiệm từ một số Đoàn huyện, thị xã đã triển khai làm, Đoàn Thanh niên xã Đài Xuyên đã tuyên truyền, vận động xây được 3 lò đốt rác ở 2 trường học và 1 lò ở thôn Ký Vầy. 3 lò này có cải tiến đôi chút về cửa đổ rác và mái che. Thay vì để 3 cửa đổ rác ở phía trên, trong quá trình làm anh em đã thiết kế chỉ còn 1 cửa để mưa đỡ hắt vào trong. Trên mái được lắp 1 ống thông khói. Hiệu quả đốt rác tốt, tuy nhiên khói lại khó thoát được ra ngoài.
Từ kinh nghiệm xây dựng lò đốt rác mini tại xã Đài Xuyên, Đoàn Thanh niên xã Bình Dân cũng đã học hỏi và cải tiến thêm trong quá trình xây lò để đạt hiệu quả cao nhất. Dẫn chúng tôi đi thăm những lò đốt rác được triển khai xây dựng và đưa vào sử dụng trên chính nền bãi rác cũ trước đây, anh Liêu Văn Dũng, Bí thư Đoàn xã Bình Dân phấn khởi cho hay: Chúng tôi mới triển khai xây dựng lò đốt rác từ tháng 6, đến tháng 9 đã xây được 5 lò ở các thôn: Đầm Tròn, Voòng Tre, Đồng Đá; Trường Mầm non và Trường PTCS Bình Dân. Vượt chỉ tiêu 2 lò so với chỉ tiêu Huyện Đoàn giao, những lò đốt rác này đều phát huy hiệu quả cao trong việc bảo đảm vệ sinh môi trường.
Vừa thu gom các loại rác đốt được như túi ni lông, lá cây, bao bì, cây que các loại vẫn còn chưa khô hẳn cho vào lò đốt rác, anh Dũng vừa nói: Chỉ các loại rác thải cứng như vỏ ốc, vỏ sò, chai lọ hay các loại cây, lá... còn tươi cho vào đây mới không cháy được, chứ những loại rác như thế này nếu còn ẩm cho vào vẫn cháy hết. Đúng như lời anh Dũng nói, mặc dù phần lớn lượng rác cho vào lò vẫn còn ẩm nhưng khi châm lửa đốt, rác vẫn cháy lớn dần và bùng lên.
Anh Liêu Văn Hùng, thôn Đầm Tròn cho biết: Trước đây chúng tôi toàn đổ rác ra cạnh vệ đường, lâu ngày mới đốt, gà qué bới giãi, rồi túi bóng bay khắp nơi rất mất vệ sinh. Nhưng từ khi có lò đốt rác này, các gia đình có ý thức đổ rác hơn, ở đây có anh Bí thư Đoàn xã trực tiếp phụ trách lò đốt rác, cứ mấy ngày rác được đốt một lần nên rất sạch sẽ.
Mặc dù Bình Dân là địa phương có đến 98% hộ dân là người dân tộc Sán Dìu, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, tuy nhiên Đoàn Thanh niên nơi đây đã trở thành điển hình trong việc triển khai xây dựng lò đốt rác mini của huyện. Anh Liêu Văn Dũng cho biết thêm: Chúng tôi được huyện hỗ trợ kinh phí xây dựng 1 lò, thấy được hiệu quả của lò đốt rác này, chúng tôi đã tuyên truyền, vận động các hộ dân đăng ký đóng góp kinh phí để xây, đồng thời kêu gọi một số đơn vị, doanh nghiệp đang thi công một số công trình trên địa bàn giúp đỡ về nguyên vật liệu, đến nay chúng tôi đã xây dựng được 5 lò với tổng kinh phí trên 10 triệu đồng, ĐVTN xã giúp hơn 60 công lao động để xây lò.
Sau khi xây dựng được 1 lò đốt rác, thấy được hiệu quả đảm bảo vệ sinh môi trường mà lò đốt rác mini mang lại, bản thân anh Dũng cũng đã tự bỏ tiền ra xây 1 lò đốt rác ở khu vực bãi rác gần nhà anh, vừa là để đảm bảo vệ sinh môi trường cho gia đình mình và những gia đình xung quanh, vừa để người dân các thôn khác thấy được hiệu quả và làm theo.
Trong tổng số 15 lò đốt rác do Huyện Đoàn Vân Đồn giao chỉ tiêu, đến nay Đoàn Thanh niên xã Bình Dân xây dựng được 5 lò, Đoàn Thanh niên xã Đài Xuyên xây dựng được 3 lò và xã Bản Sen cũng xây được 3 lò. Trong đó huyện hỗ trợ kinh phí xây dựng 4 lò, Tỉnh Đoàn hỗ trợ xây dựng 1 lò. 4 lò còn lại cũng sẽ được Huyện Đoàn chỉ đạo các cơ sở Đoàn vận động, tuyên truyền thực hiện xây trong năm nay.
Có thể nói, việc triển khai xây dựng lò đốt rác mini của Đoàn Thanh niên xã Bình Dân là một kinh nghiệm hay để các cơ sở Đoàn ở một số đơn vị khác học tập và làm theo, góp phần hoàn thành chỉ tiêu xây dựng các lò đốt rác mini, đảm bảo giữ gìn vệ sinh môi trường và hoàn thành các tiêu chí xây dựng NTM.
Mai Duyên (Đài Vân Đồn)
